ok
ml
fb
fb
Телефондар – 8 (7142) 26 – 63 – 06 (қабылдау бөлмесі), 8 (7142) 26 – 62 – 74 (тіркеу бөлімі)
ҚОЛДАУ ҚЫЗМЕТІ – 8 (7142) – 21 – 12 – 89
Мекенжай: Қостанай қаласы, Быковский к, 4а. Пошта: ock_kos@med.mail.kz, Ock1@yandex.kz
  • Главная
  • НҚА
  • Денсаулық сақтау
  • Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы. №417

ДОНОРЛАРДЫҢ НАЗАРЫНА!

Облыстық қан орталығының қызметкерлері шақырған (телефон және SMS арқылы) донорлардың бақылау тексерістері жұмыс күндері сағат 8.00-ден16.30-ға дейін жүргізіледі.

Попередження

JUser::_load: неможливо завантажити користувача з id: 482

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы. №417

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының кейбір бұйрықтарына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 29 мамырдағы № 417 бұйрығы. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде 2015 жылғы 2 шілдеде № 11531 тіркелді

      «Халық денсаулығы мен денсаулық сақтау жүйесі туралы» 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Қазақстан Республикасы Кодексінің 7-бабы 1-тармағының 6)-тармақшасына, 162-бабының 5-тармағына, 164-бабының 2-тармағына және 166-бабының 1-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
      1. Осы бұйрыққа қосымшаға сәйкес өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің м.а. кейбір бұйрықтарының тізілімі бекітілсін.
      2. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің Медициналық көмекті ұйымдастыру департаменті заңнамамен белгіленген тәртіпте:
      1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;
      2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркегеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оны мерзімдік баспа басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялауға жіберуді;
      3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.
      3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму вице-министрі А.В. Цойға жүктелсін.
      4. Осы бұйрық оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін он күнтізбелік күн ішінде қолданысқа енгізіледі.

      Министр                                            Т.Дүйсенова

  Қазақстан Республикасы  
 Денсаулық сақтау және  
әлеуметтік даму министрінің
 2015 жылғы 29 мамырдағы 
 № 417 бұйрығына қосымша 

   Өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының кейбір бұйрықтарының тізбесі

  1. «Қанды, оның компоненттерін дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу номенклатурасын, сондай-ақ қанды, оның компоненттері мен препараттарын сақтау, құю ережелерін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2009 жылғы 6 қарашадағы № 666 бұйрығында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5925 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдарының актілер жинағында 2010 жылғы № 4 жарияланған):
    Көрсетілген бұйрықпен бекітілген Қанды, оның компоненттерін дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу номенклатурасы осы Тізбеге 1-қосымшаға сәйкес жаңа редацияда жазылсын;
          Көрсетілген бұйрықпен бекітілген Қанды және оның компоненттерін дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу ережелері осы Тізбеге 2-қосымшаға сәйкес жаңа редацияда жазылсын
          Көрсетілген бұйрықпен бекітілген Қанды, оның компоненттері мен препараттарын сақтау, құю ережелері осы Тізбеге 3-қосымшаға сәйкес жаңа редацияда жазылсын.
          2. «Қанды және оның компоненттерін беру алдында (донация) донорды медициналық тексеру ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2009 жылғы 10 қарашадағы № 680 бұйрығында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2009 жылғы 26 қарашада № 5934 болып тіркелген, 2010 жылғы 21 сәуірдегі № 56 (1852) «Заң газеті» газетінде жарияланған):
          тақырыбы мынадай редацияда жазылсын:
          «Қан мен оның компоненттерін донациялау алдында донорды медициналық зерттеп-қарау қағидаларын бекіту туралы»;
          1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
          «1. Қоса беріліп отырған Қан мен оның компоненттерін донациялау алдында донорды медициналық зерттеп-қарау қағидалары.»;
          Көрсетілген бұйрықпен бекітілген Қан мен оның компоненттерін донациялау алдында донорды медициналық зерттеп-қарау қағидалары осы Тізбеге 4-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын.
          3. «Донор қанының және оның компоненттерінің сапасын және қауіпсіздігін бақылау ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2009 жылғы 10 қарашадағы № 684 бұйрығында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде 2009 жылғы 26 қарашада № 5930 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдарының актілер жинағында 2010 жылғы №5 жарияланған):
          Көрсетілген бұйрықпен бекітілген Донорлық қан және оның компоненттерінің сапасын және қауіпсіздігін бақылау қағидаларының:
          1-қосымшасы осы Тізбеге 5, 6-қосымшаларына сәйкес жаңа редакцияда жазылсын:
          2-қосымшаның:
          81-тармағы мынадай редацияда жазылсын:
          «81. Егер қан өнімінің іріктелген үлгісін зертханалық зерттеу кезінде гемоглобин, гематокрит, қосалқы ерітінді қосқан кездегі гематокрит, қалдық лейкоциттер, VIII фактор, стандарт талаптарынан 5% немесе одан жоғары артқан pH сияқты бір немесе бірнеше көрсеткіштердің стандарт талабынан ауытқушылығы анықталса, сондай-ақ реципиент үшін бактериялық контаминация, гемолиздің және (немесе) қалдық ақуыздың және осмолдықтың жоғары көрсеткіштері сияқты қауіпті болып табылатын ауытқушылықтары анықталғанда зерттеу қайта жүргізіледі.
          Қайталама зертханалық зерттеуде алынған нәтиже расталған жағдайда іріктеу жүргізіп, осы күні дайындалған қан өнімдерінің ұқсас 2-3 үлгісін қосымша зерттейді.
          Сапаға қойылатын талаптар көрсеткіштерінің стандарт талаптарынан ауытқуды тұрақты анықтаған кезде қан компонентіне технологиялық регламентті орындауға тексеріс жүргізіледі және қажет болғанда өндіріс регламентіне түзету енгізіледі.
          Реципиент үшін қауіпті өзгерістерді айғақтайтын, оның ішінде қайталама бақылау үшін іріктелген үлгілерде ауытқулардың бар болғаны расталатын болса, осы серияға жататын немесе бір күнде дайындалған барлық ұқсас қан өнімдерін сатудан алып тастайды.»;
          89-тармақтың 3) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
          «3) ерітілген, қалыпқа келтірілген эритроциттер мен жуылған эритроциттердің тұнба үстіндегі сұйықтығындағы гемоглобинді зерттеген кезде қан компонентінің гемаконында қалған өлшеуші ерітіндінің соңғы порциясындағы сынамаға жинақтау жүргізеді;»;
          94-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
          «94. Криопреципитат сынамаларын іріктеу жаңа мұздатылған плазманы криопреципитат пен криосупернатанттық плазмаға бөлгеннен кейін жүргізіледі.
          Криопреципитаттың барлық дозасы зертханалық зерттеу үшін беріледі.
          Криопреципитаттың сапасын бақылаған кезде сақтаудың бірінші және соңғы айындағы VIII фактордың құрамына тексеру жүргізу үшін әр-түрлі қан топбындағы криопреципитаттың жеке 6 (алты) үлгісінен пул қалыптастырады»;
          4-қосымшаның:
          47-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
          «47. Зарарсыз қан препараттарын өндіруге арналған үй-жайлардағы (бокстар) ауаның тазалығы бокс жұмысының басында және соңында күнделікті бақыланады.»;
          49-тармағы мынадай редакцияда жазылсын:
          «49. Егулер +35 С +37 С температурада 24 сағат бойы инкубацияланады, одан кейін +220С-дан +250С-қа дейінгі температура диапазонында 24 сағатқа қалдырады. Бұдан кейін 2 Петри ыдысында өскен колониялардың жалпы санын есептейді және 13 м ауадағы микроағзалар санына қайта есептеу жүргізіп, жалпы арифметикалық санды анықтап (2 Петри ыдысында өскен бактериялар санының сомасы) екіге бөледі, табылған санды 80-ге көбейтеді (Петри ыдысының диаметрі 9 см – ыдыс диаметрі 802 см құрайды), бұл ретте 13 м ауадағы колониялар санын алды.
          Мысалы: диаметрі 9 см екі ыдыста 7 колониядан өсті, алдымен екі ыдыстағы колониялардың жалпы санын қосу және шыққан соманы ыдыстар санына (осы үлгіде 2-ге) бөлу жолымен жалпы санының орташа арифметикалық мәні есептеледі, бұдан кейін шыққан (7) мәні ыдыстың аумағына (осы үлгіде ол 80 см2 құрайды) көбейтіледі, нәтижесінде колонияны қалыптастыратын бірліктердің саны анықталады (осы үлгіде аталған сан 560 КОЕ/м3 болды). Егер ыдыстың диаметрі 8 см болса, көбейткіш 100 құрайды; және саңырауқұлақтарының бар болуы мен олардың саны жеке көрсетіледі.»;
          50-тармақтың бірінші бөлімі мынадай редакцияда жазылсын:
          «50. St/аureus айқындау үшін сарыуыз-тұзды, сүт-тұзды немесе сүт-сарыуыз-тұзды агар немесе Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген және қолдануға рұқсат етілген өзге қоректендіру орталарының біреуіне егу жүргізіледі.»;
          52-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
          «52. Қанды дайындау және қайта өңдеу өндірістік үдерісі кезінде персоналдың қолдарын өңдеу тиімділігінің зарарсыздығын бақылау үшін бірнеше қызметкер іріктеліп, аптасына кемінде бір рет, донорлар шынтағының бүгілу аясындағы терісін – аптасына кемінде екі рет жүргізіледі. Донорлардың шынтақ буынының шайындылары 3 % доноры санынан алынады.»;
          55 және 56-тармақтары мынадай редакцияда жазылсын:
          «55. Қан, оның компоненттері мен препараттарының зарарсыздыққа зерттеу жүргізілетін үй-жайларында жұмыс жағдайының зарарсыздығына зертханаішілік бақылау іске асырылады.
          56. Зарарсыздықты зертханаішілік бақылаған кезде зерттеудің мынадай түрлері жүргізіледі:
          1) әрбір партия дайындалған қоректендіру ортаның зарарсыздығы;
          2) бокс ауасының микробтық контаминациясы;
          3) бокста жұмыс жүргізген кезде персонал қолдарының тазалығы;
          4) құрғақ-ыстық шкафтар, автоклав жұмысы;
          5) термостаттар жұмысы;
          6) тоңазытқыштардың температуралық режимі;
          7) алдын-ала зарарсыз препараттарды пайдалана отырып, бақылауыш сынамалары.».
          69-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
          «69. Қоректендіру орталарының әрбір дайындалған партиясын автоклавдаудан кейінгі бақылау оның сапасын бақылауыш үлгілерді (партияның кемінде 2 %) 48 сағат бойы термостаттау жолымен зарарсыздыру бойынша бағалауды көздейді.».
          3-қосымша осы Тізбеге 6-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын:
          4. «Қазақстан Республикасында халыққа трансфузиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру стандартын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2013 жылғы 16 қыркүйектегі № 529 бұйрығында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8823 болып тіркелді, 2014 жылғы 5 ақпандағы № 24 (27645) «Егемен Қазақстан» газетінде жарияланған):
          көрсетілген бұйрықпен бекітілген Қазақстан Республикасында халыққа трансфузиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру стандартындағы:
          5-тармақтың 6) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
          «6) донор – донорлық қанды, оның компоненттерін, өзге донорлық материалды (оның ішінде шәует, аналық жасуша, репродукциялық ағзалардың, жыныстық жасушалардың, эмбриондардың тіндері) жинақтау, сондай-ақ реципиентке транспланттау үшін тінді (тін бөлшегін) және (немесе) ағзларды (ағза бөліктерін) алу жүргізілетін адам, адамның мәйіті, жануар;»;
          5-тармақтың 17) тармақшасы мынадай редакцияда жазылсын:
          «17) реципиент – донорлық қан, оның компоненттері, өзге донорлық материал (оның ішінде шәует, аналық жасуша, репродукциялық ағзалардың, жыныстық жасушалардың, эмбриондардың тіндері) құйылатын немесе донор тінін және (немесе) ағзаларын (ағзалар бөліктерін) транспланттау жүргізілетін пациент;»;
          мынадай мазмұндағы 12-1-тармақпен толықтырылсын:
          «12-1. Мамандандырылған немесе жоғары мамандандырылған стационарлық көмек көрсететін медициналық ұйымдар донорлық қан компоненттерінің қажеттілігін педиатриялық бейіндегі, босанатын, сондай-ақ иммундық күйзеліске ұшыраған және трансфузияға тәуелді пациенттерді емдеу үшін қауіпсіздіктің қосымша қасиеттерімен қамтамасыз етілген қан компоненттерінің қажеттілігін ескере отырып, жоспарлайды.»;
          мынадай мазмұндағы 18-1-тармақпен толықтырылсын:
          «18-1. Трансфузиологиялық көмек саласындағы зертханалық зерттеулерді жасайтын МҰ қан қызметіне арналған зерханалық зерттеулердің сапасын сыртқы республикалық бақылау жүйесіне қатысады.»;
          21 және 22-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
          «21. Тиісті медициналық зерттеп-қараудан өткен және қарсы айғақтары жоқ, медициналық мақсатта қан мен оның компоненттерінің донациясын жүзеге асыруға ерікті түрде ниет білдірген он сегіз жасқа толған жеке тұлға донор болып табылады.
          22. Қан мен оның компоненттерін донациялаудың жиілігі мен реті бойынша донорлар мынадай санаттарға бөлінеді:
          1) алғашқы донор - қан мен оның компоненттерін донациялау алғаш рет іске асырған тұлға;
          2) қайталама донор – қан мен оның компоненттерін донациялау осы қан қызметі ұйымында жүзеге асырған тұлға:
          3) тұрақты донор – қан мен оның компоненттерін донациялауды тұрақты түрде жүзеге асыратын тұлға. Тұрақтылық деп қанды донациялауды жылына 3 рет және одан да артық, плазма мен қан жасушаларын жылына 12 және де одан да көп рет донациялау тұрақтылық ұғымы деп ұғынылады. Эритроферез әдісімен эритроциттер донорлығы ерекшелік болып табылады, осындай жағдайда жылына 2 рет және одан да артық донациялау тұрақты донорлық болып түсініледі.»;
          24 және 25-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
          «24. Қан мен оның компоненттерін донациялау мынадай түрлерге бөлінеді:
          1) донациялаудың түрі бойынша:
          қан донорлығы;
          плазма, оның ішінде иммундық плазма донорлығы;
          қан жасушалары донорлығы;
          2) уәждеме бойынша донациялау:
          өтеусіз (өтеусіз ерікті донациялау, мақсатты донациялау және аутологиялық донациялау);
          қанды ақылы негізде донациялау деп бөлінеді.
           Қан мен оның компоненттерін өтеусіз ерікті донациялау – аллогендік қан мен оның компоненттерін Кодекстің 167-бабына сәйкес донорға берілетін кепілдіктерден басқа, ақысыз іске асырылатын донациялау;
           Қан мен оның компоненттерін мақсатты донациялау – аллогендік қан мен оның компоненттерін нақты пациенттер үшін тапсыру және Кодекстің 167-бабына сәйкес донорға берілетін кепілдіктерден басқа, ақысыз іске асырылатын донациялау;
          Қан мен оның компоненттерін аутологиялық донациялау – бір адамнан алынған және кейіннен сол адамның өзіне ғана аутологиялық қайта құюға арналған қан мен оның компоненттерін донациялау.
          25. Донорларды қабылдау және есепке алу тәртібі Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5925 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің 2009 жылғы 6 қарашадағы № 666 бұйрығымен бекітілген Қанды және оның компоненттерін беру алдында (донация) донорды медициналық тексеру ережесіне (бұдан әрі - № 666 бұйрық) сәйкес жүзеге асырылады»;
          29, 30, 31, 32-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
          «29. Донорларға әрбір қан мен оның компоненттерінің донациясы алдында А, В, D, Kell антигендері бойынша алдын-ала иммуногематологиялық зерттеу, гемоглобин (гематокрит) деңгейін, перифериялық қанның ГДЖ донорына перифериялық қанның құрамын (гемоглобин, (гематокрит), эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер) анықтау жүргізіледі.
          30. Донорды медициналық зерттеп-қарауды, шеттету немесе жіберу және қан мен оның компоненттерін донациялаудың түрін анықтауды трансфузиолог-дәрігері немесе қан қызметі ұйымының терапевті (бұдан әрі - дәрігер), ал плаценталық қанның ГДЖ донорын - плаценталық қанды жинауды жүргізетін босандыру ұйымдарының дайындалған акушериялық-гинекологиялық персоналы жүзеге асырады.
          31. Қауіп-қатер факторларының болуына күдік болған немесе анықталған кезде және клиникалық көрсетілімдері бойынша медициналық тексерудің көлемі қан мен оның компоненттерін донациялауды жіберуді жүзеге асыратын дәрігердің шешімімен ұлғайтылуы мүмкін.
          32. Зертханалық зерттеулер көрсеткіштерінің нормалардан ауытқулары болған кезде донор қан мен оның компоненттерін донациялаудан бір ай мерзіміне шеттеледі.»;
          34-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
          «34. Қан және оның компоненттерінің алғашқы донорларына № 666 бұйрыққа сәйкес нысан бойынша донор куәлігі беріледі.»;
          36, 37, 38-тармақтар мынадай редакцияда жазылсын:
          «36. Донор қанының үлгілерін трансфузиялық инфекцияларға тестілеу үшін іріктеу қан мен оның компоненттерін донациялау уақытында жүзеге асырылады.
          37. Қанды және оның компоненттерін донациялаудың алдында медициналық тексеріп-қарауды жүзеге асыратын трансфузиолог дәрігері донорды № 666 бұйрыққа сәйкес донорға берілген ақпаратпен таныстырады.
          38. Қанды және оның компоненттерін донациялау алдында донор құрамында қанты бар кондитерлік бұйымдармен тәтті шай алады.»;
          42-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
          «42. Кодексінің 167-бабының 1-бабына сәйкес донор болып табылатын қызметкерді медициналық зерттеп-қарау және қан мен оның компоненттерін донациялау күндері жұмыс беруші орташа айлық жалақысын сақтай отырып, жұмысынан босатады. Донорлық функцияны өтеусіз жүзеге асыратын доноғар орташа айлық жалақысы сақтала отырып, қосымша демалыс күні беріледі.
          Кодекстің 167-бабының 7-тармағына сәйкес донорлық функцияны өтеусіз жүзеге асырған донор қан мен оның компоненттерін донациялаудан кейін өз қанының көлемі мен организмінің әл-ауқат шығындарын толтыру үшін таңдауы бойынша тегін тамақ немесе уәкілетті орган Кодекстің 167-бабының 8-тармағына сәйкес белгілейтін мөлшердегі оның ақшалай баламасын алады.»;
          63-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
          «63. Иммунологиялық реакциялардың алдын алу мақсатында реципиенттердің белгілі контингенті (балалар, босандыру мекемелерінің пациенттері, иммундық күйзеліске ұшыраған және трансфузияға тәуелді тұлғалар) сақтау мерзімі ең төмен лейкофильтрленген қан компоненттерімен қамтамасыз етіледі.»;
          65-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:
          «65. Қан қызметінің мамандары үшін кәсіптік білімнің деңгейіне қойылатын талаптар Кодекстің 175-бабында және «Денсаулық сақтау саласындағы аккредиттеу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің 2015 жылғы 10 наурыздағы бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10735 болып тіркелді) бекітілген Денсаулық сақтау саласындағы аккредиттеу қағидаларында көзделген талаптар қойылады.».

  Өзгерістер мен толықтырулар   
енгізілетін Қазақстан Республикасы
 Денсаулық сақтау министрінің  
 міндетін атқарушының кейбір   
 бұйрықтарының тізбесіне 1-қосымша

Қазақстан Республикасы  
Денсаулық сақтау министрінің
 міндетін атқарушының   
 2009 жылғы 6 қарашадағы  
 № 666 бұйрығымен бекітілген

 Қанның, оның компоненттері мен препараттарының номенклатурасы

р/с

Өнімнің атауы

Шығару нысаны

Жаңа алынған қан өнімдері

1

Лейкофильтрленген жаңа алынған қан

доза

2

Ауыстырып құюға арналған, лейкофильтрленген жаңа алынған қан

доза

3

Ауыстырып құюға арналған, сәулеленген, лейкофильтрленген жаңа алынған қан

доза

4

Ауыстырып құюға арналған, плазма көлемі төмендетілген, лейкофильтрленген жаңа алынған қан

доза

5

Ауыстырып құюға арналған плазма көлемі төмендетілген, сәулеленген, лейкофильтрленген, жаңа алынған қан

доза

Жасушалық қан компоненттернің өнімдері

6

Эритроциттік масса

доза

7

Лейкофильтрленген эритроциттік масса

доза

8

Сәулеленген эритроциттік масса

доза

9

Лейкофильтрленген, сәулеленген эритроциттік масса

доза

10

Лейкотромбоциттік қабаты алынған эритроциттік масса

доза

11

Лейкотромбоциттік қабаты алынған, сәулеленген эритроциттік масса

доза

12

Құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген, сәулеленген эритроциттік масса

доза

13

Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкофильтрленген эритроциттік масса (аз көлемі)

доза

14

Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкофильтрленген, қосалқы ерітіндідегі эритроциттік масса (аз көлемі)

доза

15

Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкофильтрленген, сәулеленген эритроциттік масса (аз көлемі)

доза

16

Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкофильтрленген, сәулеленген, қосалқы ерітіндідегі эритроциттік масса (аз көлемі)

доза

17

Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкотромбоциттік қабаты алынған эритроциттік масса (аз көлемі)

доза

18

Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкотромбоциттік қабаты алынған, қосалқы ерітіндідегі эритроциттік масса (аз көлемі)

доза

19

Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкотромбоциттік қабаты алынған, сәулеленген эритроциттік масса (аз көлемі)

доза

20

Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкотромбоциттік қабаты алынған, қосалқы ерітіндідегі, сәулеленген эритроциттік масса (аз көлемі)

доза

21

Эритроциттік жүзінді

доза

22

Лейкофильтрленген эритроциттік жүзінді

доза

23

Сәулеленген эритроциттік жүзінді

доза

24

Лейкофильтрленген, сәулеленген эритроциттік жүзінді

доза

25

Лейкотромбоциттік қабаты алынған эритроциттік жүзінді

доза

26

Лейкотромбоциттік қабаты алынған, сәулеленген эритроциттік жүзінді

доза

27

Аферездік эритроциттер

доза

28

Лейкофильтрленген, аферездік эритроциттер

доза

29

Лейкофильтрленген, сәулеленген, аферездік эритроциттер

доза

30

Қосалқы ерітіндідегі аферездік эритроциттер

доза

31

Қосалқы ерітіндідегі, лейкофильтрленген аферездік эритроциттер

доза

32

Қосалқы ерітіндідегі лейкофильтрленген, сәулеленген, аферездік эритроциттер

доза

33

Жуылған эритроциттер

доза

34

Лейкофильтрленген, жуылған эритроциттер

доза

35

Сәулеленген, жуылған эритроциттер

доза

36

Лейкофильтрленген, сәулеленген, жуылған эритроциттер

доза

37

Қосалқы ерітіндідегі, жуылған эритроциттер

доза

38

Қосалқы ерітіндідегі, лейкофильтрленген, жуылған эритроциттер

доза

39

Қосалқы ерітіндідегі, лейкофильтрленген, сәулеленген, жуылған эритроциттер

доза

40

Криоконсервіленген эритроциттер

доза

41

Қалыпқа келтірілген, криоконсервіленген эритроциттер

доза

42

Жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттер

доза

43

Жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген, лейкофильтрленген тромбоциттер

доза

44

Жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген, вирустазартылған тромбоциттер

доза

45

Жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген, лейкофильтрленген, вирустазартылған тромбоциттер

доза

46

Жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген, сәулеленген тромбоциттер

доза

47

Жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген, лейкофильтрленген, сәулеленген тромбоциттер

доза

48

Жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген, құрсаққа құюға арналған, лейкофильтрленген, сәулеленген тромбоциттер

доза

49

Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттер

доза

50

Қалыпқа келтірілген, біріктірілген, лейкофильтрленген тромбоциттер

доза

51

Қалыпқа келтірілген, біріктірілген, вирустазартылған тромбоциттер

доза

52

Қалыпқа келтірілген, біріктірілген, лейкофильтрленген, вирустазартылған тромбоциттер

доза

53

Қалыпқа келтірілген, біріктірілген, сәулеленген тромбоциттер

доза

54

Қалыпқа келтірілген, біріктірілген, лейкофильтрленген, сәулеленген тромбоциттер

доза

55

Аферездік тромбоциттер

доза

56

Аферездік, лейкофильтрленген тромбоциттер

доза

57

Аферездік, вирустазартылған тромбоциттер

доза

58

Аферездік, лейкофильтрленген, вирустазартылған тромбоциттер

доза

59

Аферездік, сәулеленген тромбоциттер

доза

60

Аферездік, лейкофильтрленген, сәулеленген тромбоциттер

доза

61

Құрсаққа құюға арналған, аферездік, лейкофильтрленген, сәулеленген тромбоциттер

доза

62

Криоконсервіленген тромбоциттер

доза

63

Криоконсервіленген, қалыпқа келтірілген тромбоциттер

доза

64

Лейкоциттік масса

доза

65

Сәулеленген лейкоциттік масса

доза

66

Аферездік, сәулеленген гранулоциттер

доза

67

Перифериялық қанның аферездік гемопоэздік дің жасушалары

 

Плазмалық қан компоненттерінің өнімдері

68

Жаңа мұздатылған плазма

доза

69

Карантинделген, жаңа мұздатылған плазма

доза

70

Лейкофильтрленген, жаңа мұздатылған плазма

доза

71

Лейкофильтрленген, карантинделген, жаңа мұздатылған плазма

доза

72

Вирустазартылған жаңа мұздатылған плазма

доза

73

Вирустазартылған, лейкофильтрленген жаңа мұздатылған плазма

доза

74

Аферездік жаңа мұздатылған плазма

доза

75

Аферездік, карантинделген жаңа мұздатылған плазма

доза

76

Аферездік, лейкофильтрленген жаңа мұздатылған плазма

доза

77

Аферездік, лейкофильтрленген жаңа мұздатылған плазма

доза

78

Аферездік, вирустазартылған жаңа мұздатылған плазма

доза

79

Аферездік, лейкофильтрленген, вирустазартылған жаңа мұздатылған плазма

доза

80

Иммундық жаңа мұздатылған плазма

доза

81

Аферездік, иммундық жаңа мұздатылған плазма

доза

82

Аферездік, иммундық, карантинделген жаңа мұздатылған плазма

доза

83

Аферездік, иммундық, лейкофильтрленген жаңа мұздатылған плазма

доза

84

Аферездік, иммундық, лейкофильтрленген, карантинделген жаңа мұздатылған плазма

доза

85

Аферездік, иммундық, вирустазартылған жаңа мұздатылған плазма

доза

86

Аферездік, иммундық, лейкофильтрленген, вирустазартылған жаңа мұздатылған плазма

доза

87

Супернатанттық плазма

доза

88

Карантинделген, супернатанттық плазма

доза

89

Лейкофильтрленген, супернатанттық плазма

доза

90

Лейкофильтрленген, карантинделген, супернатанттық плазма

доза

91

Вирустазартылған, супернатанттық плазма

доза

92

Лейкофильтрленген, вирустазартылған, супернатанттық плазма

доза

93

Криопреципитат

доза

94

Фибрин желімі

доза

Қан препараттары

95

5% альбумин ерітіндісі

шиша

96

10% альбумин ерітіндісі

шиша

97

20% альбумин ерітіндісі

шиша

  Өзгерістер мен толықтырулар   
енгізілетін Қазақстан Республикасы
 Денсаулық сақтау министрінің   
 міндетін атқарушының кейбір   
 бұйрықтарының тізбесіне 2-қосымша 

Қазақстан Республикасы  
Денсаулық сақтау министрінің
 міндетін атқарушының   
 2009 жылғы 6 қарашадағы  
 № 666 бұйрығына 2-қосымша

   Қанды және оның компоненттерін дайындау, қайта өңдеу, сақтау, өткізу қағидалары

  1. Жалпы ережелер
  2. Осы Қанды және оның компоненттерін дайындау, қайта өңдеу, сақтау, өткізу қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын денсаулық сақтау ұйымдарында қанды және оның компоненттерін дайындау, қайта өңдеу, сақтау, өткізу тәртібін айқындайды.
    2. Қанды және оның компоненттерін дайындау, қайта өңдеу, сақтау, өткізу денсаулық сақтау ұйымдарының қажеттілігін қанағаттандыру және табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайларды жою кезінде жұмылдыру резервін құру мақсатында жүзеге асырылады.
          3. Қанды және оның компоненттерін дайындауды, қайта өңдеуді, сақтауды, өткізуді «Рұқсаттар және хабарламалар туралы» 2014 жылғы 16 мамырдағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес тиісті лицензиясы бар қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын мемлекеттік денсаулық сақтау ұйымдары (бұдан әрі - Қан қызметі ұйымдары) жүргізеді.
  3. Қанды және оның компоненттерін дайындау тәртібі
  4. Донорды қан қызметі ұйымдарында қабылдау жеке басын куәландыратын құжаттар немесе мерзімді қызметтегі әскери қызметшілер үшін әскери билет негізінде жүргізіледі.
    5. Осы Қағидалардың 6-тармағында көзделген құжаттарды көрсеткеннен кейін донорға өз бетінше немесе медициналық тіркеушінің қатысуымен, толтырылатын осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сауалнама, сондай-ақ осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес ақпараттандыру парағы беріледі.
          Осы тармақтың нормалары перифериялық қанның гемопоэздік дің жасушалары (бұдан әрі - ГДЖ) донорына таратылмайды.
          6. Перифериялық қанның ГДЖ донорларын қоспағанда, донордың төлқұжатын донорлар және донорлыққа жатпайтын тұлғалар туралы электрондық дерекқор мәліметтерімен салыстырып тексереді, бұдан кейін донордың электрондық немесе қағаз картасының төлқұжаттық бөлігі донор жөнінде ақпараттың тексерілгені жөнінде белгі қойылып, толтырады.
          7. Перифериялық қанның ГДЖ донорын қоспағанда, донорды есепке алу бастапқы медициналық құжаттар бойынша жүзеге асырылады, оның негізінде донорлар туралы электрондық дерекқор құрылады.
          8. Перифериялық қанның ГДЖ донорын қоспағанда, алғашқы донорларға қан мен оның компоненттерін донациялаудан кейін осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша донор куәлігі беріледі. Жоғалған донор куәлігінің дубликаты донордың жазбаша өтінішінің негізінде беріледі.
          9. Перифериялық қанның ГДЖ донорларын қоспағанда, донорлықтан шеттетілген донорға Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6697 болып тіркелген «Денсаулық сақтау ұйымдарының бастапқы медициналық құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекітілген № 402/е нысаны бойынша анықтама беріледі.
          Донорлық қызметті жүзеге асыру мүмкіндігі туралы шешім қабылдау үшін мынадай мәліметтер негіз болады:
          1) қан мен оның компоненттерінің донорлығына жатпайтын донорлар мен тұлғалар туралы электрондық дерекқор;
          2) қан және оның компоненттері донорының сауалнамасы;
          3) алдын-ала зертханалық тексеру;
          4) дәрігерлік қарау.
          10. Донорлыққа жатпайтын тұлғалар туралы электрондық дерекқор мәліметтері ЖИТС-ке қарсы күрес және профилактикалау орталығынан (бұдан әрі – ЖИТС орталығы), туберкулезге қарсы ауруханалардан (диспансерлер), наркологиялық ауруханалардан (диспансерлер), тері-венерологиялық ауруханалардан (диспансерлер), психиатриялық ауруханаларынан (диспансерлер), тиісті аумақтарда халықтың санитарлық-эпидемиологиялық әл-ауқаты саласындағы мемлекеттік органның аумақтық бөлімшелерінен алынатын ақпарат, сондай-ақ қан және оның компоненттерін донациялау үшін қан қызметі ұйымдарына жүгінген тұлғаларды трансфузиялық инфекцияларға тексеру нәтижесі бойынша қалыптасады.
          11. Қан қызметі ұйымдарын жаңадан анықталған тұлғалар туралы ақпаратты одан әрі жаңарта отырып, республика бойынша АИТВ инфекциясын жұқтырған тұлғалар туралы ақпаратпен қамтамасыз етуді облыстардың және республикалық мәні бар Алматы қаласының және тиісінше астананың ЖИТС орталықтары жүзеге асырады.
          12. Донорға қанды және оның компоненттерін донациялау жеке басын куәландыратын құжаттары, қанды және оның компоненттерін донациялау түрі мен көлемі көрсетілген дәрігердің рұқсаты бар донордың картасы болған кезде жүзеге асырылады.
          13. Донациялау залында донорды донордың картасындағы және жеке басын куәландыратын құжатындағы деректердің сәйкестігіне оны сұрай отырып, сәйкестендіру жүргізіледі.
          Донордың қатысуымен зауыттық заттаңбада мынадай мәліметтерді: тіркеу нөмірі (тіркеу кезінде берілген донация коды немесе таңба нөмірі), қан тобы, резус-факторы және қанды және оның компоненттерін донациялау күнін көрсете отырып, арнайы жабық зарарсыздандыру жүйесін (бұдан әрі - гемакон) бастапқы паспорттау, сондай-ақ донордың тегі, аты, әкесінің аты, туған күні, жынысы, тіркеу нөмірі (тіркеу кезінде берілген донация коды немесе таңба нөмірі), қан тобы, резус-факторы және қан мен оның компоненттерін донациялау күні көрсетілген пробиркаларды (вакутейнерлер) паспорттау жүргізіледі.
          Гемаконы бар қаптаманы ашу алдында олардың жарамдылық мерзімі тексеріледі, оның бүтіндігін көзбен шолу және қолмен басу арқылы бақылау жүзеге асырылады. Қаптаманың тұмшаланып жабылуы бұзылса, гемакондар пайдаланылмайды. Гемакондардың қаптамаларын ашқаннан кейін консервіленген ерітіндінің ағуы немесе гемакондардың ішіндегі консервілеу ерітіндісінде лайлану, жүзінділер, өңездер анықталған жағдайда бүкіл қаптама пайдаланылмайды.
          14. Донорлар қан және оның компоненттерін донациялауға таза киіммен және аяқ киіммен жіберіледі, аяқ киімінің сыртынан бахилла киеді.
          15. Қанды және оның компоненттерін алуды (бұдан әрі - эксфузия) даярланған медицина қызметкері- эксфузионист жүргізеді.
          Эксфузия кезінде нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5935 болып тіркелген «Дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды және медициналық техниканы мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және олардың тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2009 жылғы 18 қарашадағы № 735 бұйрығымен бекітілген Дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды және медициналық техниканы мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және олардың тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу қағидаларына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген гемакондар пайдаланылады.
          Гемаконның типін таңдау донациялаудың түрі мен көлеміне сәйкес, сондай-ақ қан компонентін алудың технологиялық регламентіне сәйкес жүзеге асырылады.
          16. Эксфузионист жұмыс басталарда медициналық киім, телпек, аяқ киім киеді және Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10713 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 127 бұйрығымен бекітілген санитариялық қағидаларға сәйкес қолдарын тазартуды жүзеге асырады.
          17. Эксфузионист эксфузия рәсімі кезінде:
          1) жеке басын куәландыратын құжаттардың, донор картасының деректерін гемакон мен пробиркалардың затбелгісіндегі ақпаратпен салыстыру арқылы донорды сәйкестендіреді;
          2) гемаконды қолымен басу арқылы оның тұмшалап жабылауын тексереді (гемаконның жалғастырғышы жарғағының бетінде консервілейтін ерітінді болған жағдайда ол пайдаланылмайды);
          3) бір реттік медициналық қолғап киеді;
          4) донордың шынтақтардың бүгілулерін қарап-тексереді және венепункцияның орнын айқындайды, тиісті иықтың ортаңғы бөлігіне жгут салады;
          5) донордың таңдалған шынтағының бүгілу аясындағы терісін (білектің ортасынан иыққа салынған жгутке дейін) өндірушінің нұсқаулығына сәйкес Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген антисептикті пайдалана отырып, тазартады. Шынтақтың бүгілуін антисептикпен тазартқаннан кейін венепункцияның орнындағы теріге қол тигізуге жол берілмейді;
          6) гемаконның донорлық сызығына қысқыш салғаннан кейін венепункция жүргізеді және қысқышты донордың сызығынан алмай 15-35 миллилитр (бұдан әрі - мл) мөлшерінде қанның бірінші порциясына арналған қапшыққа қанның бірінші порциясының үлгісін алады;
          7) қанның бірінші порциясы үлгісінің тиісті мөлшерін алғаннан кейін қанның бірінші порциясына арналған қапшықтың сызығына қысқышты салып, қысқыштан алшақтау түтікті дәнекерлеуді жүргізеді, содан кейін донорлық сызықтағы қысқышты алады да негізгі гемаконға қан жинақтауды жүргізеді;
          8) эксфузия аяқталғанға дейін қан үлгісін вакутейнерге ауыстырады;
          9) қанның гемаконға келіп түскенін және таразы-араластырғыштардың жұмысын бақылайды;
          10) эксфузиядан кейін гемаконның донорлық сызығын инеге жақындатып қысқышпен қысады, қысқыштан 5 сантиметр (бұдан әрі – см) түсіп түтікті тұмшалап дәнекерлейді және гемакон түтігін ажыратады. Түтіктің төменгі бөлігінде қалған қанның ұйып қалуының алдын алу үшін жүйенің тұйықтығын бұзбай, түтіктерді қысуға арналған механикалық құрылғы (стриппер) арқылы консервілеу ерітіндісімен араластыруға арналған гемаконға толық ауыстырады. Бұдан кейін түтіктің бөлігі жаңадан қанмен толтырылады, түтіктің осы бөлігінде кейінінен қан тобын қайтадан анықтау және трансфузия алдындағы сәйкестігіне сынама жүргізу үшін әрқайсның ұзындығы 10 см болатын үш сегментті қалыптастырып, дәнекерлеуішпен тұмшалап жабылады. Ықпалдастырылған лейкосүзгісі бар жүйесі бар гемакондарды пайдаланған кезде сегменттер қанды фракциялаған кезде қалыптасады;
          11) инені көктамырдан алады, венепункцияның орнына белгіленген таңғышты немесе арнайы лейкопластырді салады.
          18. Жаңа алынған қанның эксфузиясы 12 – 15 минуттың ішінде орындалады.
          Эксфузияның ұзақтығы 12 минуттан асқан жағдайда қан тромбоциттер концентратын дайындау үшін пайдаланылмайды, ал ұзақтығы 15 минуттан асқан кезде – алынған қан компоненттері құюға немесе ұйыту факторларын алу үшін жарамсыз болады.
          19. Қан және оның компоненттерін донациялаудан кейін донор картасы толтырылады.
          Донор қанының үлгісі салынған пробиркалар тасымалдау контейнеріне орналастырылады және ілеспе құжаттама және донордың картасымен зертханаға жіберіледі.
          Жиналған қанның дозалары бастапқы фракциялау блогына беріледі.
          20. Рәсімдердің нәтижесіне байланысты жаңа алынған қанды донациялаудың мынадай санаттары бар:
          1) аяқталған (толық) донациялау – ±10% қол жеткізілген нысаналы көлемімен жаңа алынған қанның эксфузиясы;
          2) аяқталмаған (толық емес) донациялау – нысаналы көлемге қол жеткізбей-ақ, бірақ 200 мл және одан да көп көлемде эксфузияны аяқтаған кезде рәсімді мәжбүрлі тоқтатуға байланысты жаңа алынған қанның жеткіліксіз эксфузиясы;
          3) болмаған донациялау (тесу) – бұл болмаған венепункция, сондай-ақ 200 мл дейінгі көлеміндегі жаңа алынған қанның эксфузиясы.
          21. Аяқталмаған (толық емес) донациялар және болмаған донациялар (тесу) эксфузияны жалғастыруға мүмкіндік бермейтін донордың жай-күйіне немесе веналық қолжетімділік проблемаларымен және/немесе қан ағынын жоюға кедергілердің (бітеліп қалудың) пайда болуына байланысты кенеттен болған проблеманың салдарынан туындайды.
          22. Сәтсіз венепункция немесе магистральдің қанмен бітеліп қалуы кезінде және одан әрі эксфузия жүргізу мүмкін болмаған кезде, донордың келісумен жаңа гемаконмен көктамырды қайтадан пункциялау жүргізіледі.
          23. Қайтадан венепункция жүргізу мүмкін болмаған кезде:
          1) донациялау рәсімі болмады (тесу) деп жіктеледі, қан дайындауды есепке алу журналына тиісті жазба жазылады;
          2) қанды және оның компоненттерін донациялау кезінде жанама реакциялар немесе асқынулар туындаған кезде осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес алғашқы медициналық көмек көрсетіледі.
          Реакцияның түрі мен көрсетілген медициналық көмектің көлемі нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6697 болып тіркелген «Денсаулық сақтау ұйымдарының бастапқы медициналық құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен (бұдан әрі - № 907 бұйрық) бекітілген қан дайындауды есепке алу журналына және донор картасына тіркеледі.
          Гемаконды кейінінен жоя отырып, есептен шығару актісі ресімделеді.
          24. Қанды және оның компоненттерін донациялау туралы барлық ақпарат осы Қағидалардың 16-тармағына сәйкес электрондық ақпараттық дерекқорда және қағаз тасымалдауышта тіркеледі.
          25. Көшпелі жағдайда қанды және оның компоненттерін дайындауды қан қызметі ұйымының көшпелі бригадасы жүргізеді.
          Қосалқы жұмыстар жүргізу үшін қан дайындау ұйымдастырылатын ұйымдар қызметкерлерінің арасынан еріктілер жұмылдырылуы мүмкін.
          26. Көшпелі бригаданың басшысы:
          1) бригаданың құрамын жасақтайды;
          2) материалдық-техникалық жарақтандыруды жоспарлайды;
          3) қанды дайындау, оны сақтау және Қан қызметі ұйымына тасымалдауды ұйымдастырады;
          4) әлеуетті донорлармен донорлық мәселелері бойынша түсіндіру жұмысын жүргізеді.
          27. Көшпелі жағдайда қанды және оның компоненттерін дайындау осы Қағидалардың 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22, 23 және 24 тармақтарында айқындалған талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
          28. Донорлық қанның үлгілері бар вакутейнерлер термоконтейнерлерге немесе мобилдік фармацевтикалық тоңазытқышқа орналастырылады.
          29. Консервіленген жаңа алынған қан бар гемакондар «Тексерілмеген қан өнімі, беруге болмайды» деген таңбалаумен +200С -+240С температурадағы термоконтейнерге орналастырылып, 18-24 сағаттың ішінде қан қызметі ұйымына жеткізіледі, мұнда олар ілеспе құжаттармен бастапқы фракциялау блогына беріледі.
          30. Мамандандырылған медициналық жабдықтары бар арнайы автокөлік бар болған кезде консервіленген қанды компоненттерге бастапқы фракциялау тікелей көшпелі бригаданың жұмыс орнында жүргізіледі.
          Қан компоненттерін сақтау және тасымалдау «суықтық тізбегі» деген қағидаттарды сақтай отырып және «Тексерілмеген қан өнімі, беруге болмайды» деген жазумен өнімді таңбалай отырып, жүргізіледі.
  5. Қан компоненттерін плазмацитаферез әдістерімен дайындау тәртібі
  6. Плазмацитаферездің түрлері (бұдан әрі - аферез) жүргізу мақсатына қарай былайша бөледі:
    1) өнімдік (донорлық) - қан компоненттерін кейіннен пайдалану үшін сақтау және жинау;
          2) терапиялық (емдік) - ауру ағымына әсер ету мақсатында патологиялық қан компоненттерін жинау (және алып тастау).
          32. Аферез түрлері жинақтау мәніне байланысты былайша бөлінеді:
          1) плазмаферез - қан плазмасын бөлу және жинау (алып тастау);
          2) цитаферез - қанның жасушалық компоненттерін (тромбоциттер, эритроциттер, лейкоциттер (лимфоциттер, гранулоциттер), перифериялық гемопоэздік жасушалар, бластоциттер, неоциттер) бөлу және жинау (алып тастау).
          Бір процедура үшін бір донордан қан компоненттерін құрамдастырылып жинау кезінде төмендегі қанның бірден артық компонент алынады, мысалы:
          1) тромбоциттер мен плазма;
          2) эритроциттер мен плазма;
          3) тромбоциттер мен эритроциттер;
          4) тромбоциттер, эритроциттер, плазма;
          5) лейкоциттер, плазма;
          6) перифериялық дің жасушалары, плазма.
          33. Орындау техникасы бойынша аферез жүргізу әдістері:
          1) дискреттік (қолмен жасалатын);
          2) аппараттық (автоматты) болып бөлінеді.
          34. Аферез блогында қан қызметі ұйымдарын жарақтандыру үшін көзделген тиісті жабдықтар мен материалдар орналастырылады.
          Аферез, әсіресе аппараттық цитаферез (мультикомпоненттік) процедурасы кезіндегі болуы мүмкін цитрат жүктемесінің профилактикасы мақсатында қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда жылдам сіңетін ішетін түрдегі кальций глюконаты препараттары тағайындалады.
          Плазма мен жасушалардың тұрақты донорларына қарсы көрсетілімдер болмаған жағдайда жылына бір рет теміртапшылық анемиясының профилактикасы жүргізіледі. Екі валенттік темір (темір сульфаты) препараттарының таблетка түрлері 1-2 апта бойы тәулігіне 30-60 миллиграмм мөлшерінде және қолдану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес витаминдер кешендері (В тобы) тағайындалады.
          35. Аферез процедурасы арнайы даярлығы бар медицина қызметкері - эксфузионист жүргізеді.
          36. Дискреттік аферез қанды жинақталған трансферттік қапшықтары бар, негізінен қапшықта CPDA-1 немесе CPD антикогуляциялайтын консерванты бар гемакондарға дайындалады.
          Плазмаферез жүргізуге арналған арнайы гемакондар пайдаланылады.
          Дискреттік аферез кезінде қан эксфузиясының бір реттік ең жоғары көлемі 450± 10% мл. құрайды.
          37. Осы қағидалардың 10-тармағының 1) және 2) тармақшыларына сәйкес аферез залында донорға сәйкестендіру жүргізіледі, гемакон қаптамасының жарамдылығы тексеріледі, пробиркалар мен гемакондарға таңбалау жүргізіледі.
          38. Эксфузия алдында эксфузионист тікелей донордың барлық деректеріне қайта сәйкестендіру жүргізеді.
          39. Дискреттік аферез кезіндегі Қанның эксфузия рәсімі осы Қағидалардың 14, 15, 16-тармақтарында және 17 тармақтың 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7), 8), 9) тармақшаларында айқындалған талаптарға сәйкес жүзеге асырылады.
          40. Эксфузиядан кейін гемаконның донорлық сызығы қысқыштармен инеге жақындатып қысалады, қысқыштың арасындағы түтік зарарсыз дайындалған қайшымен кесіледі.
          Түтікті тұмшалау жүргізіледі, донордың қатысуымен тегінің, атының, әкесінің атының (бар болған кезде) дұрыс толтырылғаны, қан тобы және таңбалау тексеріледі және консервіленген қан құйылған гемакон центрифугалауға беріледі.
          Антисептикпен екі рет тазартқаннан кейін донордың көктамырынан келетін инесі бар түтікке мөлшері 200-500 мл 0,9% натрий хлоридіңің ерітіндісі бар қан құю жүйесі (бұдан әрі - ҚҚ) жалғанады.
          Содан кейін жгут алынады, ҚҚ жүйесінің тежегіш ролигі ашылады және басында ерітіндіні енгізу сорғалатып ағызып, одан әрі тамшылату режимінде (минутына 60 тамшы) жүргізіледі.
          Плазмаферез жүргізу үшін қанның бірінші порциясына арналған қапшығы жоқ арнайы гемакондарды пайдаланған жағдайда донордың көктамырынан келетін түтіктен эксфузиядан кейін вакутейнер зертханалық зерттеулерге арналған қанмен толтырылады.
          41. Консервіленген қан центрифугаланғаннан және плазма бөлінгеннен кейін гемакон донорға аутоэритроциттерді реинфузиялау үшін беріледі.
          42. Аутоэритроциттерді реинфузиялау алдында донорға эксфузионист трансфузиолог дәрігердің бақылауымен донордың паспорттық деректерін гемаконды таңбалай, сондай-ақ донорға жеке сауалнама жүргізе отырып, қайта сәйкестендіреді.
          43. Аутологиялық эритроциттер бар гемаконға кемінде 100 мл натрий хлоридінің 0,9% ерітіндісі қосылады, гемаконның ішіндегі сұйық мұқият араластырылып, ҚҚ жүйесіне қосылады және донорға тамшылату режимінде құйылады.
          44. Екі реттік плазмаферез жүргізу кезінде қанның екінші эксфузиясы оған аутологиялық эритроциттердің бірінші дозасын реинфузиялаудан кейін жүргізіледі.
          45. Аппараттық аферез дайындаушы зауыттың нұсқаулықтарына және өндірістік регламентке сәйкес жүргізіледі.
          46. Аппараттық аферез кезінде шығыс материалдарының бір реттік жинағы пайдаланылады.
          47. Аппараттық плазмацитаферез ресімінің алдында аппараттың дұрыстығы, шығыс материалы жиынтығының бүтіндігі тексеріледі, осы Қағидалардың 17-тармағының 1) тармақшасының талаптарына сәйкес донорды сәйкестендіру жүргізіледі.
          48. Аппараттық аферезді жүргізу үшін жақсы көрінетін кубиталдық көктамыры бар донорлар тартылады.
          49. Аппараттық аферез ресімін жүргізу донорда жанама реакциялар туындаған жағдай үшін дәрігер-трансфузиологтың қатысуымен жүзеге асырылады.
          50. Зертханалық зерттеуге қан алу жүктеуден кейін күту режиміндегі аппаратты іске қосқанға дейін фистулдық инемен жүргізеді.
          51. Аппараттық донорлық аферез ресімі көлемді толтыру мақсатында 0,9% натрий хлориді ерітіндісінің инфузиясымен сүйемелденеді, ал терапиялық аферез кезінде 0,9% натрий хлоридінің ерітіндісін, гидроксиэтилкрахмалды, альбуминді, жаңа мұздатылған плазманы (бұдан әрі - ЖМП) пайдалана отырып жоғалтқан көлемнің орнын толтырудың түрлі тәсілдері пайдаланылады.
          52. Аппараттық аферез әдісімен алынған плазма тез қатырғышта мұздатылады және қажет болған жағдайда стандартты (200-250 мл) және/немесе балалар (50-100 мл) дозаларына бөлінеді. ЖМП ілеспе құжаттармен қоса қан компоненттерін уақытша сақтау және іріктеу бөлімшесіне, ал донордың картасы мен ілеспе құжаты бар вакутейнерлер - зертханаға беріледі.
          Плазма мұздатылғанға дейін патогендерді инактивациялауға арналған платформалар өндірушілерінің нұсқаулықтарына сәйкес патогендер белсенділігін жою ресіміне ұшырайды.
  7. Қанды, оның компоненттерін алу үшін өңдеу тәртібі

   1-Параграф. Жалпы ережелер

  1. Қанның гемопоэздік дің жасушаларын алуды қоспағанда, оның компоненттерін алу үшін жаңа алынған қанды өңдеу қанды бастапқы фракциялау блогында жүргізіледі.
    54. Қанды бастапқы фракциялау блогы қан қызметі ұйымдарын жарақтандыру үшін көзделген тиісті жабдықтармен және материалдармен жарақтандырылады.
          55. Қан компоненттерін алу үшін дайындалған консервіленген қанды бөлу рефрижераторлық центрифугаларды пайдалана отырып центрифугалау әдісімен жүргізіледі. Қанды центрифугалау режимі өндірістік регламентке сәйкес белгіленеді.
          56. Қатты центрифугалау кезінде қан мынадай компоненттерге бөлінеді: лейкоциттер мен тромбоциттердің жұқа қабаты - лейкотромбоциттер қабаты (бұдан әрі - ЛТҚ) орналасқан айрықша эритроциттерден тұратын жеткіліксіз плазма және тұнба үстіндегі негізінен глобулиндік масса.
          Жұмсақ центрифугалау кезінде қан тромбоциттермен байытылған плазмаға (бұдан әрі - ТБП) және глобулиндік массаға бөлінеді.
          57. Қан копоненттерін алу кезінде плазмаэкстрактор (механикалық және автоматты), түтіктерді тұмшалауға арналған дәнекерлеуіш және асептикалық коннектор пайдаланылады.
          58. Жаңа алу кезінде қан және оның компоненттері лейкофильтрлеу ресіміне ұшырайды.
          Лейкофильтрлеудің барынша тиімділігіне қанды донациялаудан кейінгі 48 сағаттың ішінде жүргізген кезде қол жеткізіледі.
          Фильтрлеу үшін өнім берушінің нұсқаулығына сәйкес Қазақстан Рсепубликасында қолдануға рұқсат етілген арнайы лейкофильтрлер қолдаланылады.
          Бұл ретте, тромбоциттерді сақтай отырып, лейкоциттерді таңдай бөлетін селективті лейкофильтрлері бар гемакондар да қолданылмайды.
          59. Қанды және оның компоненттерін қайта өңдеу және сақтау кезеңдерінде қабылдау мен беру жөнелтпе құжат бойынша электрондық және (немесе) қағаз тасымалдауыштарда жүзеге асырылады.
          Қабылдау және өткізу кезінде мыналар жүргізіледі:
          1) жүргізу журналы ақпарат ілеспе құжатта көрсетілетін қанды және оның компоненттерін көзбен шолып бағалау (макробағалау);
          2) гемакондарды және қан және оның компоненттерінің көлемін сандық есепке алу.
          60. Қанды және оның компоненттерін кезең-кезеңмен таңбалау:
          1) дайындау бөлімшесінде донациялау алдында:
          негізгі және трансферттік қапшыққа компоненттің атауы, донациялау коды бар технологиялық заттаңба немесе донациялау нөмірімен марка жабыстыру;
          негізгі және трансферттік қапшықтардың зауыттық заттаңбасына донор туралы ақпарат (донордың тегі, аты, әкесінің аты (болған кезде), донация коды (марка нөмірі), қан тобы) және дайындау күні туралы ақпарат енгізіледі;
          негізгі қапшықтың зауыттық заттаңбасына қанды дайындау уақыты мен аяқталмаған донациялау жағдайында қанның мөлшері туралы ақпаратты қосымша енгізу;
          2) қанды фракциялағаннан кейін қан компоненттері бар қапшықтардың зауыттық заттаңбасында алынған компоненттің көлемін (мөлшерін) көрсету;
          3) жарамдылықты анықтағаннан кейін қанның және оның компоненттерінің дозаларын таңбалау осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жүзеге асырылады;
          4) компонентті аз көлемдегі бөліктерге бөлген кезде компоненттің әрбір бөлігі осы компоненттің сәйкестендіру нөмірімен, сондай-ақ компонент дозасының осы пайдалануды бақылауды қамтамасыз ететін қосымша бірегей сәйкестендіргішпен таңбалау;
          5) сәулелеуге ұшыраған компоненттер үшін компонентті сәулелеу процесін көрсететін радиацияға сезімтал заттаңбаларды пайдаланылану жүргізіледі.
          61. Заттаңбада қосымша жүргізілген зертханалық зерттеулер туралы ақпарат болады (мысалы: цитомегаловирусқа, токсоплазмозға тексерілді, тестіленді).
          62. Қабылданған қан және оның компоненттері сақтау үшін тиісті температуралық режимі бар арнайы медициналық жабдыққа орналастырылады.
          Температураны бақылайтын автоматты жазу құралдары болмаған кезде тәулігіне кемінде үш рет тоңазытқыштар мен мұздату камераларының температуралық режимінің мониторингі жүргізіледі.

   2-параграф. Құрамында эритроцит бар компоненттерді алу үшін қанды өңдеу тәртібі

  1. Эритроциттік масса (бұдан әрі - ЭМ) жаңа алынған қаннан центрифугалаудан кейін және негізгі (бастапқы) қапшықтан плазманы алып тастағаннан кейін алынады.
    ЭМ лейкофильтрлеуге, иондаушы сәулелеуге және Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5935 болып тіркелген «Дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды және медициналық техниканы мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және олардың тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2009 жылғы 18 қарашадағы № 735 бұйрығымен бекітілген Дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды және медициналық техниканы мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және олардың тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу қағидаларына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағыенда тіркелген басқа да ресімдерге ұшырайды.
          Қосымша өндуге ұшырамаған ЭМ жаңа алынған қан лейкоциттерінің үлкен бөлігінен және тромбоциттердің әр түрлі мөлшерінен тұрады, олардың құрамы центрифугалау әдісіне байланысты.
          Қанды центрифугалау режимі өндірістік регламентке – қан орталығында әзірленетін ЭМ алудың құжатталған рәсіміне сәйкес белгіленеді.
          Қанды экстрактор немесе автоматты фракционатор арқылы центрифугаланғаннан кейін плазма трансферттік қапшыққа ауыстырылады, бұл ретте эритроциттер қабатының үстінде биіктіктігі 2-3 см (40-50 мл) плазманы қалдырады, содан кейін эритроциттер мен плазма бар қапшықтардың арасындағы байланыстыратын түтікті тұмшалап бөледі.
          Бөлінетін плазманың көлемі копонент гематокритімен анықталады.
          64. Лейкофильтрленген ЭМ лейкофильрленген жаңа алынған қанды центрифугалағаннан кейін немесе эритроциттік массадан немесе лейкофильтрлеуден кейін ЛТҚ ала отырып, эритроциттік массадан алынады.
          65. Бөлінген ЛТҚ-мен ала отырып, ЭМ плазманың үлкен бөлігін және +200С+220С температурада центрифугаланғаннан кейінгі жаңа алынған қаннан 20-40 мл. лейкотромбоциттік қабатты бөлінгеннен кейін алынады және лейкоциттер мен центрифугалау әдісіне байланысты тромбоциттердің әртүрлі көлемінен тұрады.
          Бөлінген ЛТҚ-мен ЭМ дайындау үшін донорлық қан CPD-A консерванты бар гемакондарға жинақталады.
          Консервантта тұрақтандырылған жаңа алынған қан плазма, ЛТҚ, эритроциттер секілді үш қабатын алу үшін қатаң режимде центрифугаланады.
          Бұл қабаттарды бөлу үшін автоматты фракционатор пайдаланылады.
          Плазма бірінші трансферттік (саттеллиттік, жолсерік) контейнерге ауыстырылады, гемаконда глобулиндік массаның үстінде биіктіктігі 2 см плазманың бір бөлігі қалдырылады.
          Плазманың, лейкотромбоциттік пленканың және биіктіктігі 1 см эритроциттер қабатының аз санынан тұратын ЛТҚ екінші трансферттік қапшыққа ауыстырылады, содан кейін бірінші трансферттік қапшықтан 30-40 мл көлеміндегі плазма гемокритті қалпына келтіруге арналған эритроциттері бар қапшыққа қайтарылады. Алынған ЛТҚ-ның 50-60 мл мөлшері және 0,50-0,60 гемокриті бар.
          Плазмасы, ЛТҚ және ЛТҚ бөлінген эритроциттері бар контейнерлер тұмшыланып жабылғаннан кейін бөлінеді.
          Плазма бар контейнер мұздатуға жіберіледі. Құрамында ЛТҚ бар (бос трансферттік қапшықпен қосарлануы мүмкін) контейнер 24 сағаттан астам сақталмайды.
          66. Жуылған эритроциттер (бұдан әрі - ЖЭ) қанның құрамында эритроциттер бар компоненттерді ретімен жуу және қосалқы ерітіндіде эритроциттерді ресуспендиялау кезінде қайта өндеу арқылы алынған қан компоненті.
          Бастапқы шикізат +20+60С температурасында сақталады.
          Жууға арналған құрамында эритроциттер бар ортаны сақтау мерзімі қанды дайындау сәтінен бастап 7 тәуліктен артық емес.
          Ерте лейкоредукциясы бар (бөлінген ЛТҚ және (немесе) фильтрленген) компоненттер артықшылықпен пайдаланылады.
          ЖЭ қалдық ақуыздың мөлшері жуу хаттамасына тәуелді. ЖЭ гематокриті клиникалық қажеттілікке қарай реттеледі.
          Қолмен және автоматты әдіспен (жасушалық процессорды пайдалана отырып) жуған кезде асептика және антисептика ережелерін қатаң сақталады.
          Бастапқы шикізатты қол режимінде жуу мынадай тәртіппен орындалады:
          1) компонент бар қапшық жабдықтарды пайдаланушының нұсқаулығына сәйкес режимде центрифугалайды және тұнба үсті (плазма немесе қосалқы ерітінді) трансферттік қапшыққа алынады;
          2) магистраль жүйесі арқылы бастапқы қапшыққа әрбір центрифугалау кезінде кемінде 300 мл мөлшерінде жуу ерітіндісі қосылады, сұйықтық қапшықтың бір шетінен екінші шетіне бірнеше баяу рет шайқау арқылы араластырылады;
          3) қосылған жуу ерітіндісі қапшық жабдық өндірушісінің тиісті нұсқаулығына сәйкес центрифугаланады, одан кейін биіктігі 0,5 см эритроциттердің тиісті қабаты бар тұнба үсті трансферттік қапқа алынады;
          4) жуу ерітіндісін қосу және тұнба үстін алып тастау рәсімі 2-3 рет қайталанады;
          5) жуу ерітіндісі ретінде әрбір центрифугалау кезінде магистраль жүйелер арқылы эритроциттер бар қапшықт толтырылатын зарарсыз дайындалған 0,9% хлорид натрий ерітіндісі пайдаланылады.
          Ерітіндіні эритроциттер қапшығына енгізу және тұнба үстіндегі сұйықтықты алып тастау ламинарлық ағыны бар шкафта (немесе бокс үй-жайында) жүзеге асырылады.
          Эритроциттерді қолмен жуу рәсімдері үшін бірегейленген лейкофильтрі бар қапшықтардың арнайы жүйелері пайдаланылады.
          Өңдеу процесінде жүйенің жабық болуын сақтаған кезде (эритроциттер бар және 0,9% хлорид натрий ерітіндісі бар контейнерлердің зарарсыздандырылған қосылуы және (немесе) бос трансферттік контейнерлерімен қамтамасыз етілген кезде) ламинарлық ағындағы жұмыс талар етілмейді.
          Құрамында эритроциттер бар орталарды жуу жабдық өндірушісінің нұсқаулығына сәйкес автоматты жасушалық процессордың көмегімен де жүзеге асырылады.
          Таңбалау мен тіркеуден кейін компонент ілеспе құжатпен өнімді сақтау және беру бөліміне беріледі. ЖЭ сақтау мерзімі дайындау сәтінен бастап 24 сағат.
          Контейнерге ЖЭ дайындалған күні мен уақыты, жарамдылық мерзімі көрсетілген заттаңба жапсырылады.
          67. Эритроциттік жүзінді (бұдан әрі - ЭЖ) плазманы бөлу арқылы, кейінінен эритроциттерге ресуспендиялаушы (қосымша) ерітіндіні қоса отырып, центрифугалаудан кейін жаңа алынған қаннан алады.
          68. Алынған ЛТҚ-мен ЭЖ қанды центрифугалаудан, плазма мен ЛТҚ-ның толық экстракциясынан және эритроциттеріне плазманың орнына ресуспендиялық ерітіндіні қосқаннан кейін алынады.
          69. Лейкофильтрленген ЭЖ жаңа алынған қанды алдын-ала лейкофильтрлеу арқылы оны кейіннен центрифугалаумен, плазма экстракциялай және ресуспендиялық ерітіндіні қоса отырып, немесе эритроциттік жүзіндіні, сондай-ақ бөлінген ЛТҚ-мен эритроциттік жүзіндіні лейкофильтрлеу арқылы алынады.
          70. Криоконсервіленген эритроциттер криопротективтік технологияны қолдану арқылы эритроциттік компонентті немесе қан донациясынан кейін сақтау мерзімімен 7 тәуліктен аспайтын жаңа алынған қаннан екінші рет қайта өңдеу арқылы алынады.
          Қанның алдын ала лейкоредукциясы (ЛТҚ бөлу, фильтрлеу немесе ЛТҚ бөлу және қан донациясынан кейінгі 48 сағаттың ішінде фильтрлеу) компоненттің сапасын жақсартады.
          Глицеролдың криоқорғаныс құралының жоғары концентрациясымен мұздату кезінде сақтау -600С-800С температурасымен тоңазатқыш камерасы, ал глицеролдың төмен концетрациясымен мұздату кезінде – -1500С-1960С мұздату мен сақтау температурасымен сұйық азоттың буы пайдаланылады.
          Температуралы режимді кепілдендірілген сақтау кезінде мерзімі 10-20 жылға дейін ұзартылады.
          Криоконсервіленген эритроцитеттерді мұздатылған күйі тасымалдау кезінде белгіленген сақтау шарттары қамтамасыз етіледі.
          Криоконсервіленген эритроцитеттерге қатысты карантиндеу технологиясы пайдаланылады.
          Криоконсервіленген эритроцитеттерді таңбалау стандартқа (өндіруші ұйымның атауы, бірегей коды мен донация күні, компоненттің атауы, көлемі немесе салмағы, топтық және резус тиістілік, фенотипі, антикоагулянт атауы, криопротектордың атауы мен көлемі, сақтау температурасы, сақтау мерзімінің аяқталу күні) сәйкес жүзеге асырылады.
          Ерітілген және қалыпқа келтірілген криоконсервіленген эритроциттер еріту мен жуудан кейін алынады. Жуу хаттамасы (деглицеролизация) криопротекторды алып тастаудан және жасушаларды қалыпқа келтіруден тұрады.
          Ерітілген, қалыпқа келтірілген эритроциттерді сақтау (тасымалдау) температурасы +20С+60С.
          Ашық жүйені пайдаланған кезде сақтау мерзімі 24 сағаттан аспайды.
          Эритроциттерді глицеролизациялау, мұздату, сақтау, еріту, деглицеролизациялау және қалыпқа келтіру процестері автоматты жасушалық процессор өндірушінің нұсқаулығына сәйкес жүзеге асырылады.
          71. Аферездік эритроциттер бір донордан жабдық өндірушісінің нұсқаулығына сәйкес жүргізілетін аппаратты цитаферез ресімімен алынады.
          Бір ресім ішінде эритроциттердің 1-2 дозасы алынады.

   3-параграф. Жаңа мұздатылған плазманы және өзге де қан компоненттерін алу үшін қанды өңдеу тәртібі

  1. Жаңа мұздатылған плазма (бұдан әрі - ЖМП) консервіленген, жаңа алынған қанды центрифугалаудан кейін немесе жабдық өндірушінің нұсқаулығына сәйкес плазмаферез әдісімен қан донациясынан кейінгі алғашқы 18 сағаттың ішінде мұздату әдісімен алынады.
    Дайындалған қанның немесе плазманың дозасы валидацияланған арнайы жабдық арқылы +200С+240С температурасына дейін жедел мұздатылған кезде ЖМП дайындау мерзімі қан донациясынан кейінгі 24 сағатқа дейін ұзартылады.
          Қанды центрифугалау өндірістік регламентке – қан орталығында әзірленетін ЖМП алудың құжатталған рәсіміне сәйкес жүргізіледі.
          Центрифугалаудан кейін плазма механикалық экстрактор (немесе автоматты фракционатор) арқылы трансферттік қапшыққа ауыстырылады, қажетті гематокритті қамтамасыз ету үшін ЭМ бар қапшықтағы глобулиндік масса үстінен биіктігі 2-3 сантиметр плазма қалдырылады.
          Таңбаланған қапшықтағы плазма тез қатырғышта мұздатылады.
          -300С және одан төмен температурасына дейін толық мұздату үдерісінің ұзақтығы 60 минут.
          ЖМП дозасын аз көлемге бөлген кезде оларды кейінінен карантиндеу жүргізіледі.
          73. Лейкофильтрленген ЖМП консервіленген жаңа алынған қанды центрифугалаудан бұрын фильтрленген плазмадан немесе центрифугаланған консервіленген, жаңа алынған қаннан бөлінген ТБТ фильтрі арқылы экстракцимен алады.
          Лейкофильтрленген ЖМП-ні мұздату осы Қағиданың 66-тармағына сәйкес жүзеге асырылады.
          74. Вирус белсенділігі жойылған ЖМП патогендік агенттерді инактивациялау мақсатындағы қосымша өндеу жолымен алынады. Патогендік агенттердің белсенділігін жою үшін өндіруші нұсқаулығына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген және пайдалануға рұқсат етілген арнайы аппараттар мен жүйелер пайдаланылады. Белсенділікті жою ресімі амотосален, митилен көк, рибофлавин әдістерінің бірін пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
          Плазманың белсенділгін жою алдында кейінінен оны технология өндірушісі белгілеген талаптарға сәйкес стандартты дозаларға бөле отырып, біріктіру жүзеге асырылады. Біріктіру үшін жаңа алынған қаннан немесе бір донордан немесе бірнеше донордан аферез әдісімен алынған плазма дозалары пайдаланылады. Плазма дозаларын біріктіру ерітуден кейін немесе мұздатудан бұрын, бірақ жаңа мұздатылған плазма үшін талап етілетін уақыт арақашықтығын (донация сәтінен бастап мұздату ресімін толық аяқтағанға дейін 18-24 сағат) сақтай отырып, жүргізіледі.
          Плазманы біріктірген кезде оның АВО жүйесі бойынша топтық тиістілігі ескеріледі.
          Вирус белсенділігі жойылған ЖМП мұздату осы Қағидалардың 66-тармағына сәйкес жүзеге асырылады.
           Егер клиникалық пайдалану үшін патогендердің белсенділігін жою ресімінен өткен және мұздатуға ұшыраман плазма берілетін болса, оның жарамдылық мерзімі өндеуден кейін 24 сағатты, ал тасымалдау мен сақтаудың температуралық режимі +4+6 0С құрайды.
          Патогендердің белсенділігін жою ресімінен кейін плазма қайта мұздатылады.
          Қажет болғанда вирус белсенділігі жойылған ЖМП дозасы аз көлемге бөлінеді.
          Трансферттік қапшықтарды байланыстыру үшін асептикалық коннектор пайдаланылады.
          Компоненттің құрамында жаңа ерітілген (еріген) плазмадағы ұйытудың лабильдік факторларының және табиғи ингибиторлардың орта есеппен 50-70% бар. Ерітілгеннен кейін компонент құрамында көзге көрінетін ерімеген криопреципитат анықталмайды.
          Сәулемен емдеуді қабылдайтын нәрестелерге амотосалемен өңделген ЖМП емдеуде пайдаланылмайды, ал глюкоза-6-фосфодиэстераза тапшылығы бар пациенттерді емдеуде метилен көгімен өнделген ЖМП пайдаланылмайды.
          75. ЖМП карантиндеуді ықтимал «серонегативтік терезе» (зертханалық тестілеу кезінде анықталмайтын инфекциялық үдеріс кезеңі) кезеңде донорлық қан компоненттерінің инфекциялық қауіпсіздігін арттыру мақсатында жүзеге асырады.
          Карантиндеуге медициналық мақсаттарда жарамды ЖМП жіберіледі. ЖМП карантиндік сақтау мұздатылған күйі -250С бастап -300С дейінгі температурада рұқсатсыз кіру шектелген жеке үй-жайда, тиісінше таңбалау мен температураны бақылау қондырғылары бар арнайы тоңазытқыш жабдығында жүргізіледі.
          Донорды трансфузиялық инфекцияларға қолданыстағы заңдылығының талаптарына сәйкес зертханалық қайта тестілеу карантиндеудің міндетті шарты болып табылады. Трансфузиялық инфекцияларға екі кезеңдік тестілеу әдісін пайдаланған кезде карантиндеу мерзімі 4 айға дейін қысқартылады. Донор карантиндеу мерзімі аяқталғаннан кейін трансфузиялық инфекцияларға зертханалық тексеру үшін келмеген жағдайда ЖМП карантиндеу блогында сақтау мерзімін 12 айға дейін ұзартылады.
          Егер донорды қайта тексеріп-қарау жүргізілмесе, ЖМП вирус белсенділігін жою жүргізіледі, одан кейін ол клиникалық қолдану үшін пайдаланылады немесе қан препараттарын алу үшін фракциялауға жіберіледі.
          Карантиндік сақтау немесе карантиндеу мерзімі аяқталғаннан кейінгі кезде трансфузиялық инфекцияларға зертханалық тестілеудің оң нәтижесі анықталған кезде қан орталығында сақталып жатқан алдағы 4 ай ішіндегі донацияларының барлық қан компоненттері карантиндік сақтау орнынан алынады, оған «абсолютті жарамсыз» деп таңбаланады және есептен шығару актісін жасай отырып, жоюға жіберіледі.
          Донордың қанынан трансфузиялық инфекциялар маркерлеріне нәтижесі бастапқы позитивті және күдікті болған кезде, сол донордың бұрын дайындалған қан компоненттерінің дозалары алынып, қорытынды нәтижені алғанға дейін уақытша бөлек сақтауға жіберіледі. Донорды АИТВ зерттеу Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 3 қарашадағы № 1280 қаулысына сәйкес бекітілетін Клиникалық және эпидемиологиялық айғақтар бойынша адамдарды АИТВ-инфекциясының болуына медициналық тексеру қағидаларына сәйкес ересектерде АИТВ-инфекциясын зертханалық диагностикалау алгоритмі бойынша жүргізіледі. Алғашқы оң нәтиже берген қан үлгісін қорытынды нәтижені алу үшін АИТВ/ЖИТС профилактикасы саласындағы қызметті жүзеге асыратын денсаулық сақтау ұйымына жолдаған кезде, осы донордан дайындалған компоненттер жойылуға жатады.
          Карантиндеу мерзімі өткеннен кейін донорды қайта тексеру нәтижесі теріс болса, ЖМП қосымша «карантинделген» деген сөзбен таңбаланады және медициналық мақсаттарда қолданылады.
          Карантинделген ЖМП шұғыл түрде алу мүмкндігі үшін топтық тиістілік және дайындау күні бойынша сақталады.
          Қан қызметі ұйымында № 907 бұйрығымен бекітілген № 419/е нысаны бойынша карантиндеудегі ЖМП тіркеу журналы жүргізіледі.
          76. Криопреципитатты дайындау үшін жаңа алынған қаннан, сонымен бірге аферез жолымен алынған ЖМП пайдаланылады.
          Карантинделген немесе вирус белсенділігі жойылған ЖМП (оның ішінде алдын-ала фильтрленген) пайдалану криопреципитатты дайындау кезінде міндетті талап болып табылады.
          ЖМП +20С+60С температурада 10-12 сағат бойы ериді. «Көбік қар» түріндегі еріген ЖМП 20С+60С температурасында қатты центрифугаланады.
          Центрифугалаудан кейін криопреципитаты алынған супернатанттық плазманың бір бөлігін трансферттік қапшыққа ауыстырады, 20-40 мл мөлшеріндегі концентрат қалады.
          Алынған криопреципитат -250С бастап -350С дейінгі температурада жылдам мұздатылуға ұшырайды.
          Криопреципитаты алынған плазма тоңазатылылады және құю үшін пайдаланылады немесе фракциялауға беріледі.
          Криопреципитаты алынған плазманы сақтау -250С бастап -350С дейінгі температурада 36 ай, -150С бастап -250С дейінгі температурада 3 ай бойы жүзеге асырылады.
          77. Тромбоциттер жаңа алынған қан дозасынан немесе аферез арқылы алынады.
          Тромбоциттерді жаңа алынған қан дозасынан алу тромбоциттермен байытылған плазмадан (ТБП) немесе лейкотромбоциттер қабатынан (ЛТҚ) орындалады. Бұл ретте, +200С+240С температураны қамтамасыз ететін валидациялық жағдайда 24 сағатқа дейін сақталған жаңа алынған қанның стандартты дозасын және екі және одан да көп трансферттік контейнерлері бар гемакондарды пайдаланады, центрифугалауды +200С+240С температурасында жүргізеді.
          Клиникалық пайдалануға арналған тромбоциттер концентратын дайындаған кезде кезеңдік лейкофильтрлеу және патогендердің белсенділігін жою жүзеге асырылады. Осы мақсатта Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген және пайдалануға рұқсат етілген лейкофильтрлеу технологиялары өндіруші нұсқаулығына сәйкес пайдаланылады.
          Тромбоциттер концентратының кез келген түрін шығару алдында, сондай-ақ оны құюға дайындау кезінде қалыпты морфологиясы бар қозғалыстағы тромбоциттердің жарықты әлсіздендіруге негізделген «құйын» (swirling) феноменінің бар-жоғына тексеру жүргізіледі.
          78. ТБП-дан тромбоциттерді алған кезде трансфертті қапшықтары бар гемакондарға дайындалған жаңа алынған қанның дозасын мұқият араластырылады және тромбоциттермен байытылған плазманы алу үшін +200С+240С температурада жұмсақ режимде центрифугалайды. Бұдан кейін ТБП-ні механикалық экстрактор (немесе автоматты фракционатор) арқылы трансферттік қапқа ауыстырады.
          Қосымша ерітіндісі жоқ гемаконды пайдаланған кезде ЭМ гемокрит деңгейінде 0.65-0.75 болу үшін эритроциттер үстінде биіктіктігі 2-3 см (40-50 мл) плазманы қалдырады, ал қосымша ерітіндісі жоқ гемаконды пайдаланғанда бүкіл ТБП бөлінеді және эритроциттерге плазма емес, стандартты ресуспендиялық ерітінді қосылады.
          ТБП дәл сондай температурада жасушаларды тұндыру үшін қатты центрифугалауға ұшырайды, содан кейін тромбоциттері алынған жүзінді үстіндегі плазма трансферттік қапшыққа ауыстырылады, қапшықтың түбінде тромбоциттері бар 50-60 мл плазма қалады.
          Плазма осы Қағидалардың 66-тармағының талаптарына сәйкес мұздатылады немесе қосымша өндеуге ұшырайды.
          Алынған тромбоциттерді дезагрегациялау мақсатында +200С+240С температурасында 60 минутқа қалдырады және баяу араластыру арқылы ресуспендиялайды.
          Компоненттің құрамында 0,6х1011 тромбоцит болады.
          Тромбоциттер термостатта +200С+240С температурасында үнемі араластыру үстінде сақталады.
          Тромбоциттерді лейкофильтрлеген кезде және арнайы газ өткізгіш қапшықтарда сақтағанда, оларды сақтаудың ең ұзақ мерзімі 5 тәулікті құрайды.
          Тромбоциттердің 4-6 дозасын біріктіру АВО жүйесі мен резус-тиістілігі бойынша бір топтыларды асептикалық жалғау арқылы жүргізіледі, мұндай компоненттегі жасушалар құрамы кемінде 2х1011.
          Тромбоциттерді сақтау мерзімі заттаңбада сағаты мен минутына дейін дәл көрсетіледі.
          79. Тромбоциттерді ЛТҚ-дан алған кезде трансферттік қапшықтары бар гемакондарға дайындалған жаңа алынған қанның дозасы мұқият араластырылады және үш қабатты: астыңғы – эритроциттер, ортанғы – ЛТҚ, үстіңгі – жасушасы жоқ плазманы алу үшін +200С+240С температурасында қатаң режимде центрифугалайды.
          Механикалық экстрактор (немесе автоматты фракционатор) арқылы жасушасы жоқ плазма бірінші трансферттік қапшыққа ауыстырылады, плазма биіктіктігі 1,5 - 2 см (40 мл) ЛТҚ және биіктіктігі 1 см (20 мл) эритроциттер қабаты қалады. ЛТҚ екінші трансферттік қапшыққа ауыстырады, ЛТҚ жалпы көлемі 50-70 мл. құрайды.
          Трансфертті қапшықтардың біреуінде қосымша ерітіндісі жоқ гемакондарды пайдаланған кезде ЭМ гемокрит деңгейі 0,65-0,75 болу үшін эритроциттер бар қапшыққа 40-50 мл көлеміндегі плазманы қайтарады, ал трансфертті қапшықтардың біреуінде қосымша ерітіндісі бар гемакондарды пайдаланғанда эритроциттерге плазма емес, стандартты ресуспендиялық ерітінді қосылады.
          ЛТҚ-дан сапалы компонентті дайындау үшін айрықша құрылымы бар гемакондар - жан жақты шығыс порттары (top-and-botton) бар гемакондар пайдаланылады, жасушасы жоқ плазма үстінгі порт арқылы трансферттік қапшыққа, ал эритроциттер – астыңғы порт арқылы (және бірегейленген фильтр арқылы да болуы мүмкін) қосымша ерітіндісі бар қапшыққа ауыстырылады. 50-60 мл көлеміндегі ЛТҚ бастапқы қапшықта қалады.
          Осылайша жинақталған ЛТҚ (200-300 мл) 4-6 дозасы компоненттердің бірінің ерітілген плазмасын немесе арнайы қосымша ерітіндіні қосу арқылы біріктіріледі.
          Үстіңгі және астыңғы шығыс түтіктері арқылы өзара ретпен байланысқан ЛТҚ бар қапшықтарға плазма немесе қосымша ерітінді бар қапшық қосылады және тігінен қойылып, біріктіру жүргізіледі.
          Біріктірген кезде АВО жүйесі мен резус-тиістілігі бойынша бір топты, қанды донациялау сәтінен 24 сағаттан аспайтын уақытта +200С+240С температурасында сақталған және гемотрансмиссивтік инфекцияларға тестілеудің теріс нәтижесі анықталған ЛТҚ пайдаланылады.
          ЛТҚ мен плазма (немесе қосымша ерітінді) пулынан мұқият араластырылған қоспа эритроциттер мен лейкоциттер түбінде шоғырланып, ал тромбоциттер механикалық экстрактор (немесе автоматты фракционатор) арқылы тромбоциттерді сақтауға арналған қапшыққа ауыстырылатын (оның ішінде бірегейлендірілген лейкофильтрді пайдалана отырып) жүзінді үстіндегі плазмада (немесе жүзінді үстіндегі сұйықтықта) қалатындай жұмсақ центрифугалауға ұшырайды.
          Біріктірілген тромбоциттер термостатта +200С+240С температурада үнемі араластыру үстінде сақталады. Компонентте плазмада (немесе 60%-70% немесе 30%-40% арақатынастағы плазма қосындысы бар қосымша ерітіндіде) өлшенген кемінде 2х1011 тромбоциттер бар.
          Біріктірілген, лейкофильтрленген тромбоциттер арнайы газ өткізгіш қапшықтарда 5 тәулік бойы сақталады.
          Біріктірілген, вирус белсенділігі жойылған тромбоциттер +200С+240С температурада арнайы газ өткізгіш қапшықтарда плазма бөлігінің редукциясы қосымша ерітіндіні ауыстыру арқылы жүргізілгеніне тәуелденбей 5 тәулік бойы сақталады.
          80. Тромбоциттерді бір донордан қан жасушаларының автоматты сепараторларын пайдалана отырып, цитаферез әдісімен алады.
          Сепаратормен жұмыс өндірушінің нұсқаулықтарына сәйкес жүргізіледі.
          Компонентте плазмада немесе плазмасы азайтылған аферездік тромбоциттерді жинау хаттамасы пайдаланған кезде 60%-70% ерітінді немесе 30%-40% плазма арақатынастағы плазма қосындысы бар қосымша ерітіндіде өлшенген кемінде 2х1011 тромбоциттер болады.
          Неонаталды және педиатриялық практикада пайдалану үшін асептикалық жағдайды сақтай отырып, шамамен бірнеше бірдей дозада бөлу жүргізіледі.
          Егер бактериялық контаминацияны бақылау және/немесе патогендердің белсенділігін жою жүргізілетін болса, лейкофильтрленген тромбоциттерді сақтау 5-7 тәулікке дейін ұзартылады.
          81. Криоконсервіленген тромбоциттер лейкоциттері азайтылған аферездік тромбоциттерді қанды донациялау кейінгі 24 сағат ішінде, іріктелген донорлардың тромбоциттерін немесе аутологиялық тромбоциттерді ұзақ сақтауға арналған криоқорғаныш құралын пайдалану арқылы мұздату жолымен алынады.
          Мұздатудың екі әдісі пайдаланылады: бірінші - алынатын компоненттің жалпы көлемін 6% ерітіндіге дейін жеткізу жолымен диметилсульфоксидті пайдалану және екінші - алынатын компоненттің жалпы көлемін 5% ерітіндіге дейін жеткізу жолымен глицериннің өте төмен шоғырлануы.
          Пайдалану алдында тромбоциттер ерітіледі, жуылады және (аутологиялық) плазмада немесе қосымша ерітіндіде ресуспендияланады.
          Мұндай тромбоциттерді қалпына келтірген кезде олардың құрамында тромбоциттердің 40% астам бастапқы көлемі болады.
          Ерітілген тромбоциттер ерітілгеннен кейін бірден құйылады.
          82. Аферездік гранулоциттер мен лимфоциттер қан жасушаларының автоматты сепараторларын пайдалану арқылы бір донордан алынады. Сепаратормен жұмыс өндірушінің нұсқаулығына сәйкес жүргізіледі.
          Трансфузия салдарынан болатын «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында гранулоциттер Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген иондаушы сәулелеу көздерін пайдалана отырып, өндіруші-зауыттың нұсқаулығына сәйкес сәулеленеді.
          83. Фибрин желімі стандартты АВ тиістілігі бар карантинделген донорлық плазманың бір дозасынан алынады.
          Плазма +370С температурада су моншасында немесе құрғақ тез ерігіште 30 минут бойы ерітіледі.
          Фибрин желімін автоматты дайындау жабдық өндірушісінің нұсқаулығына сәйкес жүргізіледі.
          Желім алынғаннан кейін мұздату камерасында бірден мұздатылады және оны 6-12 ай бойы сақтауға болады.
          Өнімнің атауын, қан немесе плазма донациясының нөмірін, желім нөмірі, желімді дайындау күні, сақтау мерзімі мен шарттарын көрсете отырып, таңбалайды.
          Пайдалану алдында желім +370С температурада ерітіледі.
          Ерітілген желім 30 минут ішінде пайдаланылмайтын жағдайларда криопреципитат бөлме температурасында, ал тромбин 3 сағат бойы мұзды пайдалану арқылы сақталады. Қайта мұздату жүзеге асырылмайды.
          84. Пренаталды, неонаталды және педиатриялық практикада құюға арналған компоненттер:
          1) Ауыстырып құюға арналған, лейкофильтрленген, оның ішінде сәулеленген жаңа алынған қан.
          Ауыстырып құю үшін жиналған донор қаны зертханалық тексерудің барлық рәсімдерінен кейін міндетті түрде лейкоредукцияға (лейкофильтрлеуге) ұшырайды.
          Лейкоредукция үшін донациядан кейін 5 тәулікке дейін тиісті шартпен сақталған қан жарамды.
          Ауыстырып құюға арналған лейкофильтрленген қанды клиникалық көрсетілімдер бойынша иондаушы сәулелеу (гамма немесе рентген) көздерін пайдалана отырып, жабдықты өндіруші белгілеген тәртіппен сәулелелейді.
          Сәулеленгеннен кейінгі компоненттің жарамдылық мерзімі - 24 сағат.
          2) Ауыстырып құюға арналған, плазма көлемі төмендетілген, лейкофильтрленген, оның ішінде сәулеленген жаңа алынған қан.
          Трансфузия көлемін оңтайландыруды және бұл ретте клиникалық әсерге қол жеткізу үшін гематокриттің қажетті деңгейін қамтамасыз етуді қажет ететін ауыстырып құю жағдайларында лейкофильтрленген жаңа алынған қанның плазма бөлігі алынады.
          Осы мақсатта тиісті шартпен 5 тәуліктен аспайтын уақыт бойы сақталған жаңа алынған қан іріктеледі.
          Ауыстырып құюға арналған плазма көлемі төмендетілген, лейкофильтрленген жаңа алынған қанды клиникалық көрсетілімдер бойынша иондаушы сәулелеу (гамма немесе рентген) көздерін пайдалану арқылы жабдықты өңдіруші белгіленген тәртіппен сәулелелейді.
          Компоненттің сәулеленгеннен кейінгі жарамдылық мерзімі - 24 сағат.
          3) Нәрестелер мен ерте жастағы балаларға құюға арналған эритроциттік орталар (аз көлемдер) құрамында эритроцит бар орталардың (ЛТҚ алынған эритроциттік масса, лейкофильтрленген эритроциттік масса, лейкофильтрленген эритроциттік жүзінді) бір стандартты дозасын бөлу нәтижесінде алынады.
          Осы мақсатта бірнеше спутник-қапшығы (сплиттер) бар арнайы гемакондар пайдаланылады.
          Компонент 2-4 (5) бірдей порцияға бөлінеді, жарамдылық мерзімі бастапқы компоненттің мерзімінен аспайды. Бір донациядан алынған мұндай сплиттік дозалар бір ғана пациентті емдеу үшін ғана пайдаланылады.
          Компонентті клиникалық көрсетілімдер бойынша иондаушы сәулелеу (гамма немесе рентген) көздерін пайдалана отырып, жабдық өндірушісі белгілеген тәртіппен сәулелейді.
          Компоненттің сәулеленгеннен кейінгі жарамдылық мерзімі - 48 сағат.
          Нәрестелер мен ерте жастағы балаларға құюға арналған қосымша ерітінді редукциясы бар бөлінген ЛТҚ (және (немесе) лейкофильтрленген ЭЖ) ЭЖ (аз көлемдер) өтінімдер бойынша 7 тәулікке дейін сақталған лейкотромбоциттік қабаты (және (немесе) лейкофильтрленген ЭЖ) бөлінген ЭЖ-дан дайындайды, өйткені реципиенттердің аталған санатында:
          қосымша ерітіндінің ингридиенттерін пайдалануға қарсы көрсетілімдері;
          трансфузия көлемін оңтайландыру жағдайында гематокриттің жеткілікті деңгейі (0,70 – 0,85) болуы мүмкін.
          Қосымша ерітінді редукциясының екі тәсілі:
          1) компонентті инверттік (аударылған) сақтау және гемаконда тұнба үстіндегі қабаты бар эритроциттер тұнбасын құю;
          2) компонентті центрифугалау және супернатантты толығымен алып тастау пайдаланылады.
          Супернатантты (қосалқы ерітінді) алып тастау кезінде асептикалық жағдай сақталады (трансфертті қапшық түтіктерінің зарарсыздандырылған түйісуді пайдалану және (немесе) жұмысты ламинарлы шкаф жағдайында жүргізу). Мұндай компоненттердің жарамдылық мерзімі модификация сәтінен бастап одан кейінгі (рентген, гамма сәулелерімен) сәулелеуге қарамастан 24 сағат;
          4) Құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген, эритроциттік масса лейкофильтрленген жаңа алынған қаннан, лейкофильтрленген эритроциттік массадан, лейкофильтрленген эритроциттік жүзіндіден гематокрит деңгейі 0,70-0,85-ке жеткенге дейін қайта өңдеу арқылы дайындалады. Компонентке иондаушы сәулелеу көздерін (гамма немесе рентген) пайдалана отырып, жабдықты өндіруші белгілеген тәртіппен міндетті сәулелеу жүргізіледі. Сәулеленген қан компонентінің жарамдылық мерзімі сәулелеуден кейін 24 сағатты құрайды, бірақ донациядан кейін 5 тәуліктен артық емес;
          5) Құсаққа құюға арналған лейкофильтрленген тромбоциттер жаңа алынған қанның дозасынан дозасынан немесе аферез әдісімен алынады. Қажет болған жағдайда компонент центрифугалаудан кейін супернатант бөлігін алып тастау жолымен қоюлатылады. Концентраттағы плазма көрсетілімдер бойынша қосалқы ерітіндімен ауыстырылады. Компонент иондаушы сәулелеу көздерін (гамма немесе рентген) пайдалана отырып, жабдықты өндіруші белгілеген тәртіппен сәулеленеді. Сәулеленген компоненттің жарамдылық мерзімі мен сақтау шарттары бастапқы компоненттің шарттарымен бірдей болып келеді;
          6) Жаңа туған нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған лейкофильтрленген тромбоциттер жаңа алынған қанның дозасынан немесе аферез әдісімен алынады.
          Компонент клиникалық көрсетілімдер бойынша иондаушы сәулелеу көздерін (гамма немесе рентген) пайдалана отырып, жабдықты өндіруші белгілеген тәртіппен сәулеленеді. Сәулеленген компоненттің жарамдылық мерзімі мен сақтау шарттары бастапқы компоненттің шарттарымен бірдей болып келеді. Қажет болғанда компонент бастапқы компонентті алдын ала тазарту шарттарын сақтай отырып, аз дозаларға бөлінеді.
          Тромбоциттер концентратының вирус белсенділігін жою үшін амотосален мен ультракүлгін сәулелеуді пайдаланған кезде иондаушы сәулелеу (гамма және рентген) жүргізілмейді.
          Қан компоненттерін иондаушы радиациямен сәулелеудің мақсаты трансфузия салдарынан болатын «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу болып табылады.
          Педиатриялық практика үшін ЖМП дозаларының аз көлемі дайындалады, карантиндеу және (немесе) вирустазарту технологияларын пайдаланылады.
          7) Аферездік, аутологиялық, өнделген лимфоциттер онкологиялық гематологияның өтінімдері бойынша дайындалады. Аферез және өндеу рәсімі жабдықты өндіруші зауыттың нұсқаулығына сәйкес жүргізіледі. Компонентті сақтау мерзімі +20 – +240С температурасында аферез уақытынан бастап 24 сағат;
          8) Аутологиялық, диагностикалық лейкроциттер және аутологиялық, диагностикалық гранулоциттер оларды радиопрепараттермен немесе диагностикалық шараларды позитрон-эмиссиялық томографияны пайдалана отырып, қамтамасыз етуге арналған рұқсат етілген өзге препараттармен тэгтеу (маркяж) мақсатында дайындалады. Дайындау құрылғы мен медициналық мақсаттағы бұйым өндірушісінің нұсқаулығына сәйкес асептикалық жағдайда жүргізіледі. Диагностикалық компоненттерді сақтау мерзімі қанды алған уақыттан бастап +20 – +240С температурасында 24 сағат.
  2. Гемопоэздік дің жасушаларын алу, қайта өңдеу және сақтау тәртібі
  3. Донордың перифериялық қанының гемопоэздік дің жасушаларын (бұдан әрі – ГДЖ) алу осы тарауда көзделген ерекшеліктерді ескере отырып, оның келісімі негізінде жүзеге асырылады.
    86. Донордың перифериялық қанының ГДЖ алу қан жасушаларының автоматты сепараторларын пайдалана отырып, аппаратты аферез блогында жүзеге асырылады. Сепаратормен жұмыс өндірушінің нұсқаулықтарына сәйкес жүргізіледі.
          87. Донордың перифериялық қанынан ГДЖ донациясы алдында дің жасушалары дайындалатын реципиент пен донор тінінің үйлесімділігін анықтау жүзеге асырылады.
          88. ГДЖ қажетті деңгейін қамтамасыз ету үшін донордың перифериялық қанынан ГДЖ реципиентке донордың перифериялық қанының ГДЖ транспланттауын жүзеге асыратын медициналық ұйым донорда ГДЖ шығаруына алдын ала ширықтыру жүргізіледі.
          89. Донордың перифериялық қанның ГДЖ донациясы қанда жасуша деңгейі микролитрге шаққанда CD 34+20 деңгейіне жеткен кезде бастайды.
          Донация ресімі соңғы өнімде CD 34+ саны реципиент дене салмағының әр киллограмына шаққанда кемінде 2х106 жасушаға жеткенге дейін қайталанады.
          90. Донордың перифериялық қанның ГДЖ әрбір бірлігі құрамында ядро бар және CD 34+ маркерлері бар дің жасушаларының мөлшері бойынша реципиент дене салмағының әр киллограмына шаққанда бағаланады.
          91. Перифериялық қанның ГДЖ +200С+240С температурада дайындау сәтінен бастап 24 сағаттан аспайтын уақытта сақталады, осы уақыттың ішінде реципиентке донордың перифериялық қанынан ГДЖ транспланттауды жүзеге асыратын медициналық ұйымға жолданады.
          Егер реципиентке перифериялық қанның ГДЖ 24 сағат ішінде ауыстырылмаса, перифериялық қанның ГДЖ бар контейнер мұздату кезінде аса төмен температуралардың зиянды әсерінен қорғайтын затпен (криопротектор) арласқаннан кейін электр рефрежераторда -800С температурада екі айдан асырмай сақтау үшін ауыстырылады, бұл мерзім өткен соң перифериялық қанның ГДЖ бар контейнер сұйық азотта немесе оның буында -1500С аспайтын температурада ұзақ мерзімді сақтауға дьюарға ауыстырылады.
          ГДЖ-ні -1500С аспайтын температурада сақтау уақыты репопуляциялық қабілеттілігі үшін маңызды емес, демек сақтау мерзімі транспланттауды жүзеге асыратын медициналық ұйымның қажеттілігіне байланысты, бірақ 20 жылдан аспайды.
          Қосымша қорғаныс үшін перифериялық қанның ГДЖ бар криоқапшығы қаптамалы криопротективті қапшыққа тұмшаланып жабылады.
  4. Қанды және оның компоненттерінің жарамдылығын анықтау, таңбалау және сақтау тәртібі
  5. Зертханалық зерттеулердің қорытынды нәтижесі мен таңбасы жоқ қан және оның компоненттері жеке тоңазытқыштарда немесе мұздатқыш камераларда, «Қан тексерілмеген! Беруге болмайды!» деген жазуы бар белгілі бір сөрелерде бөлек сақталады.
    93. Абсолютті жарамсыздыққа мынадай өлшемдер бойынша жойылуға жататын қан және оның компоненттері жатады:
          1) контейнердің тұмшалап жабылуының бұзылуы;
          2) көзбен анықталатын гемолиз, құрамында эритроциттер бар компоненттерінде ұйытындының бар болуы;
          3) қан плазмасының мөлдір болмауы, үлпектің, пленканың бар болуы, бактериялық контаминация белгілері;
           4) мерез, АИТВ 1, 2, В және С гепатиті маркерлеріне иммунологиялық скрининг жүргізудің (ИФТ (ИХЛТ)) оң нәтижелері, сондай-ақ РНК, АИТВ 2, 2, СВН және ВВГ ДНК бар-жоғына ПТР-скринингінің оң нәтижелері, аланинаминотрансфераза (бұдан әрі - АлАТ) нормасының жоғарылауы;
          5) консервіленген қаннан «қан-консервант» («стандартты емес доза») сәйкестігі бұзылып дайындалған компоненттер, көлемі 100 мл төмен ЖМП және «стандартты емес дозадан» алынған ЭМ жойылады;
          6) зертханалық тексеру нәтижелерінің жоқтығы;
          7) таңбаның немесе заттаңбаның жоқтығы, сондай-ақ олардағы деректемелерді сәйкестендірудің мүмкін болмауы.
          Қанды және оның компонентін абсолютті жарамсыз деп танылған кезде жарамсыздық анықталған бойы оны есептен шығару мен жою жүзеге асырылады.
          94. Қан компоненттерінің салыстырмалы жарамсыздығына трансфузиялық инфекцияларға зерттеу кезінде теріс нәтиже анықталған және қан препараттарын өндіру және (немесе) жою үшін фракциялауға жіберуге мүмкіндік беретін нормалардан ауытқулары бар қан донациясынан алынған компоненттері жатады.
          Плазма:
          қанның стандартты емес дозасынан дайындалған көлемі 100 мл артық плазма; хиллездің орташа белгілері; егер қан препараттарын өндірушінің талаптары бойынша басқасы көзделмеген болса, Хеддельсон реакциясы оң болған қан дозаларынан;
          тұрақты емес антиэритроциттік ауто және (немесе) аллоантиденелердің бар-жоғы және (немесе) қан тобын мен резус-тиістілікті бастақы және растау тестілеу нәтижелерінің сәйкеспеушілігі анықталған қан дозаларынан.
          Эритроциттер:
          қанның стандартты емес дозасынан дайындалған; хиллездің орташа белгілері бар;
          Хеддельсон реакциясы оң болған қан дозаларынан;
          тұрақты емес антиэритроциттік ауто және (немесе) аллоантиденелердің бар-жоғы және (немесе) қан тобын мен резус-тиістілікті бастақы және растау тестілеу нәтижелерінің сәйкеспеушілігі анықталған қан дозаларынан.
          Келл - оң дозалар.
          95. Донорлық қан және оның компоненттерінің қауіпсіздігі мен сапасы талаптарына сәйкес келетін қан және оның компоненттері осы Қағидалардың 54-тармағының 3) тармақшасының талаптарына сәйкес клиникалық заттаңбамен таңбаланады және өнімді беру бөлімшесіне немесе карантиндеуге беріледі.
          96. Қанды және оның компоненттерін сақтауға арналған тоңазытқыштар мен мұздатқыш камералар негізгі және қосымша резервтік электр қоректендіру көздерімен қамтамасыз етіледі.
          97. Қан және оның компоненттері тоңазытқыштарда немесе мұздатқыш камераларда қан тобына және резусын-тиістілігіне байланысты бөлек сақталады.
          98. Қан және құрамыда эритроциттер бар барлық компоненттер +20С+60С температурада сақталады. Сақтау мерзімі консерватқа тәуелді (мысалы, CPD - 21 күн, CPDA - 35 күн, SAGM – 42 күн).
          99. Криоконсервіленген эритроциттер -600С-800С температурада 5 жыл және сұйық азотта -1500С-1960С температурада он жылға дейін сақталады.
          100. Ерітілген, криоконсервіленген эритроциттер ерітілгеннен және жуылғаннан кейін 24 сағаттан аспайтын уақытта сақталады.
          101. Тромбоциттердің барлық түрін сақтау +220С±20С температурада үнемі араластыру режимі қамтамасыз етіледі.
          Араластырғышы бар термостат болған кезде, тромбоциттерді сақтау мерзімі дайындау сәтінен бастап 72 сағатты құрайды.
          Донация кезінде қанның алғаш порциясын талдауға алып қалу және дайындау үдерісінің (оның ішінде асептикалық байланыстырғыштар) жабықтығын сақтаған кезде газ өткізетін арнайы қапшықтықтағы лейкофильтрленген тромбоциттер термостатта үнемі араластыру үстінде 5 тәулікке дейін сақталады. Жоғарыда аталған шарттар сақталған кезде бактериалық контаминацияны бақылай отырып, патогендердің белсенділігін жою технологиясы сақтау мерзімін 7 тәулікке дейін ұзартады.
          Термостат болмаған кезде, тромбоциттерді сақтау мерзімі дайындау сәтінен бастап +220С+240С температурада 24 сағатты құрайды.
          Криоконсервіленген тромбоциттер төмен температуралы мұздатқышта -800С температурада 1 жылға дейін, - 1500С сұйық азот буында температурада бір жылдан артық сақталады.
          102. Гранулоциттер және ЛТҚ +200С+240С температурада 24 сағатқа дейін сақталады.
          103. Барлық түрдегі ЖМП -250С -350С температурада 36 ай, 180С -250С температурада 3 ай сақталады.
          104. ЖМП криопреципитатты сақтауға ұқсас осы Қағидаларға 97-тармаққа сәйкес жүзеге асырылады. Сақтау мерзімі ЖМП осы дозасына белгіленген бастапқы мерзімнен аспау керек. Сақтаудың оңтайлы температурасы -250С - 350С.

Қан мен оның компоненттерін
 донациялау алдында донорды
 медициналық зерттеп-қарау
 қағидаларына 1-қосымша  

Нысан

 Қан және оның компоненттері донорының сауалнамасы

      Донорлық қанды қажет ететін пациенттерге көмектесуге ниет
білдіргеніңіз үшін алғысымызды білдіреміз!
      Сізге қойылған сұрақтарға («иә» немесе «жоқ» деп жауап беру)
шынайы жауап беруіңізді өтінеміз, мархабат.
      Осы сұрақтарға шынайы жауаптарыңыз Сіздің донор ретінде
қауіпсіздігіңіз бен қаныңыз құйылатын пациенттің қауіпсіздігін
қамтамасыз ету үшін қажет.
      Донордың тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда)_____________
_____________________________________________________________________
Туған күні _________ Жынысы _________ электронды мекенжайы __________
Мекенжайы (нақты және тіркелуі бойынша) _____________________________
_____________________________________________________________________
Үй телефоны _________________________________________________________
Ұялы телефоны _______________________________________________________
Жұмыс телефоны ______________________________________________________
Жұмыс орны __________________________________________________________

Сұрақтар

Жауаптары

1. Денсаулығының жалпы жай-күйі және эпидемиологиялық орта

 

1.

Өзіңізді жақсы сезініп тұрсыз ба?

 

2.

Бүгін түнде демалдыңыз ба?

 

3.

Соңғы 14 күннің ішінде тісіңізді жұлдырдыңыз ба?

 

4.

Соңғы 48 сағат ішінде алкогольдік ішімдік іштіңіз бе?

 

5.

Соңғы 12 ай ішінде Сізге екпе жасалды ма? Егер «иә» дейтін болсаңыз, қандай екенін көрсетіңіз

 

6.

Сіз соңғы 6 айда медициналық көмекке жүгіндіңіз бе?

 

7.

Сізге соңғы 12 айда донор қаны мен оның компоненттері құйылды ма?

 

8.

Сізге соңғы 4 айда хирургиялық операциялар (оның ішінде косметологиялық) жасалды ма?

 

9.

Сіз соңғы 2 аптада аспирин немесе антибиотикті қосқанда, дәрілік препараттарды, сондай-ақ өсіру гармондарын қабылдадыңыз ба?

 

10.

Сізге соңғы 4 айда тамырішілік немесе бұлшықет арасына инъекция жасалды ма?

 

11.

Соңғы 4 айда ине шаншу, татуировака, пирсинг жасалды ма?

 

12.

Сізде кенеттен қызудың көтерілуі, салмақ жоғалту, естен тану, түнгі терішеңдік болды ма?

 

13.

Сіз безгекпен (малярия), туберкулезбен, бруцеллезбен, мерезбен (сифилис) ауырдыңыз ба?

 

14.

Сіздің жұмысыңыз немесе әуестігіңіз өз өміріңізге немесе айналадағылар үшін қауіп төндірумен (транспорттық құралды басқару, биікте немесе су асты жағдайында болу, жоғары кернеудегі электр жүйесімен жұмыс жасау және тағы басқаларымен) байланысты ма?

 

15.

ЖИТС (АИТВ инфекциясы) және вирусты гепатиттер туралы ақпаратпен таныссыз ба?

 

16.

Тегіңізді өзгерттіңіз бе? Егер «иә» деп жауап берсеңіз – алдағы тегіңізді көрсетіңіз?

 

2. Сіз.... сияқты қандай да бір қатерлі аурумен ауырдыңыз ба?

17.

Жүрек ауруы, артериялық жоғары және төменгі қысым?

 

18.

Ауыр аллергия, астма?

 

19.

Құрысу немесе жүйке жүйесінің ауруы?

 

20.

Қант диабеті немесе онкологиялық созылмалы аурулар?

 

3. Сіз жақында немесе бұрын...?

21.

Соңғы 3 жылда шетелге шықтыңыз ба? Елді атаңыз

 

22.

Бұрын-соңды донор ретінде қан тапсырдыңыз ба?

 

23.

Қанды донациялаудан шеттетілдіңіз бе?

 

4. Әйелдер үшін қосымша

24.

Қазір жүктісіз бе немесе соңғы 6 айда жүктілік болды ма?

 

25.

Сіз бала емізесіз бе?

 

5. Өзін-өзі бағалау үшін қосымша

 

26.

Өзіңізге қандай да бір дәрілік немесе есірткі құралдарының инъекциясын жүргіздіңіз бе?
Сіз бұрын сексуалдық сипаттағы қызмет үшін төлемақы алдыңыз ба?
Соңғы 12 айда мына адамдармен жыныстық қатынаста болдыңыз ба?
-АИТВ инфекциясы бар немесе гепатит вирусы бар;
- тамыр арқылы есірткі заттарын қолданатын;
- сексуалдық сипаттағы қызмет үшін төлем ақы алатын немесе алғандар;
- басқа еркектермен? (ерлер үшін)
Жыныстық жолмен берілетін ауруларға шалдықтыңыз ба?
Гепатитпен ауыратын адаммен қатынаста болдыңыз ба (отбасында немесе жұмыста)?
Сіздің шырышты қабатыңызға басқа адам қанының тамып кетуі немесе инъекциялық инемен тесіп алу болды ма?

Ескертпе:

Егер Сізде осы тармақтың бір немесе одан да көп сұрақтарына соңғы алты айда «иә» деп жауап берудің себебі болса - «ИӘ» деп жазыңыз, осы тармақтың бір немесе одан да көп сұрақтарына «иә» деп жауап беруге себеп болмаса – «ЖОҚ» деп жазыңыз.

 

      Мен, менің қаным мен оның компоненттері медициналық мақсатқа үшін қолданылуы мүмкін болғандықтан, қан және оның компоненттерін ерікті, ешқандай мәжбүрлеусіз тапсыратынымды растаймын.
      Мен, менің қанымды АИТВ, мерезге, В және С гепатиттеріне және басқа да инфекцияларға тексерілетіндігіне келісімімді беремін.
      Маған осы инфекция маркерлеріне тестілеуде оң нәтижені алған жағдайда мәліметтер диагнозды нақтылау және ем туралы шешім қабылдау үшін тиісті медициналық ұйымдарға берілетіні ескертілді.
      Мен, менің қаныма зертханалық тексерулер тек пациенттің қауіпсіздігі үшін ғана жүргізілетінін түсінемін.
      Мен, осы ақпараттың мен және пациент үшін маңызды екенін сезіне отырып, сауалнамадағы барлық сұрақтарға түсініп, шынайы жауап бергенімді мәлімдеймін.
      Мен, менің дербес ақпаратым донорлар базасын қалыптастыру мақсатында пайдаланылатыны және өңдеу автоматталған ақпараттық жүйелер арқылы жүзеге асырылатыны туралы ескерілгенмін.
      Мен, донорлыққа қатысу үшін шақыру мақсатындағы ақпараттық хабарламаны мобильдік байланыс пен электронды пошта арқылы алуға келісемімді беремін.
      Маған жалған мәліметтер берген жағдайда, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жауапқа тартылуым мүмкін екендігі ескертілді.
      Мен ____________ тілінде дәрігер ________________ түсіндіруімен жоғарыда аталған барлық сұрақтарға түсінгенімді растаймын.

      Донордың қолы ___________________

      Дәрігердің қолы ___________________Күні _______________________

Қан мен оның компоненттерін
 донациялау алдында донорды
 медициналық зерттеп-қарау
 қағидаларына 2-қосымша  

 Ақпараттық парақ

      Құрметт донор!
      Сіздің денсаулығыңыз қанағаттанарлық болған жағдайда, Cіз тапсырған қан құюды қажет ететін науқастардың өмірін сақтап қалуда көмек тигізе алады. Орталықтағы қанның барлығы вирустардың болуын болдырмау үшін қатаң тексеруден өтсе де, алайда, кейбір АИТВ немесе гепатит вирустарын жұқтырудың алғашқы кезеңінде анықтау оңайға соқпайды. Егерде сіз жұқтырып алу қаупіне душар болсаңыз, онда қаныңыз ауру тасымалдаушысы болады және құйылатын пациенттерге қауіп төндіруі мүмкін. Сондықтан да ақпаратты мұқият оқып, сауалнамада берілген сұрақтарға шынайы жауап бергеніңіз, сонымен қатар сізбен консультация өткізетін дәрігердің сұрақтарына барынша адал жауап бергеніңіз өте маңызды. Сіз берген барлық ақпарат құпиялық санатына жататынына және тек қауіпсіз қан құю мақсатына ғана пайдаланылатынына сенімді болыңыз. Сіздің қаныңыздың тексеру нәтижесі жеке басыңызды куәландыратын құжатты көрсеткенде, өзіңізге ғана көрсетіледі. Вирустың бар-жоғына талдаудың нәтижесі оң болғанда ақпарат қаланың тиісті медициналық ұйымдарына да ұсынылады. Сізді одан арғы тексеруге шақырту мүмкін, бұл денсаулығыңыз үшін маңызды болып табылады.
      Құрметті донор!
       Егер де Сіздің қалауыңыз ЖИТС-ке тексерілу болса, онда ЖИТС-тың алдын алу және оған қарсы күрес орталығына немесе учаскелік дәрігерге жүгініңіз, бірақ донорлық қанды тапсырмаңыз. Қызметкерге кез келген кезеңде Сіздің қаныңыз науқасқа құю үшін жарамсыз екендігін айтып, қан тапсырудан бас тартатыныңыз туралы хабарлауыңызға болады.
      Тіркеу шарасы мен донацияны іске асыру ұзақтығы шамамен 30 минут. Қан донациясы алдында сізге кондитерлік бұйымдармен қант қосылған шай ұсынылады.
      Донорлық қанды қажет ететін пациенттерге көмектесуге ниет білдіргеніңіз үшін алғысымызды білдіреміз!

      Қанды тапсырғаннан кейін донорға берілетін ұсыныстар:

р/с №

Қан тапсырғаннан кейін нені істеу керек?

Қан тапсырғаннан кейін нені істемеу керек?

1.

Ине көктамырдан алынып, қол таңылғаннан кейін, білекті бүгіп, оны сол қалпында 5-10 минут ұстау керек.

2 сағат ішінде темекі шегуге және алкогольдік ішімдік ішуге болмайды

2.

Молынан су ішу және қан орталығының үй-жайында шамамен 10 минут демалу, сонымен қатар жуық арадағы 24 сағат ішінде бұрынғыдан да көп көлемде сұйықтық ішу.

8 сағат ішінде едәуір физикалық күшті талап ететін жұмыспен айналыспау керек

3.

Өзіңізді нашар сезінген жағдайда тез арада қан орталығының кез келген медициналық қызметкеріне хабарлаңыз, қан орталығынан медициналық қызметкердің рұқсатынсыз кетіп қалмаңыз.

12 сағат ішінде қан алған қолыңызбен ауыр жүк көтеріп, қозғалыс әрекеттерін жасамаңыз.

Қан мен оның компоненттерін
 донациялау алдында донорды
 медициналық зерттеп-қарау
 қағидаларына 3-қосымша  

Нысан

 Донор куәлігі

Беткі жағы                                Артқы жағы

______  Қазақстан Республикасы
|      | Денсаулық сақтау және
|      |    әлеуметтік даму
|      |     министрлігі
|______|

Донор куәлiгi_____________________
            (куәлiк берген мекеме)
Тегі _____________________________

Аты ______________________________

Жөні _____________________________

Жеке куәлiгi № ___________________

Берiлген күнi ____________________

Қан тобы

Резус тиістілігі

Басқарушы _______________
              (қолы)

Донация
күнi

Донация түрi

Жауапты адамның қолы

Ескертпе

Қан

Плазма

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Қанды және оның компоненттерін
дайындау, қайта өңдеу, сақтау,
 өткізу қағидаларына 4-қосымша

   Қанды және оның компоненттерін донациялау барысында жанама
реакциялар пайда болған кезде донорға көрсетілетін алғашқы медициналық көмек

  1. Естен тану. Талып қалу – мидың өтпелі ишемиясы әсерінен кенеттен естен тану.
    Донордың «отырып» ақырын құлауымен, тері қабатының қуаң тартуымен, тамыр соғуы баяу немесе анықталмайды, қан қысымының күрт төмендеуімен және алқына демалумен сипатталады. Айналасына қалыпты реакциясының жоқтығы (күрт есеңгіреу, ұйқышылдық, дыбысқа және жарыққа, сәулелерге реакциясы жоқ).
          Медициналық көмек көрсетудің әдістері:
          1) донордың аяқтарын ақырын көтеріп шалқасынан жатқызу (бірақ басын төмен қарай емес);
          2) мойны мен кеудесін киімнен босатып, бетіне суық су себу;
          3) артериялық қан қысымын өлшеу және тамыр соғуын есептеу;
          4) 10% аммиак ерітіндісіне малынған мақта тампонын иіскету;
          5) жоғарыда аталған әрекеттер әсер етпеген жағдайда және систоликалық қан қысымы (бұдан әрі - АҚҚ) 100 мм. сын. бағ. дейін төмендегенде тері астында 1,0 мл натрийдің бензоат кофеинін немесе 1,0 мл кордиаминді енгізу;
          6) систоликалық қан қысымы 80 мм. сын. бағ. дейін төмендеген жағдайда көктамыр қолжетімділігін қамтамасыз ету және 09% 200-500 мл натрий хлориді ерітіндісін ағызып құю;
          7) тахикардия дамығанда немесе жүрек соғуы бұзылғанда жедел жәрдемді шақыру.
          2. Гипертензиялық криз - кенеттен қан қысымының көтерілуімен, өмірлік маңызы бар мүшелердің функциясының бұзылуымен немесе олардың даму қауіп-қатерімен, сондай-ақ нейровегетациялық бұзылу белгілерімен сипатталатын клиникалық синдром.
          Белгілері: кенеттен басталуы, қалтырау, қызу; құлақтағы шу, қорқыныш сезімі, тітіркену, гиперемия және тері қабатының сулануы, шөлдеу, бас ауыру, жүрек айну, көзі бұлдырау немесе көз алдының тұмандануы, тахикардия.
          Медициналық жәрдем көрсетудің әдістері:
          1) жедел медициналық жәрдем бригадасын шақыру;
          2) донорды басын көтеріп жатқызу;
          3) жүрек соғуының санын (бұдан әрі - ЖСС) және АҚҚ әрбір 15 минут сайын бақылау.
          4) пероралдық гипотензиялық дәрілік заттарды: 10 мг нифедипин – 1 таблетка немесе тіл астына нитроглицерин 1 таблеткасын беру немесе 25% магнезия сульфатының 5-10 мл көктамыр ішіне енгізу.
          3. Жүректің ишемиялық ауруы, ауыр стенокардия - кеуденің қысылуы мен қысып ауруы, төстің артына берілетін және сол қолға, мойынға, астыңғы жаққа, эпигастрийге таралатын аурысыну сезімінің клиникалық синдромы. Күйзеліс немесе артериялық қысымының көтерілуі салдарынан болуы мүмкін.
          Медициналық көмек көрсетудің әдістері:
          1) жедел медициналық жәрдем бригадасын шақыру;
          2) донорды ыңғайлы жатқызу, қажет болған жағдайда – жылыту;
          3) тіл астына нитроглицерин салу;
          4) бұлшық етке анальгин енгізу және таблеткадағы аспиринді беру;
          5) тері астына немесе көктамыр ішіне гепариннің 5-10 бірлігін енгізу;
          6) АҚҚ мен ЖСС бақылау.
          4. Анафилаксиялық шок – ағзаға құйылған аллергеннің әсерінен болатын қан айналымы, дем алысы және орталық нерв жүйесінің қызметі бұзылып, кенеттен дамитын, өмірге қауіп төндіретін патологиялық үдеріс.
          Тиісті белгілері: тері қабаты түсінің өзгеруі (тері гиперемиясы немесе бозару, цианоз), түрлі экзантемдер, қабақ, бет, мұрын қабатының ісінуі, суық жабыспалы тер, түшкіру, жөтелу, қышыну, жас ағу, жүрек айну, аяқтардың клонусты құрысқағы (кейде құрысқақ талмасы ұстау), қимылды мазасыздық, «өлім туралы үрей», еріксіз зәр, нәжіс, ішек желі шығуы.
          Жедел жәрдем:
          1) жедел медициналық жәрдем бригадасын шақыру;
          2) инені көктамырдан алмай, ағзаға аллергеннің одан әрі енуін тоқтату;
          3) донорды Тренделенбург бойынша жатқызу: аяқтарының басын сәл жоғары көтеріп, басын бүйірге қарай бұру, тілі қайырылып қалудың алдын алу, тұншығуды және құсық массалардың тыныс алу жолдарына түсуін болдырмау үшін астыңғы жақсүйекті көтеру;
          4) таза ауанын келуі мен жоғары тыныс алу мүшелерінің өткізгіштігін қамтамасыз ету;
          5) жедел медициналық жәрдем бригадасы келгенге дейін шокқа қарсы әрекеттерді жүргізу:
          бұлшық етке тез арада 0,18% 0,3 - 0,5 мл (1,0 мл көп емес) эпинефрин ерітіндісін енгізу. Эпинефринді қайта құю қан қысымының бақылай отырып 5-20 минут аралықпен жүргізіледі;
          көктамырға енгізу мүмкіндігі болған кезде 1 мл эпинефринді 250-500 мл 0,9% натрий хлориді ерітіндісімен араластырып, қалыпты АҚҚ (систоликалық АҚҚ 80-100 сын. бағ. төмен емес) қамтамасыз ететін жылдамдықпен жеке жүйе арқылы енгізу;
          антигистаминдік препараттарды енгізу - 1,0 мл 1% димедрол ерітіндісі;
          тамырішілік көлемді қалыпқа келтіру жөніндегі шараларды қабылдау: енгізілетін көлемі кемінде 1 литр 0,9% натрий хлориді ерітіндісімен венаішілік инфузияны ағызып жасау. Алғашқы 10 минутта гемодинамиканы тұрақтандыру болмаған кезде шоктың ауырлығына қарай коллоид ерітіндісін (стабизол) 1 литрге дейін құю. Инфузиялық терапияның көлемі мен жылдамдығы АҚҚ мен донордың жағдайына байланысты айқындалады;
          аллергияға қарсы терапия ретінде: қан тамырына 90-150 мг преднизолонды ағызып енгізу керек, енгізуді АҚҚ қалпына келгенге дейін әрбір 10-15 минут сайын қайталау керек
          5. Кез келген жағдайда:
          1) дем алысы бұзылған кезде жедел жәрдем келгенге дейін тыныс алу жолдарын ашуды (тазалауды) қамтамасыз ету және қажет болған жағдайда «ауызға ауыз», «мұрынға ауыз» әдістерін, бетперде арқылы Амбу қапшығымен жасанды дем алдыруды жүргізу;
          2) жүрек қызметі тоқтаған жағдайда жедел жәрдем келгенге дейін жүрекке жанама массаж жасау немесе жасанды демалдыру шараларын жасау.
          6. Алғашқы медициналық көмек көрсетуге арналған дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдардың қажетті тізбесі:
          1) Аммиак ерітіндісі 10%;
          2) Адреналин гидрохлориді (эпинифрин) (0,1% - 1,0 мл, ампулаларда);
          3) Преднизолон (30 мг - 1,0 мл, ампулаларда);
          4) Эуфиллин гидрохлориді (2,4% - 10,0 мл, ампулаларда);
          5) Кордиамин (25% - 1,0 мл,) ампулаларда;
          6) Натрий кофеин-бензоаты (25% - 1,0 мл, ампулаларда);
          7) Магний сульфаты (25% - 10,0 мл, ампулаларда);
          8) Нитроглицерин (0,005мг, таблеткада);
          9) Гепарин (25 000 МЕ - 5,0 мл., флакондарда);
          10) Аспирин (0,1 мг, в таблетках);
          11) Аналгин (50% - 1,0 мл, ампулаларда);
          12) Димедрол (1% - 1,0 мл, ампулаларда);
          13) Супрастин (20 мг - 1,0 мл, ампулаларда);
          14) Натрий хлоридтің в/і инфузияға арналған изотоникалық ерітіндісі (0,9% - 400,0 мл, флакондарда);
          15) В/і инфузияларға арналған стабизол ерітіндісі (6% -500 мл, флакондарда);
          16) Нифедипин (5мг, 10мг, таблетка);
          17) жүйелер, перифериялық катетерлер;
          18) ауақұбыры;
          19) бетпердесі бар Амбу қапшығы.
          7. Цитраттық жүктемеге байланысты интоксикация мен анемияны профилактикалауға арналған дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы бұйымдардың қажетті тізбесі:
          1) кальций глюконаты;
          2) темір препараттары;
          3) поливитаминдік препараттар.

Қанды және оның компоненттерін
дайындау, қайта өңдеу, сақтау,
 өткізу қағидаларына 5-қосымша

Нысан

 Қан компонентінің заттаңбасы

____________________________________________________________________
(өндіруші-ұйымның атауы)

Қан компонентінің атауы _____________________________________________
(Алу және қосымша өндеудің әдістері: лейкофильтрлеу, патогендердің
белсенділігін жою, карантиндеу, иондаушы сәулелеу туралы ақпаратпен)

Қан компонентінің көлемі _________________________________________ мл
Донацияның тіркеу нөмірі_____________________________________________
Қан компонентінің тіркеу нөмірі _____________________________________
Антикоагулянт атауы _________________________________________________
Патогендердің белсенділігін жою үшін пайдаланылатын қоспаның атауы
_____________________________________________________________________
_____________________________________________________________________
Компонент АИТВ 1,2, В және С гепатиттері, мерез вирустарының
бар-жоғына зертханалық диагностикадан өтті
Қан тобы, резус-тиістілігі* _________________________________________
Донация күні**_______________________________________________________
Компонентті дайындау күні** _________________________________________
_____________________________________________________ дейін жарамды**
Сақтау температурасы ________________________________________________

Назар аударыңыз! Дәрігер қанды құю алдында: қан компонентінің және
реципиенттің топтық және резус тиістілігін анықтауға; үйлесімділік
сынамасынғ гемолиз сынамасын; биологиялық сынаманы жүргізуге
міндетті.

* латынша бас әріптерімен белгіленеді (мысалы: АВ)

** араб сандарымен нүкте арқылы белгіленеді (мысалы: 25.09.2009 жыл)

  Өзгерістер мен толықтырулар   
енгізілетін Қазақстан Республикасы
 Денсаулық сақтау министрінің   
 міндетін атқарушының кейбір    
 бұйрықтарының тізбесіне 3-қосымша

Қазақстан Республикасы  
Денсаулық сақтау министрінің
 міндетін атқарушының   
 2009 жылғы 6 қарашадағы  
 № 666 бұйрығына 3-қосымша 

   Қанды, оның компоненттері мен препараттарын сақтау, құю қағидалары

  1. Жалпы ережелер
  2. Осы қанды, оның компоненттері мен препараттарын сақтау, құю қағидалары (бұдан әрі - Қағидалар) медициналық ұйымдарда (бұдан әрі - МҰ) қанды, оның компоненттері мен препараттарын сақтаудың, құюдың тәртібін айқындайды.
    2. Құю пациент тамырына донорлық қанның компоненттерін және (немесе) препараттарын енгізу деп ұғынылады.
          3. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюдың негізгі қағидаттары:
          1) қанды, оның компоненттері мен препараттарын қауіпсіз және тиісті пайдалануға ықпал ететін саясаттың бар болуы;
          2) трансфузиялық терапия сапасын медициналық ұйым деңгейінде басқару жүйесін қанды, оның компоненттері мен препараттарын пайдалану мониторингі және бағалау жолымен құру;
          3) барынша жеделдігін, қанды, оның компоненттерін және қан препараттарын қолданудың қауіпсіздігі мен негізділігін балама емдеуді жүргізудің қолда бар мүмкіндіктерін есепке ала отырып, қамтамасыз ету;
          4) қанды, оның компоненттері мен препараттарын пациент қанының зертханалық көрсеткіштері мен клиникалық деректері негізінде құю;
          5) трансфузиялық терапияны жүргізуге қатысатын қызметкерлерді үздіксіз оқыту болып табылады.
          4. МҰ-да қанды, оның компоненттері мен препараттарын құю қажеттілігін төмендету және мыналарды:
          1) қанды, оның компоненттері мен препараттарын құю қажеттілігіне әкелетін жағдайларды профилактикалау, ерте диагностикалау және тиімді емдеу;
          2) қансырауды төмендетуге арналған хирургиялық және қанды үнемдейтін әдістерді пайдалану;
          3) қазіргі заманғы қаналмастырғыларды (кристаллоидтер, қауіпсіз коллоидтер), рекомбинанттық препараттарды, эритропоэз ширақтандырғыштарын, сондай-ақ оттегітранспорттық қызметті қамтамасыз ететін препараттарды қоса алғанда қан көлемін ауыстыруға арналған баламаларды қамтамасыз ету;
          4) қанды, оның компоненттері мен препараттарын пайдаланудың негізділігін бақылау;
          5) қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюды стандарттау мен талдауды қамтитын міндетті құюды емес азайту үшін жағдай қамтамасыз етіледі.
          5. МҰ-да консультациялық-кеңесші орган (құрамында бас дәрігердің медициналық бөлім жөніндегі орынбасары, трансфузиолог дәрігері, клиникалық бөлімшелердің меңгерушілері кіретін трансфузиялық кеңес) құрылады, ол:
          1) трансфузиялық терапия тиімділігіне және трансфузиядан кейінгі барлық асқынуларға талдау жүргізеді;
          2) қанды, оның компоненттері мен препараттарын құю үдерісінің әрбір кезеңі үшін стандартты операциялық рәсімдер (СОР) мақұлданады, оның ішінде:
          қанға, оның компоненттері мен препараттарына жоспарлы және шұғыл тәртіпте тапсырыс беру;
          өтінімдерді ресімдеу және қанды, оның компоненттері мен препараттарын трансфузиология бөлімшесінен (кабинетінен) алу;
          топтық және резус-тиістілікті анықтау және/немесе жеке үйлесімдікке сынама жүргізу үшін қан үлгісін алу;
          қанды, оның компоненттері мен препараттарын сақтау мен тасымалдау;
          құю алдында реципиентті сәйкестендіру;
          трансфузиялық терапияны құжаттық ресімдеу;
          құюға дейін, трансфузия кезінде және одан кейін реципиент жағдайына мониторинг жүргізу;
          трансфузиядан кейінгі реакцияларды және асқынуларды тіркеу, талдау және емдеу;
          қанды, оның компоненттері мен препараттарын жою;
          3) қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюды жүргізу үшін мамандардың теориялық және практикалық даярлығын бағалау жүзеге асырылады.
          6. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюдың әрбір сатысында жұмыс істейтін персоналдың өзара іс-қимылын қамтамасыз ету үшін МҰ бірінші басшысы мыналарды қамтитын құжатты бекітіледі:
          1) медициналық және медициналық емес персоналдың жоспарлы және шұғыл тәртіпте трансфузиялық көмек көрсетудің барлық деңгейінде өзара іс-қимыл, құзыреттілігі мен жауапкершілік алгоритмі;
          2) трансфузиядан кейінгі асқынуға күдік болған кезде өзара іс-қимыл алгоритмі;
          3) дәрігерлік персонал мен орта буын медициналық персоналды трансфузиялық көмек көрсетуге рұқсат берудің тәртібі;
          4) қанды, оның компоненттері мен препараттарын жоспарлы және шұғыл тәртіпте жеткізу алгоритмі;
          5) қан, оның компоненттері мен препараттарының резервтік төмендемейтін қорының көлемі;
          6) трансфузияға дейінгі жол жүрудің барлық кезеңінде қанның компонентін сақтауға арналған температуралық режимді (бұдан әрі – «суықтық тізбегі») қамтамасыз ететін сақтау және қолдау тәртібі;
          7) иммундық гематологиялық зерттеулер жүргізудің тәртібі;
          8) қанды, оның компоненттері мен препараттарын құю үдерісінің әрбір кезеңін стандарттау тәртібі.
          7. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюды тағайындау көрсеткіштері, сондай-ақ оны дозалау қанның жасушалық немесе өзге компоненттерінің тапшылығы немесе дисфункциясының клиникалық белгілерімен расталатын зертханалық деректердің негізінде айқындалады.
          8. МҰ-да қанды, оның компоненттері мен препараттарын сақтау санкцияланбаған қол жеткізуден қорғалған жерде жүргізіледі.
          9. Сақтау үшін санкцияланбаған қолжеткізуді шектейтін құлыптармен жабдықталған арнайы тоңазытқыш жабдығы пайдаланылады.
          Тоңазытқыш жабдығы резервтік электр қоректендіру көздерімен қамтамасыз етіледі.
          Сақтау кезінде қанды, оның компоненттері мен препараттарын сақтаудың температуралық режиміне күнделікті (кемінде үш рет) бақылау жүргізіледі.
          Техникалық қызмет көрсету жоспарына тоңазытқыш жабдықтары және қан қызметінің өзге жабдықтары жарақтандырылған температураны электрондық тіркеудің жоспарлы валидациясы енгізіледі.
          10. Топтары және тиістілік резусы әр түрлі қан және оның компоненттері жеке тоңазытқыштарда немесе бір тоңазытқышта жеке сөрелерде сақталады.
          Тоңазытқыш және (немесе) тоңазытқыштың сөрелері таңбаланады, бұл ретте өнімнің атауы мен топтық тиістілігі, сондай-ақ жұмыс үшін қажетті басқа да ақпарат көрсетіледі (мысалы, өнімнің қозғалысын есепке алу парағы, сақтау температурасының сыни шектері (қол жеткізілетін минимум (максимум), басқасы).
          Құрамында эритроциттер бар қапшықтарды сақтаған кезде қабырға жаныдағы тоңазыту гемолизін болдырмау мақсатында тоңазытқыш камерасының қабырғасымен түйісуден қорғаныс қамтамасыз етіледі.
          11. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын кейінінен құю үшін МҰ-ға тасымалдау мынадай талаптарға сәйкес жеткізіледі:
          1) «суықтық тізбекті» сақтау;
          2) құрамында эритроциттер бар қан компоненттерінің жылуоқшаулағыш контейнерлерде +20С–тан +100С–қа дейінгі температурада санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтай отырып, тасымалдау;
          3) тромбоциттер жылуоқшаулағыш контейнерлерде +220С± 20С–қа дейінгі температурада санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтай отырып, тасымалданады;
          4) жаңа мұздатылған плазма және криопрецилитат хладогенттер бар жылуоқшаулағыш контейнерлерде санитариялық-гигиеналық талаптарды сақтай отырып, тасымалданады;
          5) диагностикалық стандарттар жылуоқшаулағыш контейнерлерде +20С–тан +60С–қа дейінгі температурада тасымалданады.
          Ілеспе құжаттар сақтауды қамтамасыз ететін жағдайларда беріледі.
          12. МҰ-да құрамында эритроциттер бар қан компоненттердің және жаңа мұздатылған плазманың азаймайтын (кемінде екі күндік) резервін сақтау қамтамасыз етіледі.
          Қан өнімдерін–жеткізуші ұйымынан алшақ жерде орналасқан елді мекендердегі МҰ-да азаймайтын резервтің көлемі жеткізулер арасындағы қан компоненттерінің қажеттілігін есепке ала отырып, жеткізу кестесіне байланысты айқындалады.
          Резервтік сақтауда болған және жарамдылық мерзімі аяқталғанға дейін пайдаланбаған қан компоненттері есептен шығарылады және клиникалық емес пайдалану үшін өзге қызметтерге беріледі немесе жойылады.
          13. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құю әртүрлі аурулар немесе жағдайлар кезінде пациент организміне жетіспейтін нақты жасушалық немесе ақуыз компоненттерінің орнын толтыру ұстанымы бойынша жүргізіледі
          14. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құйған кезде жағымды және теріс салдар күтіледі.
          15. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюдың жағымды салдары мыналар болып табылады:
          1) айналымдағы эритроциттердің мөлшерін көбейту және эритроциттерді құйған кезде гемоглобин деңгейін көтеру;
          2) жаңа мұздатылған плазманы құю кезінде купаждау немесе жіті диссеминацияланған қан тамыры ішіндегі ұйып қалудың күшеюін болдырмау;
          3) жаңа мұздатылған плазманы, криопреципитатты құю кезінде геморрагиялық синдромды купаждау және тапшылығы негізгі сырқатпен белгіленетін ұю жүйесі факторларының деңгейін ұлғайту;
          4) спонтанды тромбоцитопениялық қансырауды тоқтату, тромбоциттерді құйған кезінде тромбоциттер санын жоғарылату;
          5) гранулоциттерді құйған кезде перифериялық қандағы нейтрофилдер санын көбейту.
          16. Реципиент үшін қан мен оның компоненттерін құюдың теріс салдары топтық сәйкеспеушілік кезінде жіті және шегерілген иммунологиялық реакцияның даму мүмкіндігіне, сондай-ақ ыдыста бұзылған эритроциттерді құю салдарынан болған асқынуларға; сұйықтықтың мөлшерден артық болғанына; темірдің артық болғанына; анафилактикалық реакцияларға; қанды құюмен байланысты өкпенің жіті зақымдануына; трансфузия арқылы берілетін инфекцияларға; қанды көп көлемде құюмен байланысты.
          Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюдың теріс салдарын диагностикалау және оны емдеу қағидаттары осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес басшлылыққа алынатын принциптерге сәйкес жүзеге асырылады.
          17. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюды тағайындау көрсетілімдерін, сондай-ақ оны дозалауды қанның жасушалық немесе өзге компоненттерінің тапшылығы немесе дисфункциясының клиникалық белгілерімен расталатын зертханалық деректердің негізінде емдеуші дәрігер немесе кезекші дәрігер (дәрігерлер консилиумы) айқындайды.
          18. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құю жүргізілетін МҰ-да қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюдың қажеттілігін негіздеуге мүмкіндік беретін тәулік бойғы зертханалық зерттеу (қанның жалпы талдауы (гемоглобин, гематокрит, тромбоциттер саны), қышқыл-сілтілік жағдай мен қан газдарының талдауы, несептің жалпы талдауы, жалпы ақуыз (альбумин), коагулограмманың, оның ішінде жаңа туған нәрестелер үшін (микроәдіспен немесе қанды ең аз мөлшерде алумен) негізгі көрсеткіштерін зерттеу қамтамасыз етіледі.
          Құрамында гематологиялық бөлімшесі бар МҰ-да гемостаз жүйесінің факторларын анықтау мүмкіндігі қамтамасыз етіледі.
          19. Реципиентке оның қанымен АВО және Резус топтық жүйелері бойынша үйлесімді донорлық қан компоненттері құйылады.
          Егер реципиенттің қан тобы мен резус тиістілігін анықтау мүмкін болмаса, осы Қағидалардың 32, 33-тармақтарының талаптарына сәйкес әмбебап трансфузиялдық орталар реципиенттің қан тобы мен резус-тиістілігі анықталғанға дейін құйылады.
           20. Құю кезінде Келл жүйесінің К антигені бойынша себептесетін трансфузиядан кейінгі асқынуларды профилактикалау мақсатында құрамында осы фактор жоқ эритроциттік жүзінді (бұдан әрі – ЭЖ) немесе эритроциттік масса (бұдан әрі – ЭМ) пайдаланылады.
          Келл-оң реципиенттерге Келл-оң эротроциттер құйылады.
           Плазмалық-когуляциялық гемостаз түзеткіштерін (плазманың барлық түрлері), тромбоциттерді құйған кезде донорлық қан компоненттері эритроцитеріндегі К антигенінің бар-жоғы есепке алынбайды.
          21. Анамнезде трансфузиядан кейінгі асқынулар, гемолиздік ауруы бар баланың туылуымен аяқталған жүктілік көрсетілімдері бар реципиенттерге, сондай-ақ аллоимундық антиэритроциттік, антилейкоциттік және антитромбиндік антиденелері бар реципиенттерге қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымның зертханасында қанды, оның компоненттері мен препараттарына жеке іріктеп алу жүргізіледі.
          Миелодепрессия, лейкоз немесе апластикалық синдромы бар реципиенттерге бірнеше рет құю жасау қажетті болған кезде, донорды адамның негізгі топтық тиістілігі бойынша антигендік құрылымын ескере отырып, арнайы іріктеп алу мақсатында реципиенттің фенотипі зерттеледі.
          22. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құюды МҰ бірінші басшысының бұйрығымен трансфузиялық терапияны жүргізуге рұқсат берілген дәрігер жүргізеді.
          Операциялық араласу уақытында трансфузия жүргізудің қажеттілігі туындаған кезде негіздеме мен әдісті дәрігер-анестезиолог анықтайды, ал құюдың дайындық шараларын (оның ішінде осы Қағидалардың 26, 27, 28-тармақтарында айқындалған) операцияға немесе наркозға қатыспайтын дәрігерлік медициналық персонал жүргізеді.
          23. Алдын-ала АИТВ-ға, В және С гепатиттеріне, мерезге зерттелмеген қанды және оның компоненттерін құю жүзеге асырылмайды.
          24. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын құю Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №10713 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы №127 бұйрығымен бекітілген санитариялық қағидаларды сақтай отырып, жүргізіледі.
          25. Трансфузиялардың иммунологиялық және инфекциялық теріс реакциялар салдарын алдын алу мақсатында реципиенттердің белгіленген контингенті (балалар, босандыру мекемелерінің реципиенттері, иммундық күйзеліске ұшыраған және трансфузияға тәуелді тұлғалар) лейкоредукция, патогендердің белсенділігін жою, сәулелеу әдістерімен, сондай-ақ Қазақстан Республикасының аумағында қолдануға рұқсат етілген өзге де әдістермен қосымша өңдеуден өткен донорлық қан компоненттерімен қамтамасыз етіледі.
          Иммундық-супрессивті терапияны қабылдайтын немесе айқын иммундық тапшылығы бар пациенттерді емдеу; дене салмағы жеткіліксіз жаңа туған нәрестелерді емдеу үшін; құрсақ ішіндегі трансфузия мен қанды және оның компоненттерін туыстардан құйған кезде пайдаланылатын қан компоненттері «трансплантант қожайынға қарсы» асқынуын профилактикасы үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
          Пациенттердің осы санаттары үшін патогендердің белсенділігін жою әдісімен амотасален мен ультракүлгін сәулелеуді пайдалана отырып, қосымша өңдеуден өткен болса, тромбоцитердің сәулеленбеген концентраты пайдаланылады.
          Сәулеленген қан және оның компоненттерін пайдалану көрсетілімдері мен сәулеленген қан және оның компоненттерін тағайындау тәртібі осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес айқындалады.
          26. Егер ЭЖ немесе ЭМ реципиентке жеке іріктеп алынған болса, оны құю алдында донордың және реципиенттің қан тобын қайта анықтау жүргізіледі, алынған деректемелерді ілеспе құжаттармен салыстырылады.
          27. Құрамында эритроциттер бар орталарды құйған кезде биологиялық сынауды жүргізбестен бұрын, гемолиз белгілерінің бар-жоғына сынама жүргізіледі. Бұл ретте, компоненттің 1-2 миллилитрі (бұдан әрі – мл) пробиркаға алынып, 0,9% физиологиялық ерітіндінің 5-6 мл қосылады, баяу араластырғыннан кейін пробирка минутына 1000 айналымда 5 минут бойы центрифугаланады.
          Нәтижені есепке алу тұнба үстіндегі сұйықтықтың боялуын бағалау бойынша жүргізіледі:
          тұңба үстіндегі сұйықтық түссіз болса, сынама теріс болып есептеледі;
          тұңба үстіндегі сұйықтық түрлі қарқындағы қызыл түске боялған болса, сынама оң болып есептеледі.
          Гемолиз сынамасы оң нәтижелі болған кезде компонент құю үшін жарамсыз.
          Трансфузиялық ортаның түсін өзгертуі, пленкалар мен жіптердің, жағымсыз иістің болуы бактериялық ластанудың белгісі болып табылады.
          28. Құрамында эритроциттер бар қан компоненттерінің жоспарлы немесе шұғыл тәртіпте әрбір құюдың алдында жүргізілген зерттеулерге және жазбаларға қарамастан, мыналар жеке орындалады:
          1) реципиенттен оның тегін, атын, әкесінің атын (болған кезде), туған жылын нақтылау арқылы сәйкестендіру және оларды пациенттің медициналық картасында көрсетілген дерректермен салыстыру жүргізіледі. Реципиент құю наркоз кезінде немесе емделуші ес-түссіз халде жатқан жағдайларда жасалуын қоспағанда, мүмкіндігіне қарай растайды;
          2) реципиенттің және донорлық қан компонентінің АВО жүйесі мен оның резус тиістілігі бойынша топтық тиістілігі анықтау медициналық ұйымдарда реципиенттің қанына иммундық гематологиялық      зерттеулерді ұйымдастырған және жүргізген кезде ұйымдастыру тәртібін сақтай отырып, осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес жүргізіледі, алынған нәтижені медициналық картадағы деректермен салыстырылады;
          3) донорлық қан компонентінің АВ0 жүйесі бойынша қан тобын және резус тиістілігін қайта зерттеудің алынған деректерін контейнер заттаңбасындағы деректермен салыстыру.
           Егер донорлық қан компонентнің резус тиістілігін lgM антиденелері бар анти-D супер моноклоналды реагентпен зерттеген кезде резус тиістілігі теріс деген нәтиже анықталса, ал компоненттің заттаңбасында резус тиістілігі оң деп көрсетілген болса, салыстыру нәтижесі сәйкес келмейді деп есептелмейді, ол донорлық қан компоненттерінің антигендік құрылымындағы еркшеліктерінің салдары болып табыалды.
          4) донор мен реципиент қанының антигендің сәйкеспеушілігіне байланысты иммунологиялық реакциялардың алдын алу мақсатында жүргізілетін жеке үйлесімділік сынамасы иммундық гематологиялық зерттеулерді ұйымдастырған және жүргізген кезде сапа кепілдігін сақтай отырып, осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес жүргізіледі.
          5) донорлық қан компонентінің бөгде ақуызына деген жоғары сезімталдықты анықтау мақсатындағы биологиялық сынама осы Қағидаларға 35, 36, 37-тармақтарының талаптарын сақтай отырып, жүргізіледі.
          29. Трансфузияларға дайындау тәртібі орталықтандырылып немесе орталықтандырылмай жүргізіледі.
          Трансфузияға орталықтандырылып дайындаған кезде трансфузиялық ортаны дайындауды (еріту мен жылыту) және трансфузия орнына жеткізуді арнайы қызмет-трансфузиология бөлімшесінің (кабинеті) персоналы жүзеге асырады.
          Құрамында эритроцитер бар ортаның трансфузиясына орталықтандырылып дайындаған кезде трансфузиология бөлімшесінің (кабинеті) зертханашы дәрігері (трансфузиолог немесе трансфузиология мәселелері бойынша біліктілікті арттырудан өткен және трансфузиолог немесе дәрігер-зертханашының сертификаты бар зертханашы дәрігері) осы Қағидаларға 28-тармағының 2), 3) және 4) тармақтарында көрсетілген іс-шараларды орындайды.
          Осы қағидалардың 27 және 28 тармақтарында көрсетілген трансфузияның іс-шараларына орталықтандырылмаған тәртіпті дайындау кезін трансфузияны іске асыратын дәрігер орындайды.
          Трансфузия алдындағы зертханалық зерттеулерді орындайтын дәрігер пациенттің қан үлгісі мен қан компонентіне арналған өтініміндегі деректермен дұрыс сәйкестендіру; трансфузия хаттамасын пациенттің тегі, аты, әкесінің аты (бар болғанда), туған күні толығымен, реципиент пен донордың топтық тиістілігін зерттеу нәтижелері, трансфузиялық ортаның атауы, сәйкестендіру нөмірі және трансфузиялық ортаның көлемі, жеке үйлесімділік сынамасының нәтижелері бөлігінде толтыру үшін жауапты болады.
          Құрамында эритроцитер бар ортаны құюды жүргізетін дәрігер қан өнімдерін пайдалануды растайтын зертханалық көрсеткіштерді бағалау; трансфузия алдындағы экпикризді толтыру; қан компоненттерінің өтінімі; қан үлгісін жеке үйлесімділікке зертханалық сынау үшін алған кезде пациентті сәйкестендіру, пробирканы дұрыс таңбалау және зерттеуге арналған жолдаманы толтырудың дұрыстығы; трансфузия хаттамасын қорытынды рәсмдеу; пациентті трансфузиядан кейін бақылау үшін жауапты болады.
          30. Плазмалық немесе құрамында эритроциттер жоқ өзге де қан компоненттерін құйған кезде құюды жүргізетін дәрігер пациенттің медициналық картасында көрсетілген реципиенттің қанын АВ0 бойынша топтық тиістілігін зерттеу нәтижелері мен қан компоненті қапшығының заттаңбасындағы деректерді салыстырады, биологиялық сынама өткізеді.
          31. МҰ-да қанға иммундық гематологиялық зерттеулерді жүргізген кезде осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес медициналық ұйымдарда реципиенттің қанына иммундық гематологиялық зерттеулерді ұйымдастырған кезде ұйымдастыру және өткізу тәртіптері сақталады.
           32. О тобының эритроцитері А және В топтық антигендері жоқ болғанына байланысты АВО жүйесі бойынша кез-келген топтық тиістіліктегі пациенттер үшін әмбебап трансфузиялық орта болып есептеледі.
          АВО жүйесі мен резус тиістілігі бойынша кез-келген топтық тиістіліктегі пациенттер үшін (ОRh-) резус теріс бірінші топтағы немесе жеке үйлесімділік сынамасы міндеті орындалған жағдайда немесе (ОRh+) резус оң құрамында эритроциттер бар компоненттерін құю жүзеге асырылады.
          Қан сарысуында анти-D тұрақты емес антиэритроциттік антиденелері бар резус теріс тиістіліктегі пациенттер үшін (ОRh+) резус оң бірінші қан тобынғы донорлық эритроцитер пайдаланылмайды.
          (ОRh-) резус теріс бірінші топтағы пациенттерге резус оң бірінші топтағы (ОRh+) донорлық эритроцитерін құю аллоиммундауды дамытуға және анти-D тұрақты емес антиэритроциттік антиденелерінің қалыптастыруға себепші болады. Сондықтан, бірінші (ОRh-) резус теріс топтық тиістіліктегі, қан сарысуында анти-D тұрақты емес антиэритроциттік антиденелері жоқ әйел жынысындағы балаларда және бала көтеретін жастағы әйелдерде резус тиістілігі ескерілмеген қанның бірінші топбындағы донорлық эритроциттер күттірмейтін жағдайда ғана пайдаланылады.
          33. АВ тобындағы плазма АВО (анти-А, анти-В) жүйесінің топтық, тұрақты антиденелерінің жоқтығына байланысты АВО жүйесі бойынша кез-келген топтық тиістіліктегі пациенттер үшін әмбебап трансфузиялық орта болып есептеледі.
          34. Құю алдында құрамында эритроцитер бар ортасы құйылған контейнер тоңазытқыштан алынады және +300С+360С температураға дейін қыздыруға арналған арнайы құрылғыларды ғана пайдалана отырып жылытылады. «Inline» қыздырғыштарын қолдану ұсынылады.
          35. Биологиялық сынама кез келген құюдың алдында және қанның, оның компоненттерінің немесе препараттардың, оның ішінде жеке іріктеп алынған немесе фенотиптелген әрбір жаңа дозасын құю алдында, енгізу жылдамдығының көлеміне және құюдың шұғылдығына қарамастан жүргізіледі.
          36. Биологиялық сынаманы жүргізу кезінде бір рет бір-екі минут бойы 60 тамшы (екі-үш миллилитр) қан, оның компоненттері мен препараттары бір рет құйылады, одан соң құю тоқтатылады және үш минут бойы реципиентке бақылау жүргізіледі. Жалпы жағдайы, тамыр соғуы, тыныс алуы, артериялық қысымы, терісінің түсіне бақыланады, дене температурасы өлшенеді. Мұндай рәсім екі мәрте қайталанады.
          37. Биологиялық сынама жүргізу уақытында қалтырау, белдің ауыруы, дененің қызуы, кеуденің қысылу сезімі, бас ауруы, лоқсу және жүрек айну пайда болса, құю тоқтатылады, көктамыр жетімділігі сақталады.
          38. Қанды немесе құрамында эритроциттер бар компоненттерін ес-түссіз жатқан пациенттерге немесе наркоз кезінде құйған кезде операциялық жараның қанауының себепсіз күшеюі, артериялық қысымның төмендеуі және тамыр соғуының жиілеуі басталып келе жатқан трансфузиядан кейінгі асқынудың бірінші белгілері болып табылады.
          Мұндай жағдайларда құю бірден тоқтатылады, көктамыр қолжетімділігі сақталады.
          Операциялық араласуға қатысатын хирург, анестезиолог, трансфузиолог дәрігерлері, қажет болғанда өзге де тәжірибелі мамандарды қатыстыра отырып, жағымсыз белгілерінің болжамды себептерін анықтайды.
          Бұдан басқа, катетер арқылы зәршығу жолынан алынған несепнәрдің түсі шұғыл түрде бағаланады.
          Егер несепнәр қалыпты түстен қоңыр немесе ет қалдықтарының түсіне өзгергені айқындалса және несепнәрдің пайда болған мұндай түстің құюдан басқа себебі анықталмаса, бұл реципиент пен донор қанының иммунологиялық сәйкеспеушілігінен немесе гемолизделген құрамында эритроциттер бар трансфузиялық ортаны құюдан туындаған жіті тамырішілік гемолиздің даму белгісі ретінде бағаланады.
          Бұл компонентті құюды жалғастыру тоқтатылады.
          Трансфузиялық терапияның одан арғы әдісі туралы мәселе құрамында эритроциттер бар қан компоненттеріне жеке іріктеу жүргізудің мүмкіндіктерін немесе әмбебап қан компоненттерін пайдалануды есепке ала отырып, шешіледі.
          МҰ мамандандырылған қызметі инциендент туралы бірден хабардар етіледі, ол барлық қан компоненттерді беруді тоқтатады және осы күні берілген қан компоненттерінің барлық өтінімдеріне шұғыл тексеру жүргізеді.
          Трансфузиядан кейінгі гемолиздік асқынудың себептерін тергеу осы Қағидаларға сәйкес жүзеге асырылады.
          39. Құрамында эритроциттер бар қан компоненті құйылған контейнерге құю алдында зауытта дайындалған (апирогендік) натрий хлоридтің стерильді 0,9% изотоникалық ерітіндісі қосылады.
          40. Құю аяқталғаннан кейін реакциялар мен асқынулар пайда болған жағдайда бақылау үшін қан немесе оның компонентінің қалдығының азғана мөлшері бар (5-10 мл) донор контейнері 48 сағат бойы тоңазытқышта (+20С-тан +60С-қа дейін) сақталады.
          41. Шегерілген жіті гемолиздік асқынулардың белгілерін уақытылы анықтау мақсатында құюдан кейін:
          1) реципиентке ұзақтығы кемінде екі сағат төсекте жату режимі тағайындалады;
          2) дене температурасы, сондай-ақ артериялық қан қысымы мен тамыр соғуының жиілігі әр сағат сайын үш мәрте өлшенеді;
          3) зәр шығару функциясына, шыққан зәрдің көлемі мен түсіне бағалау жүргізіледі.
          Барлық деректер құрамында эритроциттер бар орталар трансфузиялар хаттамасында және Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6697 болып тіркелген «Денсаулық сақтау ұйымдарының бастапқы медициналық құжаттама нысандарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2010 жылғы 23 қарашадағы № 907 бұйрығымен бекіткен нысандар бойынша қан компоненттері мен препараттарының трансфузиялары хаттамасында бекітіледі.
          Трансфузия тиімділігін бағалаудың бақылау көрсеткіштері (жасушалар санының, ұйыту факторының өсуі) (қан кетудегі орын толтыру жағдайларын қоспағанда) трансфузиядан кейін 1 сағаттан соң және құюдан кейін келесі күні зерттеледі.
          42. Клиникалық бөлімшелерге берілген қан компоненттері қайта қабылданбайды.
          Қанның, оның компоненттері мен препараттарының қалдықтары, оның ішінде гемакон ішіндегісін толық пайдаланбаған кезде жойылады.
          Медициналық қалдықтарды (биоматериалды) жинау, сақтау және жою Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10713 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы бұйрығымен бекітілген санитариялық қағидаларға сәйкес жүргізіледі.
          43. Жіті көлемді қансырау жағдайларын және немесе жіті геморрагиялық синдромды (ұйыту жүйесі факторларының тапшылығы немесе тромбоцитопения) емдеуді қоспағанда, қажетті қан компоненттерінің жеткілікті мөлшері болмағанда консервіленген жаңа алынған донорлық қан құйылмайды. Бұдан басқа, консервіленген, лейкофильтрленген жаңа алынған донорлық қан ауыстырып құю, оның ішінде жаңа туған нәрестелердің гемолиздік ауруын емдеуде пайдаланылады.
          44. Қанды және оның компоненттерін құю көлемін төмендету үшін МҰ-да қанды үнемдейтін технологиялар және аллогендік қан компоненттерін құю баламалары қолданылады, оларға мыналар жатады:
          1) қанды немесе оның компоненттерін аутологиялық құю (бұдан әрі - аутогемотрансфузия);
          2) басқарылатын гемодилюция;
          3) реинфузия;
          4) гемопоэз бен лейкопоэз, коагуляциялық гемостаз факторларының синтезін ширату.
          45. Аутогемотрансфузия кезінде реципиентке өзінің қанын немесе өзінің қанынан алдын ала дайындалған оның компоненттерін қайтару жүргізіледі. Аутогемотрансфузия кезінде аллоиммундау, инфекцияның берілу қаупі, трансфузиялық реакция қаупі болмайды және қанның гомологикалық компоненттерінің қажеттілігі азаяды, эритропоэз ширатылады.
          46. Аутогемотрансфузиялық жаңа алынған қанды қолдану үшін мыналар көрсетілімдер болып табылады:
          1) қанайналымының 20%-дан астам мөлшерін жоғалту болжанатын күрделі және көлемді хирургиялық жоспарлы операциялар (ортопедия, кардиохирургия, урология);
          2) қан тобы сирек кездесетін пациенттерге донорлық қан компоненттерінің барабар мөлшерін іріктеп алу және құюдың мүмкін болмауы;
          3) хирургиялық жоспарлы емдеу кезінде қан компоненттерін құю көрсетілімдері болғанда пациенттердің қан құюдан бас тартуы.
          47. Аутогемотрансфузия жоспарланған операциялық араласуға дейін пациентен алдын-ала дайындалған донорлық қанның аутокомпоненттерін немесе тікелей операциядан бұрын анестезия басталғанға (басқарылатын гемодиллюция) дейін, уақытша қансыраудың орнын тұзды ерітінділермен және плазманы ауыстырушылармен міндетті толтырумен нормоволемияны немесе гиперволемияны болдырып, 600-800 мл қанды алу жолымен жаңа алынған аутоқанды пайдалана отырып, жасалалады.
          Басқарылатын гемодиллюция уақытында дайындалған жаңа алынған аутоқан операциялық емдеу уақытында немесе одан кейін бірден пайдаланылады және 12 сағаттан артық сақтауға жатпайды.
          48. Эритроциттердің реинфузиясы аутогемотрансфузияның бір түрі болып табылады және пациентке жара немесе ұйыма қуысына (құрсақ, кеуде) құйылған және ол жерде 8 сағаттан аспайтын уақыт болған, өзінің жуылған эритроциттерін құюды білдіреді.
          49. Реинфузияны аппараттық (Cell Saver типтес аппараты) әдіспен ғана жүргізіледі.
          50. Пациенттен медициналық картаға жазылатын аутологиялық қанды дайындау туралы ақпараттандырылған келісім алынады.
          Пациент донация шарасының ерекшеліктері, сондай-ақ донация кезінде болжамды жанама реакциялар туралы хабардар етіледі.
          Аутологиялық қанға тестілеу жүргізілмейді.
          Аутологикалық қанды таңбалау кезінде заттаңбада «аутогемотрансфузия үшін» деген сөздері жазылады.
          51. Жасына қарай нақты шектеудің жоғарғы шекарасының жоқтығы аутодонорлар үшін ерекшелік болып табыалды.
          Төменгі және жоғарғы жас шегі пациент денесінің дамуына және соматикалық жағдайына қарай анықталады.
          Әрбір нақты жағдайда аутодонацияның мүмкіндігі туралы шешім емдеуші дәрігер және трансфузиолог ұйғарымының негізінде пациенттің немесе оның заңды өкілдерінің пікірін есепке ала отырып, шығарылады.
          52. Дене салмағы 50 киллограммнан (бұдан әрі - кг) артық адамдар үшін аутодонорлық мақсатында бір рет қанды донациялаудың көлемі 450 милилитрден (бұдан әрі - мл) аспайды, ал дене салмағы 50 кг-нан аз адамдар үшін қанды донациялаудың көлемі – 8 мл/кг дене салмағынан артық емес.
          Дене салмағы 30 кг-нан аз адамдар терапиялық аутодонорлыққа жіберілмейді.
          Антикоагулянтты ерітіндінің мөлшері эксфузияланатын қанның мөлшеріне қарай пропорционалды түрде азаяды.
          Аутодонорлыққа әрбір донацияның алдында гемоглобин деңгейі 110 г/л-ден төмен емес, гематокрит деңгейі – 33%-дан аз емес тұлғалар қатыстыралады.
          53. Қанды аутологиялық донациялаудың жиілігін емдеуші дәрігер және трансфузиолог анықтайды. Плазма көлемі және жалпы ақуыз бен альбумин деңгейін қалпына келтіру үшін 72 сағат керек болғандықтан, жоспарлы операция алдындағы қанның соңғы донациясы үш тәулік бұрын жасалады.
          54. Аутодонорлыққа кез келген белгіленген инфекция ошағы (алдын ала санация жасау қажет) немесе бактериемиясы анықталған адамдар, сондай-ақ, тұрақты емес стенокардия, қолқа стенозы, орақпішінді жасушалы анемия, тромбоцитопения (тромбоциттер саны 180 х 109/л төмен) жағдайлары бар болғанда қатыстырылмайды.
          55. Өз қажетілігі үшін дені сау адамдардың шарт негізінде аутологиялық қан және оның компоненттерін дайындау оның айрықша түрі болып табылады.
          Аутологиялық қанды дайындау Қанды және оның компоненттерін дайындау, өңдеу, сақтау, өткізу қағидаларына сәйкес жүзеге асырылады.
          Аутологиялық қан компоненттерін сақтау мерзімі өткеннен кейін, аутодонор тарапынан сақтау мерзімі аяқтаулудан бұрын ауызша немесе жазбаша айтылған ерекше нұсқамалары жоқ боған кезде аутоқанның барлық дайындалған компоненттері Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10713 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 127 бұйрығымен бекітілген санитариялық қағидаларға сәйкес жойылады.
          56. Жіті жаппай қансырау, геморрагиялық синдромы бар пациенттерді емдеуде немесе олардың өршу қаупі туындаған кезде пациент денесін жылыту және дене қызуын кемінде 360С температурада сақтау қамтамасыз етіледі.
          Бұл үшін операциялық бөлме немесе қарқынды терапия палатасындағы температураны +250С деңгейінде сақтау, сондай-ақ барлық енгізілетін ерітінділерді +300С+360С температурасына дейін жылыту ұсынылады.
          57. Қан компоненттерінің құю көлемін азайту үшін мыналар қолданылады:
          1) операция алдындағы және операциядан кейінгі кезеңде гемоглобин деңгейін түзету үшін эритропоэз ширықтырушылары және темір препараттары;
          2) химиотерапия жүргізу, сепсисті емдеу және иммунитет тапшылығы кезінде қанның лейкопоэз ширықтырушылары;
          3) кагуляциялық гемостаз К-тәуелді факторларының синтезін қалыпқа келтіру үшін К витаминін операция алдындағы және операциядан кейінгі кезеңде пайдаланылады.
          Нәрестелердің геморрагиялық ауруын профилактикалау және үшін және коагулопатияны емдеу кезінде нәрестелерге К витаминін көктамыр ішіне енгізу жүргізіледі.
          58. Қан компоненттерін құюдың баламасы ретінде мына препараттар қолданылады:
          1) О2 және СО2 тасымалын қамтамасыз ететін газ тасымалдау функциясы бар қан алмастырғыштар;
          2) коагуляциялық гемостаздың рекомбинантты факторлары.
          59. Газ тасымалдау функциясы бар қан алмастырғыштар және рекомбинантты факторлар пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа қатаң сәйкестікте қолданылады.
  3. Қанды, оның компоненттері мен препараттарын негіздеу және ресімдеу тәртібі
  4. МҰ-да реципиенттерді иммундық гематологиялық тексеріп-қарау осы Қағидаларға сәйкес жүзеге асырылады.
    Зерттеу нәтижесі бар бланк медициналық картаға титул парағының ішкі жағына жапсырылады.
          Емдеуші дәрігер зерттеу нәтижесінің деректерін медициналық картаның сыртқы бетіне көшіріп жазады және қолын қойып растайды.
          61. Пациент шұғыл тәртіппен түскен жағдайда және құюды жүргізу қажет болған кезде АВО жүйесі бойынша қан тобы және резус тиістілігі топтық және резус тиістілікті мамандандырылған қызметінің растауымен емдеуші немесе кезекші дәрігермен анықтайды.
          Топтық және резус тиістілікті растауға арналған қан реципиенттен құюдан бұрын алынады және тоңазытқышта +20С+60С температурада сақталады.
          62. Қан тобы және резус тиістілігі туралы деректерді медициналық картаның титул парағына өзге құжаттар мен көздерден алып жапсыру, сондай-ақ емделуге жатқызудан бұрын жасалған топтық және резус тиістілікті растау ретіндегі зерттеу нәтижелерін қабылдау жүргізілмейді.
          63. Қан компоненттерінің құюдың алдында реципиент АИТВ, В және С гепатиттері трансмиссиялық инфекциялар маркерлеріне тексеріледі, ал емдеу аяқталғаннан кейін шығару эпикризінде АИТВ-ға, В және С гепатиттеріне тұрғылықты жері бойынша қайта тексеріп-қараудың қажеттігі көрсетіледі.
          Реципиентті АИТВ антиденелеріне қайта тексеру мерзімдері Кодекстің 115-бабының 1-тармағының 3) тармақшасына сәйкес бекітілетін Қағидаларға сәйкес АИТВ-инфекциясын зертханалық диагностикалау алгоритмімен белгіленеді.
          Реципиентті В және С гепатиттеріне зерттеу соңғы трансфузиядан соң 6 айдан кейін жүзеге асырылады.
          Сәбилер мен бір жасқа дейінгі балаларды АИТВ, В және С гепатиттеріне зерттеу ананы жоғарыда аталған инфекциялар маркерлеріне тексеруді есепке ала отырып, жүргізіледі.
          Реципиент қанының үлгілерін трансфузиядан бұрын және одан кейін трансмиссиялық инфекциялар маркерлерінің бар-жоғына зертханалық зерттеу жабық үлгідегі автоматты талдауыштарда иммунологиялық және молекулалық-биологиялық әдістер арқылы жүргізіледі.
          64. Пациенттің медициналық картасына трансфузиялық терапия басталмастан бұрын трансфузиялық және акушерлік анамнезге қатысты мынадай мәліметтер енгізіледі:
          1) бұрын қан құю болды ма, қашан және немен байланысты;
          2) трансфузиядан кейінгі асқынулар, баланың гемолиздік аурумен туылуымен аяқталған жүктіліктер болды ма.
          65. Құюды жүргізудің алдында донорлық қан компоненттерін және (немесе) препараттарын құюға осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ақпараттандырылған ерікті келісімі (құюдан бас тарту) толтырылады.
          Жоспарлы немесе шұғыл операциялық араласу қажет болған кезде ақпараттандырылған ерікті келісім немесе трансфузия жүргізуден бас тарту операциялық араласуға дейін рәсімделеді.
          Пациент немесе оның заңды өкілдері донорлық қан компоненттерін пайдаланған кезде күтілетін оң әсері, трансфузияның болжамды теріс салдары және емдеудің мүмкін болатын балама әдістері туралы хабардар етіледі.
          Шұғыл жағдайларда, көрсетілген тұлғалардың келісімін алу мүмкіндігі болмаған жағдайда құжатпен ресімделген шешімді дәрігерлік комиссия қабылдайды. Бұл ретте, қанша құю жоспарланғаны және қандай уақыттың ішінде орындалатыны да құжатталады.
          66. Пациент (немесе оның заңды өкілдері) құюдан бас тартқан жағдайларда, бұл шешім құжатпен ресімделеді және емдеуші дәрігер мен бөлімше меңгерушісі құжатқа бұрыштама қояды.
           67. Пациент немесе оның заңды өкілдері құюдан үзілді-кесілді бас тартқан жағдайда дәрігерлер пациент өмірін сақтап қалу үшін барлық балама әдістерді пайдаланады.
          68. Трансфузияның қажеттілігі немесе оны кідірту туралы шешім осы Қағидалардың талаптарын және клиникалық және өзге де жағдайды ескере отырып, шығарылады.
          69. Құюды жүргізу туралы шешім қабылданғаннан кейін осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша шешім қабылдау үшін негіз болған зертханалық және клиникалық деректерді көрсете отырып, «Трансфузия алдындағы эпикриз» медициналық картасы толтырылады, сондай-ақ қан компоненттерінің немесе препараттарының есептелген дозалары көрсетіледі.
          Трансфузиядан бас тарту да зертханалық және клиникалық дерктермен расталады және құжатталады.
          70. Әрбір құю кезінде құрамында эритроциттер бар заттар трансфузиясының хаттамасын немесе қан компоненттері мен препараттары трансфузиясының хаттамасын толтырылады.
          71. Биологиялық сынама уақытында, құю кезінде немесе одан кейін асқынулар дамыған жағдайда, реципиенттің жағдайын, өмірлік маңызды функциялар мониторингінің деректерін, емдеу әдістері мен емдеудің нәтижелілігін сипаттай отыра толық жазба (жазбалар) жасалынады. Реципиенттің қаны мен несебіне шұғыл зертханалық бақылау жасалады. Реакция немесе асқыну дамыған қан немесе оның компоненті бар гемакон және реципиент асқыну дамығанға дейін 12 сағат ішінде алған қан немесе оның компонентінің қалдықтары бар гемакондар қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымдар тергеуді аяқтағанға дейін +20С+60С температурада тоңазытқышта сақталады.
          72. Медициналық картаға қосымша трансфузиялық парақ толтырылады, онда барлық құюлар, олардың көлемі, сәйкестендіру нөмірлері және компоненттерін немесе препараттарды өндіруші, құю көрсетілімдері және асқынудың бар болуы жазылады. Дәл осы ақпарат пациентті шығару кезінде немесе басқа МҰ-ға ауыстыру кезінде берілетін медициналық экипризде көрсетіледі. Көп реттік құюларда үзінді көшірмеге трансфузиялық парақтың көшірмесі қоса беріледі.
  5. Құрамында эритроциттер бар қан компонеттерін кұюдың тәртібі
  6. Құрамында эритроциттер бар компоненттері қанның газдарын таратушылар функциясын атқарады және олар айналымдағы эритроциттердің көлемін толықтыру және анемия кезінде қанның оттегін тасымалдау функциясын сүйемелдеу мақсатында енгізіледі.
    74. Эритроциттік масса (бұдан әрі – ЭМ), эритроциттер жүзіндісі (бұдан әрі - ЭЖ), жуылған эритроцитер (бұдан әрі - ЖЭ) пайдаланылады.
          75. Емдеу практикасында А, В, және Д антигендерінің бар-жоғына зерттелген ЭМ және кемінде 5 антиген - С, с, Е, е және Келл қосымша белгіленген феноүлгіленген ЭМ қолданылады.
          Феноүлгіленген ЭМ-ні құю көп рет құю кезінде эритроциттердің антигендеріне аллоимунизацияның алдын алу мақсатында тағайындалады. Апластикалық синдромы, талассемиясы және өзге де аурулар бар трансфузияға тәуелді пациенттерде немесе ұзақ мерзімді трансфузиялық терапияны қажет ететін пациентерде қанды феноүлгілеу бірінші трансфузияның алдында жүргізіледі.
          76. Анамнезінде бөгде ақуыздарға аса сезімталдығы, сондай-ақ расталған IgА тапшылығы немесе IgА-ға антиденелер, пароксизмалды түнгі гемоглобинуриясы көрсетілген реципиенттерге ЖЭ тағайындау ұсынылады.
          Донорлық эритроциттер АВО жүйесі бойынша әмбабап топтық тиістіліктегі құрамында эритроциттер бар орталарды іріктеу жағдайларда сияқты жуу рәсіміне ұшырайды.
          77. Құюдың нәтижелілігі пациенттің бастапқы кездегі жағдайына, гемоглобин деңгейіне, сондай-ақ трансфузиялық ортаның гематокрит деңгейіне және оны сақтау мерзімдеріне тәуелді. ЭМ немесе ЭЖ бір дозасын құю тоқтаусыз қатты қансырау болмаған кезде, гемоглобин деңгейін 10 г/л-ге және гематокрит деңгейін 3%-ға көтереді.
          Құрамында эритроциттер бар компоненттері құюдың тиімділігін бақылау веналық қандағы гемоглобин деңгейі бойынша анықталады және құюдан кейін бірден жүзеге асырылады.
          Жіті жаппай қансырау немесе созылмалы қансырау кезінде гемоглобин деңгейінің мониторингі веналық қанда жүргізіледі және ол сағат сайын жүзеге асырылады, қажет болғанда жиірек жүргізіледі.
          78. Веналық қандағы гемоглобин деңгейінің 80 г/л-ден төмендеуімен жіті дамыған анемия қанның құрамында эритроциттер бар компонентін құюға көрсетілімдер болып табылады. Көрсетілімдер тұжырымы – «жіті анемия, Hb___г/л». Ересектер үшін қажетті қажетті дозалардың санын есептеу (80- Hb)/10 формуласы бойынша жүзеге асырылады.
          79. Созылмалы анемияда және гемоглобин деңгейінің 70 г/л-ге төмендеген кезде анемиялық синдромның патогенетикалық терапияның нәтижесінде қысқа мерзім ішінде жойылмайтын айқын белгілері (жалпы әлсіздену, бас ауруы, тыныштық жағдайда тахикардия, демігу, бас айналу, синкопе эпизодтары) құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін құюға айғақ болып табылады. Гемоглобин деңгейі көрсетілімдердің бар болуын анықтайтын негізгі өлшем болып табылмайды. Миелодиспластикалық синдром, апластикалық анемия, жіті лейкоздар, әсіресе гемопоэздік дің жасушаларын транспланттауды қажет ететін пациенттерге құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін құю айғақтары барынша шектеледі. Артерия-көктамырлық айырмашылықтың шамасы созылмалы анемия кезінде құю қажеттілігінің қосымша және айқын көрсеткіші болып табылады. Көрсетілім тұжырымы – «созылмалы орны толтырылмаған анемия, Hb___г/л».
          80. Пациенттерде құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін құю көрсетілімдері қандағы гемоглобин деңгейі бойынша ғана емес, оттегінің жеткізілуі және тұтынылуын есепке ала отырып, анықталады. Құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін құю гемоглобин 110 г/л-ден төмендеген, PаO2 қалыпты және венадағы аралас қанда (PvO2), яғни оттегі экстракциясының 60%-дан жоғары ұлғаюымен, оттегі кернеуі 35 сынап бағ. төмен болған кезде ұсынылады. Көрсетілім тұжырымы – «анемия кезінде оттегі жеткізілуінің төмендеуі, Hb___г/л, PаO2 _____сынап бағ., PvO2_____ сынап бағ.» Гемоглобиннің кез келген деңгейінде веналық қанның оксигенация көрсеткіштері қалыпты болса, құю ұсынылмайды.
          81. Клиникаға жоспарлы емдеу үшін негізгі ауруына байланысты анемиямен немесе созылмалы қансыраумен байланысты анемиясы бар пациент түскен жағдайда, операцияға дейінгі құю гемоглобин деңгейі 80 г/л-ден аз және анемиямен байланысты клиникалық белгілер (әлсіздік, тыныштықта тахикардия және демігу) болғанда ғана жүргізіледі. Көрсетілім тұжырымы – «Бастапқы компенсацияланбаған анемия, Hb___г/л».
          Операциялық араласуға өмірлік көрсетілімдер болған кезде гемоглобин деңгейі 80 г/л болғанда анемияның орнын толтыруы да операцияға қарсы көрсетілім болып табылмайды. Анемияны түзету операция кезінде немесе операциядан кейінгі ерте кезеңде жүргізіледі.
          82. Егер операциялық араласу сол кезде орны толтырылған анемиямен және гемоглобин деңгейі 80 г/л-ден төмен пациентке жүргізілсе, онда «трансфузиялық дайындық» жарияланады – қажеттілік тоқтатылғанға дейін қан компоненттерін резервтеу жүргізіледі. Құю операция кезінде немесе гемоглобин деңгейі бастапқыға қарағанда 10%-дан көп төмендеген кезде операциядан кейінгі бастапқы кезеңде жасалады. Көрсетілім тұжырымы – «анемия, Hb___г/л».
          83. Жасанды қанайналымын (бұдан әрі - ЖҚА) жүргізу кезінде эритроциттік массаның трансфузиясы гематокрит 25%-дан, ал балаларда 30%-дан төмендеген кезде ұсынылады. Көрсетілім тұжырымы – «ЖҚА, Hb___г/л».
          84. Туа біткен жүрек функциясының күрделі бұзылыстары бар пациенттердегі кез келген ауруды емдеу кезінде гемоглобин көрсеткіштері анемияның тиісті клиникалық белгілерінде физиологиялық нормаға сәйкес келгенде құрамында эритроциттер бар қан компоненттері құйылады.
          85. Егер пациентте операциядан кейінгі кезеңдегі жіті қансыраудан кейін гемоглобин деңгейі 80 г/л-ден төмендегенде анемиямен байланысты клиникалық белгілер (әлсіздік, тыныштықта тахикардия және демігу) болмаса, құюдан тежей тұру туралы шешім қабылданады.
          86. Клиникалық деректер, оттегіні тасымалдану көрсеткіштері және гемоглобин деңгейінің сандық ұлғаюы, құрамында эритроциттер бар компоненттерін құю нәтижелілігінің өлшемі болып табылады.
          87. Гемопоэздік дің жасушаларын ауыстыру жоспарланып отырған пациенттерге лейкоциттері азайтылған қан компоненттерін (лейкофильтрлеген, кемінде 25 Грей дозасында сәулеленген) құю ұсынылады.
          88. Егер қажетті қан тобы және резус тиістілігіндегі құрамында эритроциттер бар қан компоненттері болмаған жағдайда құрамында эритроциттер бар әмбебап қан компоненттері осы Қағидаларға 32-тармағының талаптарына сәйкес құйылады.
  7. Құрамында эритроциттер бар қан компонеттерін педиатрияда құюдың ерекшеліктері
  8. Педиатрияда құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін құю тактикасын нәрестенің туу кезеңінен басқа кезде ересек емделушілерге құюдан айырмашылығы жоқ. 4 айға дейінгі нәрестелер (бұдан әрі – нәрестелер) мыналармен ерекшеленеді:
    1) гиповолемияға және гипотермияға жоғары сезімталдығы;
          2) қан формуласының ерекше физиологиялық параметрлері (ЖҚА – 85 мл/кг; гематокрит – 45-60%, эритроциттер мөлшері – 4,0-5,6 х 1012/л);
          3) феталды гемоглобиннің болуы (60-80%), бұл оттегіге ұқсас болуымен және оның тіндерге қайтарылымның азаюымен себептеседі;
          4) иммунологиялық күйзеліс (бұл ерте жастағы балаларға тән).
          90. Жаңа туған кезеңде құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін құюды тағайындау үшін өлшемдер мен көрсетілімдер мыналар болып табылады: күрделі жүрек-өкпе дерттері бар нәрестелерде гематокриті 40%-дан жоғары, гемоглобинді 130 г/л-ден жоғары ұстау қажеттілігі; орташа білінген жүрек-өкпе функцияларының жеткіліксіздігі кезінде гематокрит деңгейі 30%-дан жоғары және гемоглобин 100 г/л-ден жоғары болуы керек; тұрақты жағдайда, сонымен бірге жоспарлы шағын операциялар жасаған кезде гематокрит 25%-дан жоғары, гемоглобин 80г/л-ден жоғары деңгейі сүйемелденеді.
          91. Төрт айдан бір жасқа дейінгі нәрестелер үшін құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін құю гемоглобин деңгейі 100 г/л-ден төмен кездегі операция алдындағы анемия, гемоглобиннің операция кезінде және операциядан кейінгі 80 г/л-ден төмен деңгейі кезінде және анемиялық синдромның клиникалық айқын белгілері кезінде көрсетіледі. Бір жастан асқан сәбилер үшін жіті қансырау кезінде құрамында эритроциттер бар қан компоненттерінің құю көрсетілімдері ересектерге арналған көрсетілімдерге ұқсас.
          92. Созылмалы анемия кезінде бір жастан асқан сәбилерде құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін құю гемоглобин деңгейі 80 г/л-ден төмен және анемияның клиникалық белгілері болған кезде көрсетіледі.
          93. Нәрестелерге жүргізілетін барлық құюлар, олардың гипотермияға жоғары сезімталдығы, қанның иондық құрамы мен қышқылды-негізгі жағдайының күрт ауытқулары есепке алына отырып, көлемді ретінде қаралады. Нәрестелерге жүргізілетін құюлар, құйылған құрамында эритроциттер бар қан компоненттері трансфузиялық орта көлемімен қатар, талдауға алынған қанның көлемі қатаң бақылай отырып, жүргізіледі.
          Бір жасқа дейінгі сәбилердің барлық талдаулары алынған қанның көлемі көрсетіле отырып, талдауға қан алу парағында белгіленеді.
           Құйылатын құрамында эритроциттер бар қан компоненттерінің есебін гемоглобин деңгейінің көрсеткішіне негізделіп жүргізу керек: ЭМ немесе ЭЖ көлемі (мл) = масса (кг) х (талап етілетін Hb – бастапқы Hb (г/л)) х ЖҚА (мл/кг)/200 немесе (талап етілетін Ht – бастапқы Ht) х ЖҚА (мл)/70.
          94. Гемодинамика және тыныс алу көрсеткіштерін міндетті түрде бақылай отырып, ЭМ-ні құю жылдамдығы сағатына 2-5 мл/кг дене массасын құрайды.
          95. Қан компоненттерінің донорын іріктеп алу кезінде нәресте үшін анасының плазма доноры болуы мүмкін еместігін еске сақтаған жөн, себебі ана плазмасының құрамында нәрестенің эритроциттеріне қарсы аллоиммундық антиденелер бар, ал әке эритроциттер доноры болмайды, олардың антигендеріне қарсы нәрестенің қанында, анасының қан ағынынан баланың жолдасы арқылы енген антиденелер болады.
          96. Нәрестелерге құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін, сондай-ақ тромбоциттерді құю алдында мынаны орындау қажет:
          1) АВ0 жүйесі бойынша қан тобы анықталады. Табиғи агглютининдер сәбилік шақта әдетте анықталмайтындықтан, АВ0-тестілеу анти-А және анти-В реагенттерді пайдалана отырып реципиенттің эритроциттерімен ғана жүргізіледі. Эритроциттерді нәрестелерге АВ0 жүйесі бойынша құю үшін іріктеп алуды осы Қағидаларға 1-қосымшада келтірілген кестеге сәйкес жүргізу керек. Егер реципиент қанының тобын АВ0 жүйесі бойынша анықтауда қиыншылықтар болса, онда реципиентке нәрестенің және анасының қан сарысуымен үйлесетін (0(І)) эритроциттерді құйлады. Анасы болмаған жағдайда сәбидің қан сарысуымен үйлесетін (0(І)) эритроциттер құйылады;
          2) нәресте қанының резус-тиістілігін анықталады, анти-Д антиденелерден болған гемолиздік ауру кезінде резус-теріс қанды ғана құяды, егер патогендік антиденелер анти-Д антиденелері болып табылмаса, нәрестеге резус-оң қанды құйылады;
          3) иммунды антиденелерді іздеу және жеке үйлесімдікке сынама нәрестенің, сондай-ақ оның анасының қан сарысуына жүргізіледі; егер талдау жасау үшін нәрестелердің қанын алу мүмкін болмаса (әсіресе шала туған сәбилердің, себебі талдау үшін қажет сынама ЖҚА 1-2 % құрайды), тестілеу анасының қан сарысуымен жүргізіледі;
          4) құрсаққа құю үшін ЭМ, ЭТ немесе ананың қан сарысуымен үйлесімді (О(І)) топтағы жаңа алынған, консервіленген донор қаны пайдаланады;
          5) эритроциттердің жиі және көп реттік құюы жоспарланып отырған жағдайларда инфекциялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін тартылатын донорлардың санын азайту мақсатында аз көлемгеге бөлінген компонент дозасын пайдалану ұсынылады. Қан және оның компоненттерінің қалдықтары жойылуға жатады.
  9. Плазмалық-коагуляциялық гемостаз түзеткіштерін құю тәртібі
  10. Плазма жасушалық элементтерден айрылған қанның сұйық бөлігі болып табылады.
    98. Емдеу практикасында: жаңа мұздатылған плазма (бұдан әрі – ЖМП), супернатантты плазма, криопреципитат пайдаланылады.
          99. ЖМП жаңа алынған консервіленген қанды бөлу жолымен немесе плазмаферез және қан донациясынан кейінгі 6 сағаттың ішінде мұздату әдісімен алады.
          100. ЖМП реципиент қанымен АВ0 жүйесі бойынша қан тобымен үйлеседі.
          ЖМП жасушасыз орта болғандықтан, резус жүйесінің анигендері бойынша үйлесімдік міндетті түрде болмайды.
          101. Кез келген қан тобындағы реципиентке АВ төртінші тобының плазмасын құю жүргізіледі.
          102. ЖМП-ні құю үшін көрсетілімдер мыналар болып табылады:
          1) коагуляциялық гемостаз факторларының тапшылығы зертханалық расталған кезде геморрагиялық синдром. Коагуляциялық гемостаз факторлары тапшылығының кез келген зертханалық белгілері:
          протромбиндік индекс (ПТИ) 70%-дан аз;
          протромбиндік уақыт (ПУ) 15 секундтан астам;
          халықаралық нормаланған қатынас (ХНҚ) 1,5-тен астам;
          фибриноген 1,5 г/л-ден аз;
          белсенді ішінара тромбиндік уақыт (БІТУ) 45 секундтен астам (алдағы гепаринотерапиясыз);
          Гемостаз факторларының туа біткен немесе жүре пайда болған тапшылығы ІІ, V, VІІ, VІІІ, ІХ, ХІ, ХІІ факторларының деңгейі бойынша анықталады.
          Көрсетілім тұжырымы - «коагуляциялық гемостаз факторларының тапшылығы: көрсеткіш (тер)____». ДВС (ІV кезең) себептескен геморрагиялық синдром кезінде коагулограмманың жоғарыда аталған тестілері төмен концентрация және жоғары фибринолитикалық белсенділік себебінен анықталмайды. Мұндай жағдайда Ли-Уайт бойынша – 30 минуттан астам қанның ұю уақытына бағдарланады;
          2) осы Қағидаларға 101-тармағының 1) тармақшасына сәйкес коагуляциялық гемостаз факторларының тапшылығы зертханалық расталған кез келген жағдайлар геморрагиялық синдромның даму қаупі болып табылады.
          Геморрагиялық синдромның даму қаупі алда тұрған көлемді операцияға байланысты, жіті қаңсырау, жүктіліктің асқынулармен өтуі кезінде; операциялық және операциядан кейінгі кезеңнің асқынулармен болғанда; полиоргандық жеткіліксіздік, ДВС-синдромы дамуы кезінде орын алады.
          Геморрагиялық синдромның даму қаупі болмаған жағдайда коагуляциялық гемостаз факторларының тапшылығын түзету толық энтеральды тамақтану, ішек пен бауыр функцияларын қалыпқа келтіру, К витаминін тағайындау арқылы жүзеге асырылады. Көрсетілім тұжырымы - «коагуляциялық гемостаз факторларының тапшылығы: көрсеткіш (тер)____».
           3) ІІІ антитромбиннің тапшылығын зертханалық растау немесе гепаринге жоғары төзімділік кезіндегі (6 минуттан кем) ауыр гиперкоагуляция және гепариндермен коагуляцияға қарсы терапияның нәтижесіздігі, кез келген плазмалық физиологиялық антикоагулянттардың тапшылығымен себептесетін коаглулопатиялар. Көрсетілім тұжырымы - «плазмалық антикоагулянттардың тапшылығы».
          4) геморрагиялық синдромның дамуымен тікелей әсер етпейтін антикогулянттарды (варфарин және өзгелер) мөлшерінен көп қолдану, алда тұрған шұғыл хирургиялық араласудың алдында тікелей әсер етпейтін антикогулянттардың әсерінің инверсиясының қажеттілігі. Көрсетілім тұжырымы - «Варфарин әсерінің инверсиясы»;
          5) қатты улану, сепсис және тағы басқа жағдайларда уытсыздандыру мақсатында плазмоферез (плазмаалмастыру) орындау. Көрсетілім тұжырымы – «плазмаалмастыру».
          103. Жіті қансыраудың 30% артық көлемінде, шұғыл жағдайларда ЖМП құю көрсетілімдерін анықтау үшін осы Қағидаларға 101-тармағының 1) тармақшасына сәйкес бір немесе бірнеше көрсеткіштер бойынша одан арғы міндетті коагуломма мониторингін жасай отырып, 1,0 л. көлеміндегі ЖМП орын толтыру жүзеге асырылады. Қанды коагуломмаға үшін алудың жиілігі қансырау қарқынына және клиникалық деректерге байланысты болады.
          104. ЖМП-ні дозалау мынадай есептерге негізделеді: адамның дене салмағына жасына қарамастан 12-20 мл/кг.
          ЖМП құюдың тиімділігін бақылау коагулограмма көрсеткіштері бойынша осы Қағидаларға 101-тармағының 1) немесе 3) тармақшаларына сәйкес жүзеге асырылады.
          Терапияның тиімділігі жеткіліксіз болған кезде (жалғасып жатқан қансырау және ұю және ұйытуға қарсы жүйелер факторларының сақталып отырған тапшылығы) есептік дозаларды қайта енгізеді.
          ЖМП тәуліктік дозасы шектелмейді.
          ЖМП бір дозасы фибриноген деңгейін 0,25 грамм/литр (бұдан әрі - г/л) көтереді.
          Фибриногеннің ең аз гемолиздік концентрациясы – 0,8-1,0 г/л.
          105. ЖМП-ні құю алдында плазманы еріткіште +370С температурада ерітеді.
          Еріген плазмада жеткіліксіз жылытқан кезде фибрин үлпегі пайда болуы мүмкін, бұл плазманы вена ішіне құюға арналған сүзгісі бар стандарттық құрылғы көмегімен пайдалануға кедергі келтірмейді.
          Ерітілгеннен кейін плазма бір сағат ішінде пайдаланылады және қайта мұздатуға жатпайды.
          106. Супернатантты плазма фракциялау үдерісінде плазмадан криопреципитат шығарылғаннан кейін алынған плазма.
          107. Криопреципитат донор қанынан алынады және А гемофилиясымен, Виллебранд ауруымен, гипофибриногенемиямен (фибриноген кемінде 0,8 г/л) ауыратын науқастарды емдеуге қолданылады.
          VІІІ факторының (МЕ) бір бірлігі ЖМП-нің 1 мл сәйкес келеді.
          Криопреципитаттың бір дозасының құрамында VІІІ факторының кемінде 80 МЕ және орта есеппен 250 мг фибриноген бар.
          ЖМП баламасы ретіндегі криопреципитат сұйықтықты парентералдық жолмен енгізуді шектеу қажеттілігі болғанда ұсынылады.
          108. Криопреципитат құюдың қажеттілігін есепте былайша жүргізіледі:
          1) дене салмағы (кг) х 70 мл/кг = қан көлемі (мл);
          2) қан көлемі (мл) х (1,0 – гематокрит) = плазма көлемі (мл);
          3) плазма көлемі (мл) х (VІІІ факторының қажетті деңгейі - VІІІ фактордың бар деңгейі) = (МЕ) құю үшін VІІІ факторының қажетті мөлшері.
          VІІІ факторының қажетті мөлшері (МЕ):100 бірлік = бір рет құю үшін қажетті криопреципитаттың көлемінің дозалары.
          VІІІ факторды анықтау мүмкін болмаған жағдайда қажеттілік есебі былайша есептеледі: реципиент дене салмағының 5-10 кг-на шаққанда криопреципитаттың бір бірлік дозасы.
          Ұюдың кейбір факторларының тапшылығынан (гемофилия) болған жағдайларда криопреципитатты құю қажеттілігінің есептемесі гематологиялық жағдайларды емдеу хаттамаларына сәйкес жүзеге асырылады.
           109. Криопреципитат құю терапиясының ұзақтығы қансыраудың ауырлығына және оны оқшаулауға және көрсетіліп отырған клиникалық әсерге байланысты.
          110. Құйылған VІІІ факторының реципиент циркуляциясында жартылай ыдырау уақыты 8-12 сағатты құрайды, сондықтан терапиялық деңгейді қалдыру үшін криопреципитатты қайталап құю жасалады.
          111. Криопреципитат реципиент қанымен АВ0 жүйесі бойынша қан тобымен үйлесімді болады.
  11. Тромбоциттерді құю тәртібі
  12. Жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттердің құрамында кемінде 60х109/л тромбоцит бар. Тромбоциттер дозасын құю дене үстінің көлемі 1,8 м2 реципиентте қансырау белгілері болмағанда оның қанында айналымдағы тромбоцитеттердің мөлшерін орта есеппен 5-10х109/л-ге ұлғайтады. Терапиялық нәтиже алу үшін қансыраумен асқынған миелодепрессиясы, асқынған қансыраған пациенттердің күрделі тромбоцитопениясы кезінде дене салмағының әрбір 10 кг-на шаққанда 50-70х109-нан кем болмайтын немесе дене үстінің 1м2-на 200-250х109 дозадағы тромбоциттерді құю көрсетілген.
    113. Тромбоциттердің ең көп санын (800-900х109) бір донорға тромбоцитоферез жүргізу кезінде немесе жаңа алынған қанның дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттерді біріктіру әдісімен алынады.
          114. Трансфузиядан кейінгі фибрильдік гемолиздік емес реакциялардың алдын алу мақсатында тромбоциттер дозалары лейкофильтрлеуге ұшырайды.
          115. Тромбоциттерді минутына 50-60 тамшы жылдамдықпен енгізеді.
          116. Тромбоциттерді тағайындауға көрсетілімдерді, тромбоцитопения себептері мен оның біліну деңгейін, клиникалық көрініс талдауын, қансыраудың орналасуын, алдағы операцияның көлемі мен ауырлығын есепке ала отырып, белгіленеді.
          117. Тромбоциттерді профилактикалық құю химиотерапия жүргізу, тромбоцитопения күшейген кезінде және геморрагиялық синдромның клиникалық көрінісі болмағанда тромбоциттер деңгейі 10х109/л-ге төмендеген жағдайда жүзеге асырылады.
          Жоғарыда аталған шарттарда геморрагиялық синдром болған жағдайда және тромбоциттерді құюды тағайындау үшін тромбоцитопения деңгейі 30х109/л құрайды.
          118. Тромбоциттерді құю қансырау депрессиясында (мысалы, апластикалық анемия, миелодиспластикалық синдром және тағы басқалары), сондай-ақ тромбоциттер деңгейі 20х109/л-ге төмендегенде және томбоцитопениялық синдромның клиникалық көрінісі болғанда жүзеге асырылады.
          119. Тромбоциттерді құю коагуляциялық гемостаз факторларының тапшылығы ілісе болатын коагулопатикалық қансыраудың жалғасу немесе алда тұрған көлемді операция алдында немесе операция кезінде тромбоциттер саны 50х109/л аз болған жағдайда жүзеге асырылады.
          120. Тромбоциттерді құю алдағы нейрохурургиялық көлемді операция алдында немесе операция кезінде тромбоциттер саны 100х109/л-ден аз болған жағдайда жүзеге асырылады.
          121. Тромбоциттерді құю иммундық генез тромбоциттері аса бұзылған кезде жүзеге асырылмайды, өйткені реципиент қанында айналымдағы антитромбоциттік антиденелер донорлық тромбоциттерді лизирлейді. Инвазивтік манипуляциялар мен операциялық араласулар жүргізілген кездегі емдеуге жатпайтын қансырау осы санаттағы реципиенттерде ерекшелік болып табылады.
          122. Тромбоцитопатияда тромбоциттерді құю ургенттік жағдайларда (мысалы, көп қан кету, операциялар және тағы басқаларда) жүзеге асырылады.
          123. Ересек реципиенттер үшін тромбоциттердің қажетті терапиялық санын 300-500Ч109 енгізу жүзеге асырылады.
          124. Өздігінен қансыраудың тоқтауы және терідегі және көзге көрінетін шырышты қабаттағы жаңа геморрагийлердің болмауы, сондай-ақ трансфузиядан кейнгі бір сағаттың ішінде қанда айналымдағы тромбоциттердің санының өсуі тромбоциттерді құюдың клиникалық өлшемдері болып табылады.
          125. Тромбоциттерді ұзақ уақыт қайталап құюды қажет ететін реципиенттер үшін (апластикалық анемия, сүйек кемігін ауыстырып қондыру) лейкофильтрленген және/немесе сәулеленген аферездік тромбоциттерді пайдаланылады.
          126. Иммунологиялық рефрактерлік пайда болған кезінде, келесі құю донорды тромбоциттік антигендер және HLA антигендері бойынша арнайы іріктелген лейкофильтрленген тромбоциттермен жүргізіледі.
          127. Трансфузиядан кейінгі бір сағаттан соң реципиенттің қан арнасында айналымдағы тромбоциттер санының ұлғаюы (тиімді құйылған жағдайда олардың саны 50-60х109/л-ге жетеді) немесе, егер, 24 сағаттан кейін олардың саны 20х109/л ауыспалы деңгейден артық, немесе ең болмағанда бастапқы трансфузия алдындағы санынан жоғары болса тромбоциттерді құюдың орын басушылық терапиясының нәтижелілігінің зертханалық белгілері болып табылады.
          Қансырау уақытының қалыпқа келуі немесе азаюы тромбоциттерді құюдың нәтижелілігінің өлшемі болады.
          128. Тромбоциттерді құю кезінде донор мен реципиенттің АВ0 антигендері және резус тиістілігі бойынша үйлесімділігі ескеріледі.
          Ересек пациенттерге трансфузия кезінде қажетті топтағы тромбоцитер жоқ болған кезде АВО жүйесі бойынша О тобының тромбоциттері резус тиістілігі ескеріле отырып, әмбебап болып есептеледі.
          129. Тромбоциттерді дәл құю алдында контейнерді таңбалау, оны тұмшаланып жабылылғаны тексереді, донор мен реципиенттің қан топтарының үйлесімділігін салыстырылады.
  13. Гранулоциттерді құю тәртібі
  14. Бактерияға қарсы терапияға рефрактерлік инфекция бар болғанда, оның ішінде нәрестедегі сепсис кезінде, иммунитет тапшылығы, химиотерапия немесе химиотерапиядан кейін агранулоцитоз немесе панцитопения кезінде реципиентте гранулоциттердің абсолюттік саны 0,5х109/л–ден төмендегені гранулоциттерді құюды тағайындауға негізгі көрсетілім болып табылады.
    131. Гранулоциттер донациядан кейін 24 сағаттан кешіктірмей құйылады. Компонентті сәулелендіру аллогендік гранулоциттерді құю үшін міндетті талап болып табылады. Терапиялық әсерге қол жеткізу үшін гранулоциттерді құю бірнеше күн бойы қатар жүргізіледі.
          132. АВ0 және резус-тиістілік жүйелері бойынша үйлесімділік міндетті. Қайталап құю кезінде аллоиммундаудың алдын алу үшін гранулоциттерді HLA гистолейкоцитарлық антигендер бойынша іріктеп алу жүзеге асырылады.
          133. Құйылған гранулоциттердің терапиялық нәтижелілігінің көрсеткіші мыналар болып табылады: дене қызуының төмендеуі, уыттану мен қабынудың физикалды белгілерінің азаюы, пневмония болғанда өкпенің рентгенологиялық көрінісінің жақсаруы, бұрын бұзылған ағза функцияларының тұрақтануы және тағы басқалары.
  15. Қан препараттарын құю тәртібі
  16. Альбумин ерітінділері ақуызды препараттар болып табылады, 5%, 10% және 20% түрінде шығарылады.
    135. Альбумин ерітіндісін құю үшін көрсетілімдер мыналар болып табылады:
          1) кез келген генез гипопротеиннемиясы немесе гипоальбуминемиясы – жалпы ақуыз 60 г/л-ден төмен, альбумин 35 г/л-ден төмен. Көрсетілім тұжырымы – «гипопротеиннемия/гипоальбуминемия: көрсеткіші____»;
          2) миға жасалған операциялар, мидағы заттегінің ісінуі және қабынуы, жалпы ақуыз 70 г/л-ден төмен, альбумин 40 г/л-ден төмен жағдайда қарын қуысы мүшелеріне жүргізілген ауқымды және жарақаттық операциялар. Көрсетілім тұжырымы – «гипопротеинемия/гипоальбуминемия: көрсеткіші____»;
          3) микроциркуляцияның бұзылуының айқын білінуімен және 60 г/л-ден төмен гипопротеинемия, 35 г/л-ден төмен гипоальбуминемиямен гиповолемикалық, геморрагиялық, күйіктен есеңгіреудің ауыр ағымы. Көрсетілім тұжырымы – «гипопротеиннемия/гипоальбуминемия: көрсеткіші____»;
          4) алып тасталатын плазманың - 50%,-дан астам үлкен көлемінің орнын басу кезіндегі емдік плазмоферез. Көрсетілім тұжырымы – «Плазмаферез».
          136. Албуминнің қажетті мөлшерін есептеу 100 мл 10% және 20%, албуминнің жалпы ақуыз деңгейін 4-5 г/л және тиісінше 8-10 г/л ұлғайтатынына негізделе отырып, жасалады.
          ЖМП құюға және гипопротеинемия көрсеткіштері болғанда, бірінші кезекте, құрамында плазма ақуыздары да бар ЖМП-ні құюды жүргізеді. Жалпы ақуыз деңгейін бақылаудан кейін альбумин құюдың қажеттілігі туралы шешім қабылданады.
          137. Плазма ақуыздарының онкотикалық тұрақтандырудан басқа, тасымалдау рөлін орындайтынын және көптеген дәрілік препараттардың фармококинетикасын көп жағынан анықтайтынын есепке алсақ, альбуминді құю айқын білінген гипопротеинемия (50 г/л-ден төмен) және гипоальбуминемия (30 г/л-ден төмен) ілесе болатын кез келген клиникалық жағдайларда, оның ішінде акушерия және неонатология кезінде абсолютті көрсетіледі.
          138. Альбумин ерітінділерін құйған кезде жанама әсерлер байқалады: пирогендік, генерализденген және аллергиялық реакциялар, оқшауланған гипотензия, гиперволемия, циркуляциялық күш түсу, уыттану. Құюға айғақтарды дұрыс есепке алу, биологиялық сынамаларды жүргізу, енгізу жылдамдығын азайту, нестероидтік қабынуға қарсы препараттармен премедикация альбумин ерітінділерін құю кезіндегі реакциялар мен асқынулардың профилактикасы болып табылады.
          139. Альбумин ерітінділері пациентті ас қорыту жолдарынан тыс қоректендіру үшін пайдаланылмайды.
          140. Иммуноглобулиндер қан плазмасынан алынатын антиденелердің концентраты болып табылады және былайша бөлінеді:
          1) құрамында ерекше антиденелер (антистафилококты, шешекке қарсы, антирабиялық, сіреспеге қарсы және басқа) бар поливаленттік және бағытталған әрекеттегі ерекшеліктер бойынша;
          2) енгізу тәсілі бойынша: вена ішіне немесе бұлшықет арасына енгізу үшін.
          141. Иммуногобулиндерді қолдану көрсеткіштері мыналар болып табылады:
          1) гуморальдық иммунитеттің тапшылығын түзету;
          2) иммундық және аутоиммундық аурулар кезінде иммундық жүйенің қалыпты жұмыс істеуін қалпына келтіру;
          3) инфекциялық және вирусты ауруларды емдеу;
          4) бастапқы және қайталама антиденелер тапшылығының алдын алу.
          142. Ұюдың VІІІ және ІХ факторларының концентраттары қан плазмасынан өндіріледі және А, В гемофилиясы және Виллибрандт ауруы кезінде орын басу терапиясы үшін қолданылады.
          143. VІІІ факторының концентраты А гемофилиясымен ауыратын науқастарда VІІІ факторының тапшылығын түзетуде көрсетіледі. VІІІ факторының МЕ-дегі белсенділігі (1 мл жаңа алынған, 1 сағатқа дейін сақталған донорлар плазмасындағы VІІІ факторының МЕ-дегі белсенділігіне) сәйкес келеді. VІІІ факторының құрамы қалыпты шамадан пайыз ретінде анықталады. Қажетті дозаны есептеу былайша жасалады:
          1) дене салмағы (кг) х 70 мл/кг = ЖҚА (мл);
          2) ЖҚА (мл) х (1-гематокрит) = ОЦП (мл);
          3) ОЦП (мл) х (МЕ/мл-де VІІІ факторының қажетті деңгейі) – бастапқы.
          Ауыр түрдегі А гемофилиясымен ауыратын науқастар үшін VІІІ фактор концентратының бір реттік дозасын есептеу мынадай формула бойынша жүргізіледі: N = M х Л х 0,5, мұнда N – халықаралық бірліктердің саны, Л – пациент плазмасындағы фактордың керекті деңгейі; М – пациенттің дене салмағы.
          Орташа және жеңіл түрдегі А гемофилиясымен, Виллебранд ауруымен ауыратын науқастар үшін VІІІ фактор концентратының бір реттік дозасын есептеу мынадай формула бойынша жүргізіледі: N = M х (Л-Р) х0,5, мұнда N – халықаралық бірліктердің саны, М – пациенттің дене салмағы, Л – пациент плазмасындағы фактордың керекті деңгейі, Р – пациенттегі фактор деңгейінің %-ы.
          144. ІХ факторының концентраты В гемофилиясымен ауыратын науқастарда ІХ факторының тапшылығын түзету үшін қолданылады.
          В гемофилиясымен ауыратын науқастар үшін ІХ факторының концентратының бір реттік дозасын есептеу мынадай формула бойынша жүргізіледі: N = M х Л х 1,2, мұнда N – халықаралық бірліктердің саны, М – пациенттің дене салмағы, Л – пациент плазмасындағы фактордың қажетті деңгейі.
  17. Қанды ауыстырып құю
  18. Қанды ауыстырып құю (бұдан әрі - ҚАҚ) кезінде бір уақытта донор қанының барабар немесе компоненттерінің асатын көлемімен орнын алмастырумен реципиенттің қан жүретін арнасынан қанды ішінара немесе толық шығару жүргізіледі. Бұл операцияның негізгі мақсаты қанмен бірге ыдырау өнімдерін, нәрестенің гемолиздік ауруы кезінде гемолизді және антиденелерді шығару. Құрамында эритроциттер бар қан компоненттері және ЖМП үшін көрсетілімдер тұжырымдамасы – «ҚАҚ».
    146. Техникалық мүмкіндік кезінде қанды ауыстырып құю бір рәсім ішінде плазманың 70%-ын ала отырып, қарқынды емдік плазмаферезді жасаумен және оның орнын плазманы ауыстырушылары мен ЖМП толтырумен алмастырылу керек.
          147. Емдік плазмаферез жоғары тұтқырлық синдромы, иммундық кешенді этиология аурулары, түрлі уыттану, ДВС-синдромында, васкулиттер, сепсис, бүйрек және бауыр функцияларының жіті және созылмалы жеткіліксіздігі кезінде көрсетіледі.
          148. Емдік плазмаферез центрифуга және полимер контейнерлердің көмегімен аппаратты немесе үзік-үзік әдіспен, сондай-ақ плазмафильтрлеу әдісімен жүргізіледі.
          149. Емдік плазмаферезді жүргізу кезінде плазманы бөлумен бірге алынып отырған көлемнің орнын ЖМП, альбумин, плазманы ауыстырушыларды құюмен толықтыру жүргізіледі. Алынған плазма Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 10713 болып тіркелген, Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау және әлеуметтік даму министрінің міндетін атқарушының 2015 жылғы 24 ақпандағы № 127 бұйрығымен бекітілген санитариялық қағидаларға сәйкес жойылуға жатады.
          150. Алынатын плазманың көлемі, ресімді жүргізу ритмі, плазманы ауыстыру бағдарламасы емшараның алдына қойылған мақсаттарға, емделушінің бастапқы жағдайына, ауру сипатына немесе құюдан кейінгі асқынуға байланысты.

Қанды, оның компоненттері мен
 препараттарын сақтау, құю 
 қағидаларына 1-қосымша   

   Қанды және оның компоненттерін құюдың теріс салдарларын диагностикалау мен емдеудің басшылыққа алынатын қағидаттары

  1. Пайда болуына қарай трансфузиялардың салдары бойынша жіті және шегерілген, даму тетігі бойынша - иммунологиялық және иммунологиялық емес, эритроцитер гемолизінің бар-жоғы бойынша гемолиздік және гемолиздік емес болып бөлінеді. Көлемді құю синдромы ерекше орын алады.
    Құю уақытында және одан кейінгі жуық арада дамыған тікелей емес немесе жіті трансфузияның теріс салдары болып табылады.
          Қанды, оның компоненттерін құюдың тікелей асқынулары құю кезінде де, одан кейінгі жақын уақытта дамыған трансфузия.
          Ұзақ уақыт өткеннен кейін - бірнеше ай, ал қайта құю жасалғанда – құюдан кейінгі бірнеше жылдан соң дамыған трансфузия салдары алшақталған немесе кейінгіге шегерілген теріс салдары болып табылады.
          2. Жіті трансфузиялық реакцияларды даигностикалау мен емдеу алгоритмі 1-кестеде ұсыналады.

1-кесте

1.Жеңіл жіті трансфузиялық реакциялар

1

Белгілері

Орныққан тері реакциялары:
- есекжем
- бөртпе

2

Симптомдары

қышыну

3

Болжамды себебі

1. аса сезімталдық (жеңіл)

4

Емдік іс-шаралар

1. құю жылдамдығын азайту
2. бұлшықет арасына антигистаминдік препаратты енгізу
 3. 30 минуттың ішінде клиникалық жақсару болмаған кезде немесе белгілері мен симптомдары өршіп келе жатқанда орта күрделіктегі реакцияларда ұсынылатын терапияны жүргізу

 

2. Орта күрделіктегі жіті трансфузиялық реакциялар

1

Белгілері

қан кернеу
есекжем
қалтырау
қызба
алаңдаушылық
тахикардия

2

Симпомдары

алаңдаушылық
қышыма
тахикардия
тыныс алудың аздап бұзылуы
бас ауыруы

3

Болжамды себебі

1. аса сезімталдық (жеңіл)
2. гемолиздік емес фебрильдік реакциялар:
лейкоциттерге, тромбоциттерге антиденелер
IgA қосқанда, ақуыздарға антиденелер, пирогендермен немесе бактериялармен болжамды контаминациясы

4

Емдік іс-шаралар

1. құюды тоқтату;
2.инфузияға арналған құрылғыны ауыстыру және физиологиялық ерітіндіні енгізу арқылы көктамырға қолжеткізуді ашық қалдыру;
3. емдеуші дәрігер мен қанды құю бөлімшесін бірден хабардар ету;
4. инфузиялық құрылғысы бар қан дозасын, жаңадан алынған несепті, инфузия жасаған орнына қарама-қарсы жақтағы көктамырдан алынған қанның жаңа үлгілерін (1 ұйытындымен, 1 антикоагулянтпен) тиісті өтініммен қоса қан банкіне зертханалық зерттеу үшін жіберу;
5. бұлшықет арасына (б/а) және ауыз арқылы антигистаминдік препаратты немесе тікішек арқылы дене қызуын төмендететін препаратты енгізу, тромбоцитопениямен ауыратындарға аспирин тағайындалмайды;
6. анафилактоидтік белгілер болған кезде көктамыр ішіне (к/і) кортикостероидтар мен бронходилятаторларды тағайындау;
7. гемолизді растау үшін алдағы 24 сағаттың ішінде несепті жинап зертханаға жолдау;
8. клиникалық жақсару болған кезде қанның жаңа дозасын пайдалана отырып, трансфузияны баяу жалғастыру, науқасты мұқият қадағалау;
9. 15 минуттың ішінде клиникалық жақсару болмаған жағдайда немесе белгілері мен симптомдары өршіп келе жатқанда өмір үшін қауіпті жіті трансфузиялық реакцияларда ұсынылатын терапияны жүргізу.

 

3. Өмір үшін қауіпті жіті трансфузиялық реакциялар

1

Белгілері

қалтырау
қызба
алаңдаушылық
гипотензия (систоликалық АҚҚ 20%-ға төмендейді)
тахикардия (ЖЖЖ 20%-ға артуы)
гемоглобинурия (қызыл түсті несеп)
кенеттен қан кету (ДВС)

2

Симптомдары

алаңдаушылық
кеуденің қысылу
инфузия орнының жан-жағында ауырсыну
тыныс алу жолдарының дистрессі/демігу
белдің/арқаның ауырсынуы
бас ауыру
тыныс алудың бұзылуы

3

Болжамды себебі

1. дамудың иммунологиялық және иммунологиялық емес тетігімен байланысты жіті тамыр ішілік гемолиз
2.бактериалдық контаминация және септикалық шок
3.сұйықтықтың артық болуы
4.анафилаксия
5.құюмен байланысты өкпенің жіті зақымдануы (ҚБӨЖЗ)

4

Емдік іс-шаралар

1. құюды тоқтату;
2. инфузия құрылғысын ауыстыру және физиологиялық ерітіндіні енгізу арқылы к/і қолжеткізуді ашық қалдыру;
3. дене салмағының бір килограмына шаққанда 20-30 мл (мл/кг) көлемінде артериялық қысымды ұстау үшін физиологиялық ерітіндіні енгізу;
4. гипотензия кезінде науқастың аяғын көтеріп 5 минут бойы енгізу;
5. ауа келуін сақтау және бетперде арқылы оттегі ағынын қамтамасыз ету;
6. б/і баяу енгізу жолымен (ерітінді 1:1000) 0,01 мл/кг адреналин енгізу;
7. анафилактоидтік белгілер (мысалы бронхоспазм, стридор) болған кезде к/і кортикостероидтар мен бронходилятаторларды енгізу;
8. диуретикті енгізу;
9. емдеуші дәрігер мен қанды құю бөлімшесін бірден хабардар ету;
10. инфузиялық құрылғысы бар қан дозасын, жаңадан алынған несепті, инфузия жасаған орнына қарама-қарсы жақтағы көктамырдан алынған қанның жаңа үлгілерін (1 ұйытындымен, 1 антикоагулянтпен) тиісті өтініммен қоса қан банкіне зертханалық зерттеу үшін жіберу;
11. несептің жаңадан алынған үлгісінің гемоглобинурия белгілерінің бар-жоғына көзбен шолып бағалау.

  1. Шегерілген гемолитиздік реакцияларды диагностикалау мен емдеу алгоритмі 2-кестеде ұснылады.

2-кесте

Шегерілген гемолиздік реакциялар

Асқынудың атауы

Белгілері

Болжамды себебі

Емдік

іс-шаралар

1

2

3

4

шегерілген гемолиздік реакция

Трансфузиядан кейінгі 5-10 күннен соң
- температура
- анемия
- сары ауру

АВО топтық жүйесі, Кидд, Келл, Даффи бойынша сирек сәйкеспеушілікпен байланысты аллоиммунизация

Емдеуді талап етпейді

Трансфузиялаудан кейінгі пурпура

Трансфузиядан кейінгі 5-10 күннен соң қан кетудің жоғары тенденциясы тромбоцитопения

эритроциттерді, тромбоциттерді, әйелдерге жиірек құю

1. кортикостероидтердің жоғары дозалары
2. Иммуноглобулиндер
3.Плазма алмасу

Трансплантант қожайынға қарсы ауыруы

Трансфузиядан кейінгі 10-12 күннен соң
қызба
тері бөртуі мен десквамация
іш өту
гепатит
панцитопения

Сүйек кемігін ауыстырғаннан кейін иммундық тапшылығы бар реципиенттерде;
Тіндік үлгі бойынша (адамның HLA- антигендерінің лейкоциттері) үйлесімді тұлғалардан, әдетте қандас туыстардан қан құйылған иммунокомпетентті науқастарда

Тиімді емдеу жоқ

Темірдің артық жүктемесі

Трансфузиядан тәуелді науқастарда жүрек және бауыр функциясының бұзылу белгілері

эритоциттерді көлемді құю

1. Трансфузиялық терапияны түзету
 2. Симптомдық емдеу

  1. Көлемді құю синдромы қанды және оның компоненттерін құюдың тікелей емес жағымсыз салдарына жатады және пациент қан көлемінің 100%-на тең немесе одан артық көлеміндегі қан жоғалтуын 24 сағат ішінде ауыстырған кезде дамиды. Циркуляциялық қан көлемі ересектерде 70 мл/кг, балаларда 80-90 мл/кг құрайды. Көлемді құю салдарынан болған асқынулар дамуының патогенетикалық факторлары:
    1) шок жағдайларының ағымынан болған ацидоз;
          2) құрамында эритроциттер бар қан компоненттерін ұзақ сақтау кезінде жасушадан тыс калий концентрациясының артуынан болған гиперкалиемия;
          3) метаболиздік ацидоздың метаболиздік алкалозға өту түрінде пайда болатын цитраттың болжамды уыттылығы, бұл ЖМП ауқымды көлемін құйған кезде болуы мүмкін;
          4) гипокальцемия, әсіресе гипотеремия мен ацидозбен қосарланған гипокальцемия жүрек шығарымын азайтады, брадикардия және аритмияның өзге де түрлерін болдырады;
          5) плазманы -250С температурада сақтағанда болатын фибриноген және ұйыту факторларымен азайту;
          6) гемодиллюция кезінде болатын ұйыту факторлары құрамының төмендеуі;
          7) суытылған алмастырғыш ерітінділердің үлкен көлемін енгізу салдарынан болатын гипотермия;
          8) қанды сақтау барысында туындайтын микрореагенттердің пайда болуы, осының салдарынан лейкоциттер мен тромбоциттер агрегацияланады және өкпені жеңіл жолмен эмболизациялайды.
          Симптомдық емдеу жүргізіледі.

Қанды, оның компоненттері мен
 препараттарын сақтау, құю 
 қағидаларына 2-қосымша  

   Қанды және оның компоненттерін сәулелеу тәртібі, пайдалану көрсетілімдері және сәулеленген қан және оның компоненттерін тағайындау тәртібі

  1. Қан компоненттерін сәулелеу «трансфузиямен себептесетін трансплантант қожайынға қарсы ауруының» (бұдан әрі – ТС-ТҚҚА) алдын алу үшін жүргізіледі.
    2. Жасушалық қан компоненттері (эритроциттер, тромбоциттер, гранулоциттер) арнайы жүйелерді (жабдықтарды) – гамма немесе рентген сәулелендіру көздерін пайдалана отырып сәулеленеді. Қан компоненті бірлігін сәулелеу дозасы 25-50 Грэйді құрайды.
          3. Гемопоэздік дің жасушалары, лимфоциттер, ЖМП, криопреципитат немесе плазманы фракциялау өнімдері сәулелеуге жатпайды.
          4. Эритроциттерді сәулелеу донациядан кейінгі алғашқы 5 күн ішінде жүргізіледі және бұдан кейін олар келесі 10 күн бойы сақталады. Егер пациентте (құрсаққа немесе неонаталды ауыстырып қан құйған жағдайда) гиперкалиемия қауіпі туындаса, сәулеленген эритроциттер сәулеленген кейінгі 24 сағат ішінде құйылады немесе жуылады.
          5. Тромбоциттер сақтаудың кез келген сәтінде сәулеленеді және бұдан соң донациядан кейінгі сақтаудың бастапқы мерзімі ақталғанға дейін сақталады.
          6. Барлық гранулоциттік қан компоненттері берілу алдында сәулеленіп, ең төменді шегеріммен құйылады.
          7. Барлық сәулеленген қан компоненттері штрих-коды бар бекітілген заттаңбамен таңбаланады.
          8. Пациент иммунокомпетенттік болғанса да барлық туыстық құюлар кезінде (жақын немесе алыс туыстардың донациялары) қан компоненттері сәулеленеді.
          Пациент иммунокомпетенттік болса да барлық HLA-іріктелген қан компоненттері сәулеленеді.
          9. Құрсаққа құюға арналған қан компоненттері сәулеленеді.
          10. Алдағы құрсаққа құю жағдайларын немесе туыстық қан құю жүргізілсе, нәрестелерге ауыстырып құю үшін дайындалған қан және оның компоненттері сәулеленеді.
          Құрсақтық трансфузияда және қанды ауыстырып құйған кезде қан және оның компоненттері сәулеленгеннен кейінгі 24 сағат донациядан кейін, бірақ 5 күннен артық емес мерзімде құйылады.
          11. Аллоиммундық тромбоцитопенияны емдеу үшін құрсаққа құйылатын тромбоциттер сәулеленеді.
          12. Күрделі Т-лимфоциттік иммундық тапшылық синдромдарында құйылатын жасушалық қан компоненттері сәулеленеді.
          13. Жіті лейкемия бар ересектер мен балаларға құйған кезде эритроциттер мен тромбоциттер сәулеленеді.
          14. Реципиенттерге аллогендік гемопоэздік дің жасушаларын құйған кезде қан компоненттері кондиционерлейтін химиятерапияның басынан бастап лимфоциттер 1*109/л артық болғанша сәулеленеді.
          Егер созылмалы ТС-ТҚҚА орын алған болса немесе иммуносупрессивтік терапияны жалғастыру қажеттілігі туындаса, құйған кезде тұрақты түрде сәулеленген қан компоненттері тағайындалады.
          15. Алдағы аутологиялық реинфузияға арналған сүйек кемігін немесе перифериялық дің жасушаларын жинақтау алдындағы 7 күннің ішінде пациенттерге қан компоненттерін құйған жағдайларда қан компоненттері әлеуетті түрде криоконсевілеуге төзімді, өмірге қабілетті аллогендік Т-лимфоциттері енуінің профилактикасы үшін сәулеленеді.
          16. Аутологиялық сүйек кемігін немесе перифериялық дің жасушаларын алмастыруға шалдыққан пациенттерге қан құйылған кезде кондиционерлеу химия/радиотерапияның басынан бастап, транспланттаудан кейінгі 3 айға дейін (кондиционирлеу үшін жаппай радиотерапияны пайдаланған кезде 6 айға дейін) мерзімде сәулеленген қан компоненттері тағайындалады.
          17. Ходжкин лимфасы бар барлық ересектер мен балаларға аурудың кез келген кезеңінде тек сәулеленген компоненттері тағайындалады.
          18. Пурин антогонистерін (fludorabine, cladribine, deoxycoformicin) қабылдайтын пациенттерге қанды құйған кезде тұрақты түрде тек сәулеленген қан компоненттері тағайындалады.
          Сәулеленген қан компоненттерін alemtuzumab-терапиясынан (анти CD52) кейін пайдаланылады және rituximab (анти CD 20) қолданылмайды.
          19. Жылқы (және (немесе) alemtuzumab) глобулиніне қарағанда иммуносупрессивтік қоян антитимоцитарлық глобулинді (АТГ) қабылдайтын апластикалық анемиясы бар науқастарға қан құйылған кезде тек сәулеленген қан компоненттері тағайындалады.
          20. Мерзімнен бұрын туған немесе шала туған нәрестелерге құюды жасаған кезде алдағы құрсаққа құю немесе туыстық құю жағдайларын қоспағанда, эритроциттер сәулеленбейді.
          21. Кардиохирургиялық араласу кезінде Т-лимфоциттік иммундық тапшылық синдромының клиникалық және зертханалық белгілерін қоспағанда сәбилерге құйылатын эритроциттерді немесе тромбоциттерді сәулелеунбейді.
          22. Мерзімнен бұрын туған немесе шала туған нәрестелерге құюды жасаған кезде туыстық құю жағдайларын қоспағанда, тромбоцитер сәулеленбейді.
          23. Жалпы вирустық инфекцияларға шалдыққан, АИТВ антиденелеріне оң нәтижесі немесе ЖИТС бар нәрестелер мен балаларға құйған кезде жасушалық қан компоненттерін сәулеленбейді.
          АИТВ антиденелеріне оң нәтижесі немесе ЖИТС бар ересектер үшін де жасушалық қан компоненттерін сәулелеу жүргізілмейді.
          24. Күрделі ісік, АИТВ инфекциялары, аутоиммундық аурулар немесе қомақты ағзаларды транспланттау (кондиционерлеу режимінде alemtuzumab (анти CD52) пайдалану жағдайларын қоспағанда) кезінде хирургиялық араласуға шалдығатын пациенттерге арналған қан компоненттерін сәулеленбейді.

Қанды, оның компоненттері мен
 препараттарын сақтау, құю 
 қағидаларына 3-қосымша  

   Медициналық ұйымдарда реципиент қанына иммундық гематологиялық зерттеулерді ұйымдастыру және жүргізу тәртібі

  1. Реципиент қанын иммундық гематологиялық зерттеу «трансфузиология» медициналық қызмет түрі бойынша лицензиясы бар МҰ-да іске асырылады.
    2. Иммундық гематологиялық зерттеулерді жүзеге асыратын МҰ сапаны сыртқы бағалау жүйесіне қатысады.
          3. МҰ-да реципиент қанын иммундық гематологиялық зерттеу және реципиент пен донор қанының жеке үйлесімділік сынамасын жасау тәртібі бірінші басшының бұйрығымен белгіленеді және бекітіледі.
          4. Реципиент қанын иммундық гематологиялық растау зерттеуді «трансфузиология» мамандығы бойынша сертификаты бар маман немесе «зертханалық іс» мамандығы бойынша сертификаты бар, «трансфузиология» мамандығы бойынша біліктілікті арттырудан өткен маман жүргізеді.
          «Трансфузиология» мамандығы бойынша сертификаты жоқ, бірақ арнайы оқудан өткен және трансфузиялық көмек көрсетуге рұқсаты бар жоғары медициналық білімді мамандарға (емдеуші немесе кезекші дәрігер) реципиент қанына АВО жүйесі, резус тиістілігі бойынша типтық тиістілікке бастапқы зерттеу жүргізуге және реципиент пен донор қанының жеке үйлесімділік сынамасын жасауға рұқсат етіледі.
          5. Қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын медициналық ұйымдар трансфузиялық көмекті жүзеге асыратын МҰ-ға ұйымдастырушылық-әдістемелік көмек көрсетеді.
  2. Реципиенттер қанын иммундық гематологиялық зерттеу қағидаттары
  3. Емдеуде қан компоненттерін пайдаланылатыны болжамданатын адамдар әлеуетті реципиенттер болып саналады.
    Стационарға түскен кезде барлық әлеуетті реципиенттердің: (алдағы жоспарлы немесе шұғыл операция алдында хирургиялық бейіндегі пациенттер, жүктілер, босанған әйелдер, негізгі аурудың ағымы немесе емдеу уақытында геморрагиялық синдром немесе трансфузиялық терапия жасауды қажет ететін өзге де асқынулар дамып келе жатқан терапиялық пациенттер, сондай-ақ 1 жасқа дейінгі балалар) АВ0 және резус-тиістілік жүйесі бойынша қан тобы анықталады және расталады.
          7. Реципиенттің тұрақты емес антиэритроциттік антиденелері иммундық гематологиялық зерттеудің әртүрлі кезеңінде - АВ0 жүйесінің қан топтарын айқас анықтауда, жеке үйлесімдік сынамаларын қоюда, антиденелер скринингінде анықталады.
          Тұрақты емес антиэритроциттік антиденелер скринингі топтық және резус тиістілікке қарамастан барлық әлеуетті реципиенттер үшін жүргізіледі.
          Реципиентте антиэритроциттік антиденелер анықталған кезде олардың ерекшелігін айқындау жүргізіледі.
          Реципиентте эритроциттер антигеніне клиникалық маңыздылығы бар антиденелер бір рет анықталса, одан арғы барлық трансфузиялар келесі анықтауда олар болмаса да ерекшелігін есепке ала отырып жүргізіледі.
          Құрамында эритроциттер бар орталарды аллоиммундау жағдайын уақытылы анықтау және құрамында эритроциттер бар орталарды жеке іріктеу мақсатында көп рет құйған кезде жоспарланып отырған әрбір трансфузия алдында реципиент қаны сарысуындағы тұрақты емес антиэритроциттік антиденелердің бар-жоғына скрининг жүргізу ұсынылады.
          9. Миелодепресиия, лейкоз немесе апластикалық синдромы бар пациенттерге көп реттік құюды жасау қажет болғанда донорды арнайы ірктеу мүмкін болу үшін қан фенотипі– адамның кемінде 3 топтық жүйесінің (АВО, Резус, Келл) антигендік құрылымы зерттеледі.
          Топтық жүйелердің тізбесі бірінші басшы бекіткен зерттеулер тізбесінің негізінде кеңейтіледі.
          10. Тұрақты емес антиденелері бар реципиенттер үшін донорлардың қан тобын іріктеу қан қызметі ұйымдарында жүргізіледі.
          11. Реципиенттерде А2 және анти-А1 антиденелері бар болған кезде трансфузияда пайдалану үшін мынадай ұсыныстар беріледі:
          1) А2 қан тобындағы реципиенттер үшін - А2 қан тобындағы эритроциттер немесе О тобындағы жуылған эритроциттер;
          2) А2В тобындағы реципиенттер үшін - А2В қан тобындағы эритроциттер немесе В, немесе О тобындағы жуылған эритроциттер.
          12. Эритроциттер сенсибилизациясын айқындау мақсатында тікелей антиголбулиндік тест жүргізіледі.
          Тікелей антиглобулиндік тестін жасағанда оң реакцияны тудырушылар:
          1) аутоиммундық гемолиздік анемия, (+370С) жылулық антиденелер, аурумен байланысты бірінші немесе екінші аутоантиденелер, суықтық антиденелер);
          2) дәрілік аутоиммундық гемолиздік анемия;
          3) аллоиммундық гемолиздік анемия;
          4) эритроциттерде адсорбацияланған дәрілік заттар (пеницилин тобы);
          5) иммундық кешендерді тудыратын дәрілік заттар (хинидин);
          6) ақуыздардың иммундық емес адсорбациясын тудыратын дәрілік заттар (цефалоспориндер тобы);
          17) тест нәтижесіне әсер ету тетігі белгісіз дәрілік заттар (метилдопа);
          18) кейбір дәрілік заттар – аминосалицил қышқылы, антигистаминдік препараттар, хлорланған көмір инсектицидтер, ибупрофен, инсулин, фанацетин, сульфанамидтер, тетрациклин.
  4. Иммундық гематологиялық зерттеудің преаналитикалық кезеңі
  5. Иммундық гематологиялық зерттеулерді жүргізу кезінде зертханалық зерттеулердің сапасын қамтамасыз ету үшін қанды алу, жеткізу және сақтау шарттарын есепке алады.
    14. Иммундық гематологиялық зерттеулерді жүргізу үшін қан сарысуы немесе плазма пайдаланылады.
          15. Сарысу мен плазма арасындағы айырмашылық қан жинақталатын пробиркаға байланысты болады.
          Иммундық гематологиялық зерттеу үшін плазманы немесе сарысуды таңдау пайдаланылатын зерттеу әдістеріне байланысты болады.
          Жасушаларды бөлгеннен кейін қалатын (антикоагулянтпен алынған) қанның сұйық бөлігі плазма деп аталады. Қанның ұюынан кейін және құрамында фибриногені жоқ тұнба үстіндегі (антикоагулянтсыз алынған) сұйықтық сарысу деп аталады.
          16. Зерттеу үшін плазманы пайдаланған кезде стабилизациялық ерітіндімен езу есебінен белсенділігі төмен антиденелерді анықтай алмау қауіпі туындайды. Толығымен коагуляцияланбаған қан зерттеу жүргізуде және нәтижені бағалауда проблема туындатады.
          17. Талдауға жолдамаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
          1) реципиенттің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), туған күні, жынысы;
          2) медициналық картаның нөмірі;
          3) бөлімше атауы;
          4) тест атауы;
          5) клиникалық детальдар;
          6) зерттеуді шұғыл орындау жөніндегі белгі (қажет болса);
          7) қан тобына бастапқы зерттеуді жүргізген немесе қанды өзге зерттеулерге жолдап отырған тұлғаның тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда).
          18. Қан үлгісі бар пробиркаға пациенттің толық аты (тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), толық туған күні (күні, айы, жылы), пациенттің орналасқан орны (бөлімше) және қан үлгісін алу күні көрсетілген таңба жапсырылады.
          19. Дұрыс белгілемеу немесе жолдама мен пробирка маркасының деректері сәйкес келмеген жағдайда үлгі зерттеуге қабылданбайды.
          Жолдайтын тарап таңбалаудың бұзылғаны туралы бірден хабардар етіледі.
          Шұғыл жағдайларда, қан үлгісін қайта алу мүмкін болмаған кезде үлгіні зерттеу үшін жолдаған дәрігердің ауызша келісімімен үлгі зерттеуге жіберіледі.
          Зерттеу нәтижелерін тіркеу журналында және зерттеулер нәтижелерінің бланкісінде таңбалаудағы айырмашылықтар туралы белгі қойылады және зерттеуге келісім берген бағыттаушы тарап тұлғасының тегі, аты, әкесінің аты, лауазымы көрсетіледі.
          20. Қанды иммундық гематологиялық зерттеулерге алған кезде мынадай талаптар орындалады:
          1) веналық қанды алуды жауапты медициналық қызметкер жүргізеді:
          2) егер реципиент көктамырішілік құюды қабылдайтын болса, зерттеуге арналған қан үлгісі қарсы жақтағы көктамырдан алынады;
          3) иммундық гематологиялық зерттеулер үшін кейбір жағдайларда қылтамыр қанын пайдалануға жол беріледі, қанды алу дәл зерттеу алдында жүргізіледі.
          21. Иммундық гематологиялық зерттеуге арналған қан үлгісін сақтаудың температуралық режимі +20С+60С.
          22. Қан үлгісін сақтау мерзімі:
          1) реципиенттің иммундық гематологиялық зерттеулерді жүргізуге арналған қан үлгісі сақтау шарттары сақталған кезде - 2 тәуліктен артық емес;
          2) иммундық гематологиялық зерттеулерді жүргізген кейін реципиен қанының үлгісі – 2 тәуліктен артық емес;
          3) реципиенттің жеке үйлесімділік сынамасын жасауға арналған қаны трансфузия алдында немесе жоспарланып отырған трансфузияның алдында, бірақ 2 күннен бұрын емес;
          4) жеке үйлесімділікті анықтау үшін пайдаланылған реципиент пен донордың қан үлгілерін сақтау мерзімі – кемінде 5 тәулік.
          Гемолиз немесе хилез белгілері бар қан үлгілері зерттеуге жатпайды.
  6. Иммундық гематологиялық зерттеудің
    аналитикалық кезеңі
  7. Микроколониялық агглютинация әдістері иммундық гематологиялық зерттеулер үшін референс болып табылады.
    24. Әлеуетті реципиенттердің қан үлгілерін иммундық гематологиялық зерттеу үшін Қазақстан Республикасының аумағында нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5935 болып тіркелген «Дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды және медициналық техниканы мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және олардың тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2009 жылғы 18 қарашадағы № 735 бұйрығымен бекітілген Дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды және медициналық техниканы мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және олардың тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу қағидаларына сәйкес тіркелген және моноканалды антиденелері бар реагенттер пайдаланылады.
          25. Зерттеулер автоматты және жартылай автоматты жүйелерде микроколоналы агглютинация техникалары арқылы жүргізіледі.
          26. Агглютинация реакцияларын жазықтықта және пробиркаларда сұйық фазалық жүйелерде қойғанда нәтижені оқуды міндетті түрде микроскоппен қарау арқылы жүргізіледі.
          27. Қан тобын АВО жүйесі бойынша бастапқы зерттеу тікелей әдіспен – анти-А, анти-В, анти-АВ антиденелері бар моноканалды реагенттерді пайдалана отырып, эритроциттерде А және В топтық антигендерін анықай отырып, жүргізіледі.
          28. Реципиент қанын қорытынды зерттеу мынадай көрсеткіштер бойынша жүргізіледі:
          1) қан сарысуындағы эритроцитердің топтық антигендерін және антиденелерін міндеті анықтай отырып, АВО жүйесінің қан тобын қосарлы айқас әдіспен анықтау;
          2) резус жүйесінің D антигенін анықтау (ол болмаған жағдайда - реципиент теріс резусты болып есептеледі);
          3) тұрақты емес антиэритроциттік антиденелер скринингі.
          29. АВО жүйесі бойынша қан тобын айқас әдіспен анықтау анти-А, анти-В, анти-АВ антиденелері бар моноканалды реагенттерді пайдалана отырып, эритроциттерде А және В топтық антигендерін анықауды және анти-А мен анти-В топтық антиденелерін О, А1 және В стандартты эритроцитері арқылы айқындауды болжамдайды.
          Қорытынды зерттеуде бастапқы зерттеу үшін пайдаланылған шығару сериясы бойынша басқа реагенттер пайдаланылады.
           30. Реципиенттерде резус жүйесінің D антигенін анықтау жалған оң нәтижелерін болдырмау үшін мынадай әдістермен: жазықтықта агглютинация әдісімен немесе құрамында анти-D IgМ антиденелері (анти-D-супер реагенті) бар моноклоналды реактивтерді пайдалана отырып, микроклоналды агглютинация әдістерімен міндетті бақылаумен жасалады.
          31. Реципиенттерге бәсен антигендерінің немесе D антигенінің нұқаларының бар-жоғын анықтау тесті жүргізілмейді.
          32. Реципиент қанының Келл-тиістілігін анықтау қажет болғанда анти-К моноканалды реагенттерді пайдалана отырып, жүргізіледі. Зерттеулер жүргізу тәртібі донорларда жасалатынға ұқсас.
          33. Тұрақты емес антиэритроциттік аллоантиденелер скринингі тікелей емес антиглобулиндік тестті пайдалану арқылы жүргізіледі.
          34. Бастапқы скринингімен анықталған антиденелердің ерекшелігін белгілеу үшін кемінде 10 үлгіні қамтитын эритроциттер панелі пайдаланылады. Стандартты эритроциттер панелі негізгі клиникалық маңыздылығы бар: моноспецификалық және анти-D, -С, -С W,-с, -Е, -е, -К, -к, -Fуа, - Fуb, -Jкa,–Jкb, S, -s, (-М, - Lea -P1) полиспецификалық антинелердің ерекшелігін анықтауға мүмкіндік беретін фенотиптердің үйлесуінен тұрады.
          35. Егер реципиентте антиденердің бар болғаны белгілі болса, қосымша өндірілетін өзге ерекшеліктегі антиденелерді болдырмау үшін олардың ерекшелігі зерттелген сайын жүргізіледі.
          Қосымша ерекшеліктегі жаңадан өндірілетін антиденелерді анықтау үшін зерттеуде сәйкестендірілген антиденелерге қарсы антигендері жоқ эритроциттер пайдаланылады.
          36. Ерекшелікті белгілеген кезде антиденелер анықталған тұлғаның сарысуындағы эритроциттерге кеңейтілген үлгілеу жүргізу ұсынылады.
  8. Иммундық гематологиялық зерттеудің
    аналитикалықтан кейінгі кезеңі
  9. Қанның топтық және резус тиістілік бойынша қорытынды бастапқы және қайталама зерттеулер негізінде жасалады.
    Расталған нәтижені бері бастапқы және қайталама зерттеулердің нәтижесі сәйкес келгенде жүзеге асырылады.
          Егер зерттеулер нәтижелері сәйкес келмесе, реципиенттің жаңадан дайындалған қан үлгісіне зерттеу жүргізеді.
          Кез келген ауытқулар қан құйылғанға дейін анықталады және шешіледі.
          38. Қан үлгісін зерттеудің нәтижесі алдағы зерттеулер болған кезде, ондағы жазбалармен салыстыру жүргізіледі.
          Алдағы жазбалар клиникалық маңызы бар бұрын болған антиденелердің мәніне, тестілеудегі қиындықтардың бар болуына, трансфузия кезіндегі жанама реакцияларға қаралады.
          39. Тұрақты емес антиэритроциттік аллоантиденелер анықталған кезде зерттеу нәтижесі туралы белгі жазылады және гемотрансфузиялық терапияны жүргізу қажет болған жағдайда қан компонентіне жеке іріктеу жүргізу талап етілетіні міндетті түрде көрсетеді.
          Реципиентте эритроциттер антигеніне клиникалық маңыздылығы бар антиденелерді бір рет анықталса, одан арғы барлық трансфузиялар келесі анықтауда олар болмаса да ерекшелігін есепке ала отырып, жүзеге асырылады.
          40. Анықталған тұрақты емес антиэритроциттік аллоантиденелері туралы белгі бар нәтиже бланкінің көшірмесі реципиентке беріледі және ол келесі емдеуге жатқызылғанда осы зерттеуді ұсынудың қажеттілігі туралы ескеріледі.
  10. Трансфузия алдындағы тестілер
  11. Құрамында эритроциттер бар трансфузиялық орталарды құюдың алдында реципиент пен донорлық қан компонентінің АВО жүйесі бойынша топтық және резус тиістілігін осы Қосымшаға 28-тармағына сәйкес қорытынды анықтау тікелей әдіспен жүргізіледі.
    Зерттеу нәтижесі пациенттің медициналық картасындағы деректермен және қан компонентінің заттаңбасындағы деректермен салыстыралады.
          Мәліметтер сәйкес болған кезде трансфузияға дайындық рәсімі жалғастырылады.
          Егер деректерде айырмашылық анықталатын болса, оның себебі тексеріледі.
          42. Жеке үйлесімділік сынамасы реципиент қанының сарысуында иммунологиялық сәйкеспеушілікті тудыра алатын донор эритроциттерінің антигендеріне қарсы бағытталған антиденелердің жоқтығын растау үшін жүргізіледі.
          Анти- D және/немесе анти-с тұрақты емес антиэритроциттік антиденелер жиі кездеседі.
          43. Реципиент пен донор қанының жеке үйлесімділік сынамасы центрифугалау немесе тұндыру жолымен алатын сарысуды пайдалана отырып, орындалады.
          Трансфузиялық ортаның АВО-тиістілігін анықтау және жеке үйлесімділік сынамасын жасау үшін пайдаланылатын донорлық қан компонентінің эритроциттері бұл үшін арнайы дайындалған пластикатты қапшықтың түтік сегменттерінен немесе трансфузиялық ортамен толтырылған кезде құюға арналған жүйеден алынады.
          Пластикатты қапшықтың түтік сегменттері трансфузиялық орта құйылған контейнерден ажыратудан бұрын қан компонентінің сәйкестендіру нөмірін, топтық тиістілігін, ажырату күнін көрсете отырып, алдын ала таңбаланады.
          44. Реципиент пен донор қанының жеке үйлесімділік сынамасы тікелей емес антиглобулиндік тестті немесе тұрақты емес антиэритроциттік аллоантиденелердің сәйкес келмейтін толық (IgM) және толық емес (IgG) айқындайтын баламаларын пайдалана отырып, жасалады.
          45. АВО жүйесі бойынша үйлесімділік сынамасы жазықтықта реципиент қанының сарысуы мен донор эритроциттерін 10:1 ара-қатынаста араластыру арқылы жүргізіледі. Реакция барысы 5 минут бойы бақыланады. Агглютинацияның бар боолуы реципиен қанының сарысуында донор эритроциттерінің антигендеріне қарсы бағытталған сәйкес келмейтін антиденелердің бар екенін айғақтайды және мұндай сынама оң болып есептеледі. Агглютинацияның жоқтығы реципиен пен донор қаны сәйкес келмейтінін айғақтайды және мұндай сынама теріс болып саналады.
          46. Егер жеке үйлесімділік сынамасы теріс болса, реципиент қанының сарысуында сәйкес келмейтін антиденелердің жоқтығын айғақтайды және трансфузияны жасауға болады.
          Егер жеке үйлесімділік сынамасы оң болса, реципиент қанының сарысуында сәйкес келмейтін антиденелердің бар болуын айғақтайды және трансфузияны жасауға тыйым салынады.
  12. Донорлық қан компоненттерін жеке іріктеу
  13. Реципиент қанының үлгісін жеке іріктеуге жолдаған кезде бекітілген нысан бойынша зерттеуге жолдама толтырылады.
    Жеке іріктелген компоненттер дозаларының ілеспе құжаты пациенттің медициналық картасына жапсырылады.
          48. Жеке іріктеу жүргізілетін көрсетілімдер:
          1) трансфузиялық немесе акушерлік ауыр анамнез (бұрын болған гемотрансфузиялар, сарыауру немесе өзге де гемолиздік ауру белгісі бар нәрестені (бұдан әрі - НГА) дүниеге әкелуімен аяқталған жүктіліктерге реакциялар мен асқынулары);
          2) сарысуында антиэритроциттік аллоантиденелері бар реципиенттер;
          3) қан тобын анықтаудағы қиыншылықтар;
          4) жеке үйлесімділік сынамаларының оң немесе күмәнді нәтижесі;
          5) көп реттік трансфузия болжанып отырған реципиенттер;
          6) гемолиздік ауру белгілері бар нәрестелер;
          7) қанды жеке іріктеуді феноүлгіленген донорлар арасында реципиент антиденесінің ерекшелігін есепке ала отырып, жүргізеді. Гемолиздік ауру белгілері бар балаларға трансфузия жүргізгенде, сондай-ақ ересектерде көп реттік трансфузия қажеттілігі туындағанда қанды жеке іріктеуді донор мен реципиенттің антиденелері және эритроциттер антигенінің феноүлгісінің ерекшелігін есепке ала отырып, жүргізеді.
          49. Реципиентің антиденелеріне ұқсас антигендері жоқ донор эритроциттерін іздеу жеке іріктеудің мақсаты болып табылады.
          Егер донорлардың феноүлгіленген үлгілері жоқ болса, тікелей емес антиглобулиндік тестіде үйлесімді донорлардың қан үлгілері пайдаланалады.
          Құю үшін антиглобулиндік тестте теріс нәтиже көрсеткен қан үлгілері бөлме температурасында реципиент сарысуымен іс-қимылға түссе де (зертханалық зерттеу клиникалық мәні бар антиденелерді анықтамаған жағдайда) іріктеледі.
  14. Шұғыл қан құю кезінде иммундық гематологиялық зертеулерді жүргізудің ерекшеліктері
  15. Шұғыл жағдайда құрамында эритроцитер бар компоненттерін құятын кезекші медициналық персонал:
    1) реципиенттің АВО жүйесі бойынша қан тобын және резус тиістілігін тікелей реакциямен анықтайды;
          2) донорлық қан компонентінің АВО жүйесі бойынша қан тобын анықтайды;
          3) реципиент пен донор қанына жеке үйлесімділік сынамасын жүргізеді.
          51. Шұғыл гемотрансфузия алдында тұрақты емес антиденелер скринингі өткізілмейді, құюдан кейін реципиент трансфузия алдындағы қан үлгісінде ретроспективалық түрде жүргізіледі.
  16. Трансфузиядан кейінгі гемолиздік асқынуға күдіктену
    кездегі дәрігердің тактикасы
  17. Трансфузиядан кейінгі асқыну туындаған кезде медициналық персоналдың тактикасы:
    1) кезекші реаниматологқа бірден жүгіну;
          2) құюды тоқтату және контейнердегі заттаңбаны қанмен және реципиенттің деректерімен салыстыру;
          3) донорлық қан компоненті мен реципиенттңі қан топтарында айырмашылықты байқаған кезде трансфузиология бөлімшесінің (кабинеті) маманына хабарлаусу және консультация алу;
          4) реципиент үшін жауапты дәрігерді жіті трансфузиялық реакция туралы бірден хабардар ету;
          5) құюдан кейін сынаманы көктамырдан антикоагулянтпен және онсыз екі пробиркаға алу және оларды құйылған донорлық қанның қалдықтары бар құюға арналған құрылғымен бірге қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйымының мамандандырылған зертханасына жолдау. Қан қызметі саласындағы қызметті жүзеге асыратын ұйым қан компонентінің қалдықтарын Кодекстің 145-бабына сәйкес бекітілетін санитариялық қағидаларға сәйкес жояды.
          53. Медициналық картада мынадай ақпарат жазылады:
          1) реакция түрі;
          2) реакция туындағанға дейінгі трансфузия ұзақтығы;
          3) гемакон көлемі, нөмірі, құйылған компоненттің атауы.
          54. Құюды тоқтатқаннан кейін мыналар тағайындалу керек:
          1) АВО және резус-факторды қайтадан анықтау;
          2) антиденелердің қайталама скринингі және үйлесімділік сынамалары;
          3) қанның толық талдауы;
          4) коагуляция тестілері;
          5) тікелей антиглобулиндік тестті анықтау;
          6) креатинин, несепнәр, электролит деңгейі;
          7) қанның зарарсыздығы;
          8) қандағы бос гемоглобин мен билирубинді анықтау;
          9) реакциядан кейін несептің бірінші порциясын зерттеу.
          55. Реакцияны бастапқы зерттеуден кейін зертханалық зерттеулер үшін трансфузиология бөлімшесіне (кабинеті) мыналарды жіберу:
          1) реакция басталғаннан кейінгі 12 және 24 сағаттан соң алынған антикоагулянтпен және онсыз қан үлгілері;
          2) пациент несебінің 24 сағаттық порциясы.
          56. Трансфузиология бөлімшесінің (кабинеті) персоналы:
          1) кез келген қан және оның компоненттерін реакция себебі анықталғанша беруді тоқтатады және осы уақытта тағы кімге қан және оның компонентері құйылып жатқанын тексереді;
          2) палатадағы немесе операциялық бөлмедегі барлық құюды тоқтататады, егер бір уақытта бірнеше құю жасалатын болса, олар туралы барлық деректерді мұқият тексереді.
          57. Реципиентте трансфузиядан кейінгі гемолиздік асқыну (ТКГА) белгілері байқалған кезде құюға дайындау барысында техникалық қателіктерді болдырмау мақсатында:
          1) бір реципиенттің қан үлгісін басқа реципиенттің қан үлгісіне кездейсоқ ауыстыру мүмкіндігін болдырмау;
          2) гемоконтейнердің таңбалануын тексеру;
          3) үйлесімдік сынамасын қайта жүргізу;
          4) АВО және резус фактор тиістілігін қорытынды зерттеу және алдағы үлгіні дұрыс түсіндірудің дұрыстығын тексеру, айырмашылықтар анықталса, асқынуды емдеуге дереу кірісу.
          58. Реципиент қанының екі үлгісін алып, реципиент сарысуының гемолизге боялуын көзбен шолу.
           Қанның бір үлгісін МҰ клиникалық зертханасына, трансфузия алдындағы үлгімен және қапшықтағы қан компоненттерінің қалдықтарымен бірге басқа үлгіні қан қызметінің иммундық гематологиялық зерттеу зерханасына жіберіледі.
          59. Трансфузиядан кейінгі гемолиздік асқыну (ТКГА) диагнозы расталған кездегі зертханалық нәтижелері:
          1) гемоглобинемия;
          2) гемоглобинурия;
          3) оң тікелей антиглобулиндік тест (ТАГТ);
          4) гипербилирубинемия (түзу емес билирубин);
          5) гематокриттің төмендеуі;
          6) сарысу гемоглобиннің төмендеуі немесе болмауы;
          7) реципиенттер эритроциттер антигендеріне антиденелердің бар болуы.
          60. Қан қызметі ұйымының иммундық гематологиялық зертханасында мынадай әрекеттер орындалады:
          1) трансфузиядан кейінгі сарысу үлгісін гемолиз боялуына көзбен бағалау;
          2) реципиенттің және донордың АВ0, Rh, Кell-тиістілігін анықтау (трансфузия алдындағы және трансфузиядан кейінгі қан үлгілері);
          3) үйлесімділік сынамаларын жүргізу;
          4) аллоантиденелер скринингі;
          5) аллоантиденелерді табылған жағдайда сәйкестендіру;
          6) трансфузиядан кейінгі үлгіде ТАГТ жүргізу;
          7) элюатадағы аллоантиденелерді зерттеу;
          8) қажет болған жағдайда донор қанына жеке іріктеу жүргізу.
          61. Трансфузиядан кейінгі алынған үлгідегі оң ТАГТ эритроцттердегі адсорбацияланған антиденелерді айғақтайды және трансфузия алдында донор мен реципиентте оң ТАГТ болмаған жағдайда иммунологиялық конфликтінің бар болуын білдіреді.
          Егер ауто- және аллоантиденелер анықталмаса, антиденелер элюциясын реципиенттердің трансфузиядан кейін алынған қан үлгісінің эритроциттерінен жүргізу керек және элюатты үлгіленген эритроциттердің панелімен зерттеу.
          Шегерілген ТКГА-ға күдіктенген жағдайда ТАГТ-ті реципиент эритроцттерімен жүргізу.
  18. Топтық және резус тиістілікті анықтауға арналған anti-A,
    anti-B, anti-AB, anti-D (RH1) Fast M моноканалды реагенттерді
    сақтау және пайдалану
  19. Топтық және резус тиістілікті моноканалды реагенттер арқылы зерттеуде дайындаушы зауыттың қолдану жөніндегі нұсқаулықтарында баяндалған талаптар қатаң сақталады.
    63. Топтық тиістілікті анықтауға арналған реагенттің жұмысы агглютинация қағидаттарына негізделеді. Адам қанының А, В, АВ антигендері бар эритроциттері оң реакция ретінде жіктелетін агглютинаттарды жасай отырып, ерекше антигенмен байланысып отырады. Егер антиген жоқ болса, агглютинаттар да жоқ және реакция теріс болады.
           64. Резус тиістілікті анықтауға арналған реагенттің жұмысы агглютинация қағидаттарына негізделеді. Адам қанының D (RH1) антигендері бар эритроциттері оң реакция ретінде жіктелетін агглютинаттарды жасай отырып, ерекше антигенмен байланысып отырады және қан (D+) резус оң болып есептеледі. Егер антиген жоқ болса, агглютинаттар өңдірілмейді және қан резус теріс (D-) болып есептеледі.
          65. Тестілер қоршаған ортан температурасы +150С+250С болғанда жүргізеді.
          66. Тестілеуге дейін қанды +20С+80С температурада 48 сағатқа дейін сақтауға жол беріледі. Гемолиздің көзге көрінетін белгілері бар қан үлгісі зерттеуге жіберілмейді.
          67. Реагенттерді +20С+80С температурада сақталады, қаптамада көрсетілген мерзімге дейін (дайындаушы зауыттың ерекше талаптарында көрсетілген жағдайлардан басқа) пайдаланылады.
  20. Микроколоналы агглютинация әдісі
  21. Топтық және резус тиістілікті микроколоналы агглютинация әдістерімен зерттеуде дайындаушы зауыттың қолдану жөніндегі нұсқаулықтарында баяндалған талаптар қатаң орындалады.
    69. Орындалатын тестілер диапазонын эритроциттердің феноүлгісін анықтау (антигендердің әлсіз нұсқаларын қоса алғанда), антиглобулиндік тестті, скринингіні және антиденелерді сәйкестендіруді, үйлесімділік тесттерін қамтиды.
          70. Микроколоналы агглютинация әдістері эритроциттердің центрифугалау кезіндегі бөліну принциптеріне негізделеді, бұл ретте агглютинацияланбаған эритроциттер колонна арқылы өтеді және пробирканың түбіне тұнады (теріс нәтиже), осы кезде агглютинацияланған эритроциттер үстіңгі бетте немесе колонаның қалың жерінде жиналады (оң нәтиже).
  22. Қан тобын, резус тиістілікті анықтау және жеке
    үйлесімділік сынамаларын жүргізу кезіндегі қателесу себептері
    мен олардың алдын алу шаралары
  23. Қан тобын, резус тиістілікті анықтауда және жеке үйлесімділік сынамаларын жүргізудегі қателіктер зерттеу техникасын бұзған кезде немесе қиын анықталатын қан топтары жағдайларында пайда болады.
    72. Жиі туындайтын техникалық қателіктерге мыналар жатады:
          1) реагенттерді орналастырудың қате тәртібі. Әрбір жеке алынған реагентте нәтижені дұрыс бағалау кезінде егер реагенттерді штативте немесе пластинада орналастыру тәртібі бұзылса, қан тобы және резус-тиістілігі туралы дұрыс емес қорытынды жасалады. Қан әрбір тобын анықтау кезінде реагенттердің орналасуын тексергені жөн, сондай-ақ олардың сапасын көзбен көріп бағалау, көмескіленген, ішінара кеуіп қалған реагенттерді, жарамдылық мерзімі өткен реагенттерді пайдаланудан алып тастау.
          2) қан тобын анықтауды +150С-тан төмен емес температурада жүргізеді, себебі зерттелуші қанның құрамында төменгі температура кезінде эритроциттердің ерекше емес желімделіп қалуын тудыратын суық агглютининдер болады. «Монетті бағандардың» пайда болуы агглютинация көрінісін жасайды. Эритроциттердің ерекше емес ұйысуы, әдетте, бір-екі тамшы физиологиялық ерітінді қосқаннан және пластинаны шайқағаннан кейін ыдырайды. Жоғары температурада агглютининдер белсенділігін жоғалтады, сондықтан қан тобын анықтауды +250С-тан жоғары емес температурада жүргізеді.
          3) аглютинация реакциясы үшін эритроциттер мен тестілік реагенттердің оңтайлы арақатынасы – гемагглютинациялаушы сарысуларды пайдалану кезінде 1:10, пайдалану кезінде 2-3:10. Эритроциттердің біршама артық болуы кезінде агглютинация байқалмайды, әсіресе эритроциттердің агглютинациялық қасиеттері төмендеген жағдайда – А2 кіші топ бөлігі. Эритроциттер санының жеткіліксіздігі кезінде агглютинация жай пайда болады, бұл да нәтижелерді дұрыс пайымдамауға әкеледі.
          4) эритроциттердің агглютинациясы алғашқы 10 секунд ішінде пайда болады, алайда реакция барысында бақылау, әсіресе агглюцинация пайда болған тамшыларда 5 минуттан кем емес уақыт жүргізіледі. Бұл баяу агглюцинациямен сипатталатын А2 әлсіз антигенін анықтауға мүмкіндік береді.
          73. Қиын анықталатын қан топтары жағдайлары:
          1) бәсен агглютинация - А (ІІ) және АВ (ІV) топтары эритроциттерінің құрамындағы А антигені екі нұсқада (А1 және А2 топ бөліктері) беріледі. А1 эритроциттері А2 эритроциттерінен анти-А антиденелерге қатысты төмен агглюцинациялық қасиетімен ерекшеленеді. Қан тобы бөліктерінің клиникалық трансфузиологияда маңызы жоқ, сондықтан эритроциттерді құыған кезде оларды есепке алмайды. А2 антигені бар адамдарға А1 эритроциттерін құйылады. Анти-А 1 және Анти-А 2 экстрагглютининдері бар реципиенттер ерекшеленеді. Бұл антиденелер құюдан кейінгі асқынуларды болдырмайды, алайда өздерін сынамада жеке үлесімділікке білдіреді;
          2) эритроциттердің ерекше емес агглютинциясы. Бұл туралы эритроциттердің АВ қоса алғанда, барлық топтардың сарысуларымен агглютинациялану қабілетінің негізінде пайымдайды. Ерекше емес агглютинация, эритроциттердегі аутоантиденелердің адсорбациясы бірге жүретін аутоиммунды аурулар кезінде, эритроциттері анасының аллоантиделерімен аса жүктелген нәрестелердің гемолиздік ауруларында байқалады. Ерекше емес агглютинацияны ерекше агглютинациядан айыру мақсатында анти-А, анти-В, анти-АВ, анти-Д реагенттері бар эритроциттер агглютинациясы болғанда АВ стандартты сарысуымен және 0,9% натрий хлор изотоникалық ерітіндісімен сынама жүргізіледі. Бұлай істемеген жағдайда реципиент АВ резус-оң тобына қате жатқызылады, ал бұл донордың дұрыс таңдалмауына әкеледі. Егер эритроциттердің ерекше емес агглютинациясынан реципиенттің қан тобын анықтау мүмкін болмаса, қанның топтық тиесілігі туралы қорытынды берілмейді, қанның үлгісін мамандандырылған зертханаға жібереді, ал онда антиген құрылымы бойынша іріктеу жасалады;
          3) қан химераларының, яғни қан арнасында эритроциттердің қан тобы және өзге антигендер бойынша бір-бірінен өзгеше екі популяциясының бір уақытта бар болуы. Трансфузиялық химералар О тобының эритроциттік массасын немесе жүзгінін өзге топтың реципиенттеріне бірнеше рет құю нәтижесінде пайда болады. Нағыз химералар гетерозиготты егіздерде, сондай-ақ аллогендік сүйек кемігін ауыстырып қондырудан кейін кездеседі.
  24. Нәрестелерге құю үшін эритроциттерді АВ0 жүйесі бойынша үйлесіділік кестесі

Ана

Бала

Құйылатын орта

Жаңа алынған консервіленген донор қаны

Эритроциттік масса немесе жүзінді

Жаңа мұздатылған немесе нативтік плазма

1

2

3

4

5

О

О

О

О

Кез келген

А

А

А

А,О

А, АВ

B

B

B

B,О

B, АВ

АВ

А

А

А,О

А, АВ

АВ

B

B

B,О

B, АВ

АВ

АВ

АВ

Кез келген

АВ

О

А

О

О

А, АВ

О

B

О

О

B, АВ

А

B

-

О

B, АВ

B

А

-

О

А, АВ

А

АВ

-

А, О

АВ

B

АВ

-

B, О

АВ

А

О

О

О

Кез келген

B

О

О

О

Кез келген

Қанды, оның компоненттері мен
 препараттарын сақтау, құю 
 қағидаларына 4-қосымша   

 Донорлық қан компоненттерін және (немесе) препараттарын құюға ақпараттандырылған ерікті келісім/бас тарту

      Осы донорлық қан компоненттерін және (немесе) препараттарын
құюға осы ақпараттандырылған келісім/бас тарту «Халық денсаулығы және
денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасы кодексінің
91-бабының 3, 4-тармақтарына сәйкес әзірленді

  1. Маған, _____________________________________________________
    (пациенттің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) өз қолымен жазылады)
    денсаулығымның жағдайы және донорлық қан компоненттерін және (немесе)
    препараттарын құю көрсетілімдері түсіндірілді.
          1.2. Мен донорлық қан компоненттерін және (немесе)
    препараттарын құюға келісім беремін/бас тартамын (қажетті сөздің
    астын сызыңыз)*.
          1.3. Осы келісім/бас тарту (қажетті сөздің астын сызыңыз)
    мыналарға (таңдаңыз) қолданылады:
          1) емдеуге жатқызу мерзімі ішінде қан компоненттерін және
    (немесе) препараттарын құюдың барлық жағдайлары;
          2) ____________________________________________________________
               (пациент өз қолымен жазады, жоспарланып отырған құюдың күні көрсетіледі)
    күні бойы қан компоненттерін және (немесе) препараттарын құю.
          1.4. Маған қан компоненттерін және (немесе) препараттарын құю
    салдары вирустық және бактериялық инфекцияны жұқтыру), сондай-ақ бас
    тартудың барлық болжалды (реакциялар, асқынулар, оның ішінде өмір
    үшін қауіпті) салдары түсіндірілді.
          1.5. Мен кез келген сұрақтарды қою мүмкіндігіне ие болдым және
    барлық сұрақтарға толық жауап алдым.
          1.6. Мен жоғарыда жазылғандарды оқығанымды және түсінгенімді өз
    қолыммен растаймын __________________________________________________
                                (пациент өз қолымен жазады)
          1.7. Құюдан бас тартқан жағдайда ______________________________
          (пациент өз қолымен жазады, қан компоненті және (немесе) препараты көрсетіледі)
          құюдан бас тартқандықтан өміріме тікелей қауіп төнген жағдайда
    бас тарту туралы шешімім:
          - өзгертілуі мүмкін,
          - өзгертілмейді* (қажетті сөздің астын сызыңыз).
          1.8. Егер мен шешім қабылдай алмайтындай күйде болсам
    (ес-түссіз жатқанда), қан құюды жүргізу туралы шешімді дәрігерлер
    комиссиясы немесе заңды өкілім(-дерім) қабылдайды
    _____________________________________________________________________
        (пациент өз қолымен жазады, шешімді кім қабылдайтынын көрсетіңіз – дәрігерлік
        комиссия немесе тегі(-тері) мен байланыс ақпараты көрсетілген заңды өкіл(-дер)

      Пациенттің қолы: ______________________________________________
      Пациентті ақпараттандырған дәрігердің қолы және тегі, аты,
әкесінің аты (болған жағдайда) ______________________________________

  1. Пациент кәмелетке толмаған немесе қан компоненттерін және
    (немесе) препараттарын құю жөніндегі келісім беру/бас тарту шешімін
    жеке қабылдай алмайтындай күйде болғанда, келісімге/бас тартуға оның
    заңды өкілі қол қоя алады.
    2.1. Маған, ___________________________________________________
          (заңды өкілдің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) өз қолымен жазылады)
    баламның/қамқорлыққа алынған баламның денсаулық жағдайы және донорлық
    қан компоненттерін және (немесе) препараттарын құю көрсетілімдері
    түсіндірілді.
          2.2. Мен донорлық қан компоненттерін және (немесе)
    препараттарын құюға келісім беремін/бас тартамын (қажетті сөздің
    астын сызыңыз)*.
          2.3. Осы келісім/бас тарту (қажетті сөздің астын сызыңыз)
    мыналарға (таңдаңыз) қолданылады:
          1) емдеуге жатқызу мерзімі ішінде қан компоненттерін және
    (немесе) препараттарын құюдың барлық жағдайлары;
          2) ____________________________________________________________
             (заңды өкіл өз қолымен жазады, жоспарланып отырған құюдың күні көрсетіледі)
    күні бойы қан компоненттерін және (немесе) препараттарын құю.
          2.4. Маған қан компоненттерін және (немесе) препараттарын құю
    салдары вирустық және бактериялық инфекцияны жұқтыру), сондай-ақ бас
    тартудың барлық болжалды (реакциялар, асқынулар, оның ішінде өмір
    үшін қауіпті) салдары түсіндірілді.
          2.5. Мен кез келген сұрақтарды қою мүмкіндігіне ие болдым және
    барлық сұрақтарға толық жауап алдым.
          2.6. Мен жоғарыда жазылғандарды оқығанымды және түсінгенімді өз
    қолыммен растаймын __________________________________________________
                              (заңды өкіл өз қолымен жазады)
          2.7. Құюдан бас тартқан жағдайда ______________________________
        (заңды өкіл өз қолымен жазады, қан компоненті және (немесе) препараты көрсетіледі)
          құюдан бас тартқандықтан өміріме тікелей қауіп төнген жағдайда
    бас тарту туралы шешімім:
          - өзгертілуі мүмкін,
          - өзгертілмейді* (қажетті сөздің астын сызыңыз).

      Заңды өкілдің қолы және тегі, аты, әкеснің аты (бар болғанда)
      ______________________________________________________________
      Заңды өкілді ақпараттандырған дәрігердің қолы және тегі, аты,
әкесінің аты (болған жағдайда) ______________________________________

  1. Пациент кәмелетке толмаған немесе қан компоненттерін және
    (немесе) препараттарын құю жөніндегі келісім беру (бас тарту) шешімін
    жеке қабылдай алмайтындай күйде болғанда, ал оның заңды өкілі(-дері)
    белгісіз немесе болмаған жағдайда қан компоненттерін және (немесе)
    препараттарын құю туралы шешімін құрамында кемінде 3 адам бар
    дәрігерлер комиссиясы қабылдайды.
    Комиссия шешімінің қолданылу мерзімі 1 тәуліктен аспайды немесе
    пациенттің заңды өкілі келгенге дейін немесе пациенттің қан
    компоненттерін және (немесе) препараттарын құю туралы шешімді
    өздігімен қабылдай алғанға дейін әрекет етеді.

комиссия дәрігерінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), қолы
_____________________________________________________________________
комиссия дәрігерінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), қолы
_____________________________________________________________________
комиссия дәрігерінің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда), қолы
_____________________________________________________________________

      *Ескертпе: пациент (немесе оның заңды өкілі) донорлық қан
компоненттерін және (немесе) препараттарын құюдан бас тартқан
жағдайда ақпараттандырылған ерікті бас тарту парағына бөлім
меңгерушісі қол қояды.
      ** Ескертпе: 1.8-тармақ 7-тармаққа «иә» деп жауап берілген
жағдайда ғана толтырылады.

Донорлық қан компоненттерін және (немесе) 
 препараттарын құюға ақпараттандырылған    
келісім/бас тартуды толтырудың күні мен уақыты

____________________________________________________________________
(пациентке немесе заңды өкілге ақпарат берген дәрігер толтырады)

Қанды, оның компоненттері мен
 препараттарын сақтау, құю 
 қағидаларына 5-қосымша   

Нысан

 «Трансфузия алдындағы эпикриз» медициналық картасы

Пациент _____________________________________________________________
Медициналық картаның № ___________, _______________________ бөлімшесі
салмағы ________ кг

 

Қан компоненттері мен препараттарын құюға келісімі бар

Сырқатнамадағы трансфузиялық анамнез:

 

 

 

бұрын трансфузия жүргізілген жоқ

 

 

трансфузиялық анамнез ерекшеліксіз

 

трансфузиядан кейінгі асқынулар орын алған, қандай екенін көрсетіңіз __________________________

Әйелдер үшін акушерлік анамнез:

 

ерекшеліксіз

 

өлі туылғандық, аборт пен ерте мерзімдегі бала түсігін қоса алғанда, көп ретік (5 рет және одан артық) жүктілік

Иммундық гематологиялық ерекшеліктер:

 

анықталған жоқ

 

антигендердің варианттық формалары немесе экстраагглютининдер анықталды

 

иммундық антиэритроциттік антиденелер (белгілі болса, ерекшелігін көрсетіңіз) анықталды ___________________________

 

антиэритроциттік антиденелер зерттелген жоқ

Құрамында эритроциттер бар қан компоненттері (ҚЭҚК), ҚЖТ, ҚСО үшін КӨРСЕТІЛІМДЕР
20___жылғы «_____» _______________ уақыты__________

Консервіленген эритроциттердің бір дозасы ересектердегі гемоглобинді шамамен 10 г/л көтереді

 

жіті анемия, гемоглобин ______ г/л

 

созылмалы компенсанцияланған анемия, гемоглобин ____ г/л, клиникалық мәліметтер: айқын бәсендікке шағымы, ДҚЖ ______, Ps_______, АҚҚ________

 

анемия кезінде О2 жеткізілуінің төмендеуі, Hb ____г/л, РаО2 ____мм сын. бағ., РvО2_____мм сын. бағ.

Есептік дозасы _______________________________

ЖМП/криопреципитат үшін КӨРСЕТІЛІМДЕРІ: Соңғы коагулограмма деректері:
(коагулограмманың бір өзгертілген көрсеткіші немесе ВСК кемінде 30 минут жеткілікті)

ПТИ ________%, ХНҚ ________, ТУАС _________, Фибриноген _______г/л, АТIII_____

Плазманың гепаринге толеранттығы________, ВСК _______ мин,
________________
20___жылғы «_____» _______________уақыты__________ талдау

 

коагуляциялық гемостаз факторларының тапшылығы

 

плазмалық антикоагулянттардың тапшылығы

 

плазма алмастыру

Есептік дозасы (12-20мл/кг) _______________________________

ТК үшін КӨРСЕТІЛІМДЕР: тромбоциттердің соңғы саны ________ *109/л 20___жылғы «_____» _______________уақыты__________ талдау

 

Тромбоцитопения 20*109/л аз, геморрагиялық тромбоципениялық синдром

 

Тромбоцитопения 10*109/л аз, геморрагиялық синдромсыз

 

Тромбоцитопения 50*109/л аз, хирургиялық операция

 

Тромбоцитопения 100*109/л аз, нейрохирургиялық операция

 

Тромбоцитопатия, геморрагиялық синдром.

Есептік дозасы _______________________________

Альбумин үшін КӨРСЕТІЛІМДЕРІ:

Гипопртеинемия/гипоальбуминемия_________г/л, 20___жылғы «____» _______________уақыты__________ талдау

Трансфузия көрсетілімдерін негіздеген дәрігердің тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) __________________________________________________________

Дәрігердің қолы ____________ Уақыты ___________ күні ________________

 

ТРАНСФУЗИЯ үшін КӨРСЕТІЛІМДЕРІ тексерілді, растаймын
Бөлімше меңгерушісі____________________ Қолы __________________

  Өзгерістер мен толықтырулар   
енгізілетін Қазақстан Республикасы
 Денсаулық сақтау министрінің  
 міндетін атқарушының кейбір  
 бұйрықтарының тізбесіне 4-қосымша

Қазақстан Республикасы  
Денсаулық сақтау министрінің
 міндетін атқарушының   
 2009 жылғы 10 қарашадағы 
№ 680 бұйрығымен бекітілген

   Қан мен оның компоненттерін донациялау алдында донорды медициналық зерттеп-қарау қағидалары

  1. Жалпы ережелер
  2. Осы Қан мен оның компоненттері донациясы алдында донорды медициналық зерттеп-қарау қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі кодексінің (бұдан әрі - Кодекс) 166-бабының 1-тармағына сәйкес әзірленген және қан мен оның компоненттерін дайындауды жүзеге асыратын медициналық ұйымдарда (бұдан әрі – Қан қызметі ұйымдары) донорды қан мен оның компоненттері донациясы алдында міндетті тегін медициналық зерттеп-қараудың тәртібін айқындайды.
    2. Осы Қағидадаларда мынадай түсініктер пайдаланылады:
          1) қан мен оның компоненттерін өтеусіз ерікті донациялау – аллогендік қан мен оның компоненттерін Кодекстің 167-бабына сәйкес донорға берілетін кепілдіктерден басқа, ақысыз іске асырылатын донация;
          2) қан мен оның компоненттерін мақсатты донациялау – аллогендік қан мен оның компоненттерін нақты пациенттер үшін тапсыру және Кодекстің 167-бабына сәйкес донорға берілетін кепілдіктерден басқа, ақысыз іске асырылатын донация;
          3) қан мен оның компоненттерін аутологиялық донациялау – бір адамнан алынған және кейіннен сол адамның өзіне ғана аутологиялық қайта құюға арналған қан мен оның компоненттерінің донациясы;
          4) аяқталған (толық) донациялау – ±10% қол жеткізілген нысаналы көлемімен жаңа алынған қанның эксфузиясы;
          5) аяқталмаған (толық емес) донациялау – нысаналы көлемге қол жеткізбей-ақ, бірақ 200 мл және одан да көп көлемде эксфузияны аяқтаған кезде рәсімді мәжбүрлі тоқтатуға байланысты жаңа алынған қанның жеткіліксіз эксфузиясы;
          6) болмаған донациялау (тесу) – бұл болмаған венепункция, сондай-ақ 200 мл дейінгі көлеміндегі жаңа алынған қанның эксфузиясы.
          3. Донорды қан мен оның компоненттерін донациялау алдында медициналық зерттеп-қараудың тәртібі мынадай кезеңдерді қамтиды:
          1) донорды қабылдау және есепке алу;
          2) донорды медициналық зерттеп-қарау.
          4. Тиісті медициналық зерттеп-қараудан өткен және қарсы көрсетілімдері жоқ, Кодекстің 165-бабының 1 тармақшасына сәйкес медициналық мақсатта қан мен оның компоненттерін донациялауды жүзеге асыруға ерікті түрде ниет білдірген он сегіз жасқа толған жеке тұлға донор болып табылады.
          5. Қан мен оның компоненттерін донациялаудың жиілігі мен реті бойынша донорлар мынадай санаттарға бөлінеді:
          алғашқы донор - қан мен оның компоненттерін донациялауды алғаш рет іске асырған тұлға;
          қайталама донор - қан мен оның компоненттерін донациялауды алдындағы донациялау кезінде де осы Қан қызметі ұйымында жүзеге асырған тұлға;
          тұрақты донор – қан және (немесе) оның компоненттерін донациялауды тұрақты түрде жүзеге асыратын тұлға.
          Тұрақтылық деп қан донациясының жылына 3 рет және одан да артық, қан плазмасы мен жасушаларын жылына 12 және де одан да көп рет, эритроферез әдісімен эритроциттерді донациялау - жылына 2 рет және одан да артық тапсыру тұрақтылығы ұғымы болып түсініледі.
          6. Қан мен оның компоненттерін донациялау мынадай түрлерге бөлінеді:
          1) донациялау түрі бойынша:
          қан донорлығы;
          плазма, оның ішінде иммундық плазма донорлығы;
          қан жасушалары донорлығы;
          2) донациялау уәждемесі бойынша:
          өтеусіз (өтеусіз ерікті донация, мақсатты донациялау және аутологиялық донациялау);
          қанның ақылы негізде жүзеге асырылатын донациясы.
          3) рәсімінің аяқталуы бойынша жаңа алынған қанды донациялау:
          аяқталған (толық);
          аяқталмаған (толық емес);
          жасалмаған (тесу).
  3. Донорды медициналық зерттеп-қарау тәртібі
  4. Донорға сауалнама жүргізу алдында осы Қағиданың 2 және 7-қосымшаларына сәйкес ақпарат беріледі.
    17. Донорға әрбір қан мен оның компоненттерін донациялау алдында гемоглобин (гематокрит) деңгейін, АлАт деңгейін, ал перифериялық қанның ГДЖ әрбір донациясы алдында да перифериялық қанның алдын ала құрамын (гемоглобин, (гематокрит), эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер) анықтау жүргізіледі.
          Плазма донорында әрбір донациялау алдында қан сарысуындағы жалпы ақуыз құрамы қосымша анықталады.
          Тромбоциттер донорында әрбір донациялау алдында тромбоциттер деңгейі қосымша анықталады.
          Егер қан компоненттерін автоматты сепараторларды пайдалана отырып дайындау тағайындалса, әрбір донациялау алдында қанның ұйыту уақыты қосымша анықталады.
          18. Перифериялық қанның ГДЖ доноры адамның 1,2 типті иммундық тапшылық вирусы (бұдан әрі – АИТВ 1,2), В вирустық гепатиті (бұдан әрі - ВВГ), С вирустық гепатиті (бұдан әрі - СВГ), мерез, цитомегаловирустық инфекция, токсоплазмоз инфекциялық маркерлерін бастапқы зерттеп-қарауды донацияға жолдап отырған медициналық ұйымда өтеді.
          ГДЖ донорын трансмиссивті инфекциялар маркерлеріне зерттеп-қарау Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5930 болып тіркелген «Донорлық қан және оның компоненттерінің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау қағидалары» Қазақстан Республикасы денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2009 жылғы 10 қарашадағы № 684 бұйрығымен бекітілген Донорлық қан және оның компоненттерінің сапасы мен қауіпсіздігін бақылау қағидаларына 3-қосымшаның 18 және 19-тармақтарының талаптарына сәйкес жүзеге асырылады.
          Зертханалық зерттеулер Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген әдістермен, оның ішінде Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5935 болып тіркелген «Дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды және медициналық техниканы мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және олардың тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2009 жылғы 18 қарашадағы № 735 бұйрығымен бекітілген Дәрілік заттарды, медициналық мақсаттағы бұйымдарды және медициналық техниканы мемлекеттік тіркеу, қайта тіркеу және олардың тіркеу деректеріне өзгерістер енгізу қағидаларына сәйкес Қазақстан Республикасының аумағында тіркелген жабдықта құрғақ химия әдістерімен жүргізіледі.
          19. Донордың қан үлгілерін трансфузиялық инфекцияларға тестілеу үшін іріктеу қан және оның компоненттерінің донациясы кезінде жүзеге асырылады.
          20. Донорды медициналық тексеріп-қарауды, шеттету немесе жіберу және қан мен оның компоненттері донациясын анықтауды трансфузиолог-дәрігері немесе қан қызметі ұйымының терапевті (бұдан әрі - дәрігер) жүзеге асырады.
          21. Донорды медициналық зерттеп-қарау мыналарды қамтиды:
          1) алдын-ала зертханалық зерттеу мәліметтерінің талдау;
          2) қан және оның компоненттері донорынының сауалнамасын талдау, анамнезді жинау және донорлармен тәуекел факторларын анықтау мақсатында құпия әңгіме жүргізу (сауалнама ақпараты сұхбаттасу процесінде берілген жауаптармен толықтырылуы мүмкін);
          3) ағымдағы хал-жағдайын әңгіме жүргізу және физикалық бақылаудың белгілі әдістері (дене қызуын, бойын және салмағын, қан қысымын, тамыр соғу ырғағы мен жиілігін өлшеу) арқылы бағалау.
          22. Гемотрансмиссивтік инфекцияларды жұқтыруға әкелетін қауіп-қатер факторларының болуына күдік болғанда, сондай-ақ өзге аурулардың белгілері бар болған кезде медициналық тексерудің көлемі донациялауға жіберуді, жүзеге асыратын дәрігердің шешімімен ұлғайтылады және физикалық бақылаудың (терінің сыртқы қабын және көзге көрінетін шырышты қабықтарды қарау, аускультация, перкуссия, пальпация), зертханалық зерттеудің қосымша әдістері немесе маманның консультациясы тағайындалады.
          23. Медициналық зерттеп-қарауды жүргізу кезінде осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес зертханалық зерттеулердің көрсеткіштер нормаларын және осы Қағидаларға 5 және 6-қосымшаларға сәйкес қан мен оның компоненттерінің донорлығынан тұрақты және уақытша бас тарту өлшемдерін басшылыққа алады.
          24. Зертханалық зерттеулер көрсеткіштері нормалардан ауытқулар бар болғанда донор қан мен оның компоненттерін донациялаудан осы Қағидаларға 6-қосымшада көзделген өлшемдерге сәйкес шеттеледі.
          25. Қарсы көрсетілімдер болған жағдайда, донорға қан мен оның компоненттері донациясынан шеттету себебі түсіндіреді және тиісті медициналық ұйымдарда қосымша тексерілуден өту ұсынылады.
          26. Перифериялық қанның ГДЖ донорларын қоспағанда, шеттету себебі донорлар мен қан донорлығына жатпайтын донорлардың электрондық дерекқорында және донордың картасында тіркеледі.
          27. Перифериялық қанның ГДЖ донорларын қоспағанда, донорлыққа қарсы көрсетілімдер болмаған кезде, қан мен оның компоненттерін донациялаудың түрі мен көлемі белгіленеді, бұл ретте мынадай өлшемдер басшылыққа алынады:
          1) медициналық ұйымдардың қан компоненттеріне қажеттілігі;
          2) донордың қан мен оның компоненттерін донациялауға ерікті ақпараттандырылған келісімі;
          3) осы Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес белгіленген қан мен оның компоненттерін донациялаудың түрлері арасындағы ең аз интервалдары;
          4) қан мен оның компоненттерін донациялаудың барынша мүмкін мөлшерін:
          қан үшін:
          салмағы 50 кг артық және бойы 150 см биік донорлардан 450 миллилитр (бұдан әрі - мл) ± 10% көлеміндегі жаңа алынған қан алынады, 30-35 мл қан зертханалық зерттеулер, сондай-ақ донор қанының үлгісі ретінде сақтау үшін қосымша жинақталады.
          салмағы 50 кг кем және бойы 150 см төмен донорлардан дене салмағының килограмына шаққанда 4-6 мл, бірақ нормасында дене салмағының 6,5-7% құрайтын таралатын қанның жалпы көлемінен (бұдан әрі - ТҚК) 13% артық емес мөлшерде алынады.
          плазма үшін:
          салмағы 50 кг артық және бойы 150 см биік донорлардан 600-800 мл көлемде, бірақ 16% ТҚК артық емес көлемдегі алу жүргізіледі;
          салмағы 50 кг кем және бойы 150 см төмен донорлар плазма донациясына қатыстырылмайды.
          28. Қан және оның компоненттерінің тұрақты донорларына қосымша медициналық зерттеп-қарау жылына кемінде 1 рет, ал перифериялық қанның ГДЖ донорларына донация алдында жүргізіледі:
          1) көкрек қуысын флюорографиялық тексеру;
          2) 40 жастан асқан донорлар үшін электрокардиограмма.
          29. Плазма және қан жасушаларын тапсырушы тұрақты донорды бақылауыш зертханалық зерттеу 4 айда кемінде 1 рет, қан донорларында жылына кемінде бір рет жүргізіледі және мыналарды қамтиды:
          1) перифериялық қаннның құрамы (гемоглобин (гемтокрит), эритроциттер, лейкоциттер, тромбоциттер, эритроциттердің шөгу жылдамдығы және лейкоциттік формула);
          2) жалпы ақуыз және ақуыз фракциялары;
          3) жалпы несеп талдауы.

Қан мен оның компоненттерін
 донациялау алдында донорды
 медициналық зерттеп-қарау
 қағидаларына 1-қосымша 

 Донорларға айтылатын ақпарат

      Қанды және оның компоненттерін донациялау алдында донор келесі сұрақтар бойынша ақпараттандырылады:
      1. Қанды және оның компоненттерін донациялау шарасы, сондай-ақ қан компоненттерінің ауруларды емдеудегі қажеттілігі туралы.
      2. Донорларды зертханалық зерттеудің мақсаты, анамнездің нақты деректерін алудың, сондай-ақ қанды және оның компоненттерін ерікті ақпараттандырылған келісімнің донациялау маңыздылығы туралы.
      3. Қанды және оның компоненттерін донациялауға байланысты болжамды уақытша жанама реакциялар туралы.
      4. Донордың қанды және оның компоненттерін донациялау ресіміне дейін немесе донациялау шарасының қай уақытында болса да бас тарту құқығы туралы, ол донорға ешбір кері әсерін тигізбейді.
      5. Донордың өзі туралы жеке мәліметтердің құпия кепілдігі және тексеру нәтижелері туралы ақпаратты алу құқығы туралы.
      6. АИТВ антиденелерін және В және С вирустық гепатиттер маркерлерін және өзге де трансфузиялық инфекцияларды анықтау донорды донорлықтан тұрақты шеттетуге, дайындаған қанды және оның компоненттерін жоюға және осы айтылған ақпараттардың денсаулық саласының тиісті ұйымдарына міндетті түрде берілуіне әкелетіні туралы.
      7. Қанды және оның компоненттерін донациялаудан кейінгі 24 сағаттың ішінде ауыр және жүйкеге күш түсіретін жұмыстарды шектетудің қажеттілігі туралы.
      8. Қан және оның компоненттері арқылы берілетін инфекциялар туралы.
      9. АИТВ инфекциясының клиникалық белгілері және оның берілу жолдары туралы.

Қан мен оның компоненттерін
 донациялау алдында донорды
 медициналық зерттеп-қарау
 қағидаларына 2-қосымша 

 Зертханалық зерттеу көрсеткіштерінің нормалары

Р/с
 №

Көрсеткіштер

Құбылу шектері

Зерттеу әдістері*

1.

Гемоглобин

Ерлерде кемінде 120 грамм/литр (бұдан әрі - г/л),
Әйелдерде кемінде 110 г/л

Коториметрикалық әдіс, автоматты талдауыштар

2.

Гематокрит

Ерлерде – 0,40–0,48
Әйелдерде – 0,36–0,42

Центифугамен айландыру әдісі

3.

Эритроциттің мөлшері

Ерлерде – (4,0-5,5)х1012/литр,
Әйелдерде – (3,7-4,7)х1012/литр

Автоматтық есептегіште немесе Горяев камерасында есептеу

4.

ЭШЖ

Ерлерде – сағатына 10 миллиметр (бұдан әрі - сағ/мм)
Әйелдерде – сағ.15 мм

Панченков микроәдісімен, автоматты анализатормен

5.

Тромбоцит мөлшері

кемінде 160х109/литр

Горяев камерасында есептеу, қанның боялған жұғынында есептеу және автоматты есептеуіште санау

6.

Лейкоциттер мөлшері **

(4 - 9) х 109/литр

Горяев камерасында және автоматты есептеуіште санау

7.

Ретикулоциттер

2-10 %

Қанның боялған жұғынында санау, автоматты гематологиялық талдауыштар

8.

Қан сарысуының жалпы ақуызы

кемінде 65 г/л

Биурет әдісімен

9.

Қан сарысуының ақуыз фракциялары:

Альбумин 53,9-62,1 %
Глобулиндер 46,1-37,9 %:
a1 – глобулиндері -2,7-5,1 %
a2 – глобулиндері- 7,4-10,2 %
b- глобулиндері- 11,7-15,3 %
g-глобулиндері - 15,6-21,4 %

Электрофоретикалық әдіс

10

Қансырау уақыты

2-5 минут

Дьюк әдісі

11

Қанның ұю уақыты

5-10 минут

Ли-Уайт әдісі

Қан мен оның компоненттерін
 донациялау алдында донорды
 медициналық зерттеп-қарау
 қағидаларына 3-қосымша 

 Қан мен оның компоненттері донорлығынан шеттету тұрақты өлшемдері

Р/с

Атаулары

1

Инфекциялық аурулар: В және С гепатиттері, АИТВ инфекциясы, мерез, туберкулез (барлық нысандар), туляремия, бөртпесүзек, лепра, В және С вирустық гепатиттері, АИТВ, мерез маркеріне зерттеудің оң нәтижелері

2

Инъекциялық есірткілерді тұтыну

3

Паразиттық аурулар: эхинококкоз, токсоплазмоз, трипаносомоз, филяриатоз, ришта, лейшманиоз.

4

Жіті трансфузиялық кеуекті энцефалопатиялар (бұдан әрі - ЖТКЭ): Куру, Крейтцфельда Якоба ауруы, Гертсманна-Штреуслер синдромы, отбасылық анамнезде ЖТКЭ барлығы, амиотрофикалық лейкоспонгиоз

5

Анамнезінде адам гипофизі, өсу гормондары препараттарымен емделгені туралы ақпараттың болуы

6

Жүрек–қан-тамыры аурулары: II-III деңгейдегі гипертензиялық ауру, жүректің ишемиялық ауруы, атеросклероз; атеросклеротикалық кардиосклероз; облитерациялайтын эндартерит, ерекше емес аортоартрит, қайталанба тромбофлебит, эндокордиттер, миокардиттер, жүрек кемістігі (туқым қуалаған және жүре пайда болған)

7

Декомпенсация кезеңінде тыныстық жетіспеушілік белгілері бар тыныс алу мүшелерінің аурулары

8

Бауырдың созылмалы аурулары гепатиттер, соның ішінде уыттық анықсыз этиологияда, бауыр циррозы

9

Бүйрек және зәр жүру жолдарының декомпенсация кезеңіндегі аурулары

10

Функция мен зат алмасуының қайтымсыз бұзылуы кезіндегі эндокринді жүйе ауруы, қант диабеті (инсулинге тәуелді нысаны)

11

Орталық нерв жүйесінің органикалық аурулары

12

Дәнекер тіннің диффузиялық аурулары

13

Сәулелік ауру

14

Көру мүшелерінің аурулары: толық соқырлық

15

Тері аурулары: генерализацияланған псориаз, витилиго, терең микоздар

16

Отоларингологиялық мүшелерінің аурулары: озена, күрделі ағындағы созылмалы іріңу-қабыну аурулары

17

Қатерлі ісіктер және қан аурулары

18

Қол-аяғының біреуінің алынуымен, паренхиматозды және/немесе қуыс ағза немесе мүше (бауыр, бүйрек, өкпе, асқазан) бөлігін алумен жүргізілген операциялар

19

Созылмалы және жіті остеомелит

20

Ағзаларды трансплантаттау

21

Есту мен сөйлеуден толық айрылу

22

Анемнездегі анафилаксия расталған тұлғалар

23

Бір ағзадан артық зақымдалған аутоиммундық аурулар

24

Белгіленген генетикалық аурулар

25

Тұқым қуалаған және туа біткен, оның ішінде қан өндірім және иммундық жүйелерінің патологиялары

26

Психикалық аурулар және мінез-құлық бұзушылықтары

27

Онкологиялық,оның ішінде ремиссия сатысындағы аурулар

28

Жүктілік кезіңде цитостатикалық және тератогендік заттарды пайдалану

29

Нашақорлық, токсикомания, анамнездегі маскүнемдік

30

Соңғы 12 айдың ішінде қанды және оның компоненттерін құю, операциялық араласулар (оның ішінде жасанды түсік)

31

Босануға дейінгі 12 ай ішінде ине арқылы емделу, пирсинг немесе татуировка жасату

32

Донорлықтан тұрақты шеттету

33

Өлі туылғандық

34

Ананың бас тартуы

35

Жүкті әйелдердің жүктіліктің екінші кезеңіндегі анемия

36

Жүктілік бойы жүктілікті аяғына дейін көтермеу қауіпі

37

Гестация мерзімі жүктіліктің 38 аптасынан аз және 40 аптадан көп

38

Плацента жетілуінің екінші деңгейі

39

Ананың анамнезінде жүктіліктің бірінші жартысында ерекше емес инфекциялық ауруының бар болуы

40

Ананың жасы 40 жастан артық

41

Үшінші және одан артық босануы

42

Көп ұрықты жүктілік

43

Сусыз мерзімінің ұзақтығы 4 сағаттан артық

44

Кесарь операциясы

45

Тәуекел нысандағы мінез-құлықтың дәлелденген фактілері – сексуалдық қызметтер көрсету, ретсіз жыныстық қатынасқа түсу

Ескертпе:
      1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19, 20, 21, 22 және 23 тармақтарында көзделген донорлықтан тұрақты шеттету өлшемдері аутологиялық донорлар және перифериялық қанның гемопоэздік дің жасушаларының донорлары үшін пайдаланылмайды, оларды донацияға жіберу туралы құжатталған шешімді реципиенттің (аутодонор) емдеуші дәрігері қабылдайды.
      1, 24, 25, 26, 27, 28, 29, 30, 31, 32, 33 және 34-тармақтарында көзделген донорлықтан тұрақты шеттету өлшемдері плаценталық қанның гемопоэздік дің жасушалары донорлары үшін пайдаланылады.
      жүктілік пен босану ағымының ерекшеліктеріне байланысты 35, 36, 37, 38, 39, 40, 41, 42, 43 және 44-тармақтарда көзделген донорлықтан тұрақты шеттету өлшемдері бала туатын әйелге және сәбилерге медициналық көмек көрсету жөніндегі акушериялық гинекологиялық персоналдың жұмысын оңтайландыруға бағытталған және плаценталық қаның гемопоэздік дің жасушалары донациясында қажеттілігі кезінде есепке алынбайды.

Қан мен оның компоненттерін
 донациялау алдында донорды
 медициналық зерттеп-қарау
 қағидаларына 4-қосымша 

 Қан және оның компоненттері донорлығынан уақытша шеттету
өлшемдері

Р/с

Атауы

Уақытша шеттеудің аралығы

 

1. Гемотранмиссиялық инфекцияларды жұқтыру факторлары:

1.

Қан мен оның компоненттерінің трансфузиясы (күйік реконвалесценттер және резус факторға иммундалған тұлғаларды қоспағанда)

12 ай

2.

Операциялық араласулар, оның ішінде түсіктер, аппендэктомия, холецистэктомия, репродуктивтік жүйе мүшелері және амблуториялық хирургия

4 ай

3.

Аллогендік қанның сілімейлі қабаққа түсуі немесе инъекциялық инемен укол алғандар

4 ай

4.

Аллогендік дің жасушаларын енгізу

4 ай

5.

Мөлдікқабықты, мидың қатты қабатын ауыстыру

4 ай

6.

Акупунктура, татуировка және пирсинг

4 ай

7.

В және С гепатитін жұқтырғандармен тұрмыстық байланыста болғандар (донор сөздерінен анықталады)

6 ай

8.

А гепатитін жұқтырғандармен тұрмыстық байланыста болғандар (донор сөздерінен анықталады)

35 күн

9.

Қан құю жолымен таралатын аурулар бойынша эндемикалық болып табылатын, тропикалық және субтропикалық климаттық елдерде (Азия,Африка, Оңтүстік және Орталық Америка) 4 айдан астам уақыт болғандар

безгекке тестілеу нәтижесі теріс болғанда донациялауға қатыстыру 4 айдан кейін

10.

Тіс экстракциясы

Асқынулар жоқ болса – 10 күн, (кездейсоқ бактериемия тәуекелі салдарынан) күрделі асқынулар жоқ болғанда

11.

Тәуекел нысандағы мінез-құлықтың дәлелденбеген фактілері - сексуалдық қызметтер көрсету, ретсіз жыныс қатынастарына түсу

4 ай

12

ВГВ, ВГС, мерез, АИТВ маркерлерінің болуына расталмаған бастапқы оң нәтижелері жағдайында донорды уақытша шеттету кезеңі

Кейіннен бақылау тексерумен 6 ай

13

АлАТ жоғары белсенділігін байқаған жағдайда донорды уақытта шеттету кезеңі

Кейіннен бақылау тексерумен 1 ай

14

Жалпы клиникалық зертханалық тексеру нәтижелерінің ауытқуы жағдайда донорды уақытша шеттету кезеңі

Кейіннен бақылау тексерумен 1 ай

 

2. Ауырған аурулар және вакцинациялар

15.

Безгек

Клиникалық және зертханалық толық сауығу сәтінен бастап 4 ай

16.

Сарып (зерттеудің зертханалық әдістерімен расталған)

Клиникалық және зертханалық толық сауығу сәтінен бастап 2 жыл

17.

Ішсүзек

Айқын функционалдық бұзылулар болмаса, клиникалық және зертханалық толық сауығу сәтінен бастап 1 жыл

18.

Ангина

Сауығу кезінен бастап 1 ай

19.

Тұмау, жіті респираторлық вирустық инфекция

Сауығып, өзін-өзі қанағаттанарлық сезінгенде 2 апта

20.

Тұрақты шектеулер өлшемдеріне жатпайтын инфекциялық аурулар

Жазылғаннан бастап 6 ай

21.

Орналасуына қарамастан шиеленісу кезеңіндегі жіті және созылмалы аурулар

Жазылғаннан бастап немесе жедел уақытысы өткеннен соң 1 ай

22.

Жіті гломерулонефрит

Расталған толық жазулудан кейін 5 жыл

23.

Шиеленісу фазасындағы аллергиялық аурулар

Шиеленісу мерзімі басылғаннан кейін 2 ай

24.

Вегеттық-тамырлық дистония

Емделуден кейін 1 ай

25.

Q-қызбасы

Толық клиникалык жазылғаннан соң 2 жыл

26.

Жүктілік және бала емізу кезеңі

Босанғаннан соң 1 жыл

27.

Өлтірілген вакцинамен (В гепатиті, көк жөтел, паратифтер, тұмау, анатоксиндер, сіреспе, дифтерия және тағы да басқалары) егу алғандар

2 апта

28.

Тірі вакцинамен (сарып, оба, туляремия,туберкулез, қызылша, эпидемиялық паротит, ішсүзекке қарсы тірі бәсендетілген вакцина, сіріспеге қарсы тірі бәсендетілген вакцина, полиомиелит және тағы басқалары) егу алғандар

4 апта

29.

Құтыршақ ауруына, кене энцефалитіне қарсы вакцина

Жұқтыру көзімен байланысқа түскеннен кейін 1 жыл 1

30.

Манту реакциясы (егілген орынының айқын қабыну белгілері болмағанда)

2 апта

 

3. Көңіл-күйі себебінен және өзге де факторлар бойынша терапевттің шеттеуі

31.

Ішімдікті қабылдау

48 сағат

32.

Антибиотикті қабылдау

Қабылдап болғаннан соң 2 апта

33.

Анальгетиктер, салицилаттарды қабылдау

Қабылдап болғаннан соң 3 күн

34.

Тамыр соғуының жиілігі минутына 50-ден кем және 100-ден артық соққы, аритмия

48 сағат

35.

Систоликалық қысымы сынап бағанының (бұдан әрі – сын. бағ.мм) 180 миллиметрінен артық немесе сын. бағ. 100 мм кем

48 сағат

36.

Диастоликалық қысымы сын. бағ. 100 мм. артық немесе бағ.сын. 60 мм кем

48 сағат

37.

Дене қызуы 380С артық

2 апта

38.

Қанды тапсыру алдында түнгі ауысымдағы жұмыс

24 сағат

 

4. Эпидемиялық жағдайда донорлықтан шеттеу

36.

Эпидемиологиялық жағдайлар (мысалы, аурулардың өршіп көбейген жағдайлары)

Денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті орган анықтайтын эпидемиологиялық жағдайға байланысты шеттету

      Ескертпе:
      Донорларда осы тізімге кірмей қалған аурулардың белгілері болса, онда донорлыққа медициналық зерттеп-қарауды жүргізген дәрігердің шешімімен, қажет болса, тиісті бейінді маманның кеңесінен кейін қан тапсыруға жіберіледі.

Қан мен оның компоненттерін
 донациялау алдында донорды
 медициналық зерттеп-қарау
 қағидаларына 5-қосымша 

 Қан мен оның компоненттерін донациялау түрлері
арасындағы ең аз аралық интервалдар

Р/с

Бастапқы шара

Одан арғы ресім

Жаңа алынған қанды донация лау

Бір реттік плазмаферез

Екі реттік немесе аппараттық плазмаферез

Тромбоцитаферез

Бір реттік эритроцитаферез

Екі реттік эритроцитаферез

1.

Жаңа алынған қанды донациялау

60 тәулік

30 тәулік

30 тәулік

30 тәулік

60 тәулік

90 тәулік

2.

Бір реттік плазмаферез

7 тәулік

7 тәулік

7 тәулік

7 тәулік

7 сағат

7 тәулік

3.

Екі реттік немесе аппараттық плазмаферез

14 тәулік

14 тәулік

14 тәулік

14 тәулік

14 тәулік

14 тәулік

4.

Тромбацитаферез

14 тәулік

14 тәулік

14 тәулік

14 тәулік

14 тәулік

14 тәулік

5.

Бір реттік эритроцитаферез

60 тәулік

30 тәулік

30 тәулік

30 тәулік

60 тәулік

90 тәулік

6.

Екі реттік эритроцитаферез

Ерлер үшін 120 тәулік
Әйелдер үшін 180 тәулік

60 тәулік

60 тәулік

60 тәулік

Ерлер үшін 120 тәулік
Әйелдер үшін 180 тәулік

Ерлер үшін 120 тәулік
Әйелдер үшін 180 тәулік

      Ескертпе:
      Плазманы (оның ішінде иммундық) донациялау кезінде – дайындалған плазма антикоагулянт есебімен 1 жылда 20 литрден аспайтын плазманы дайындау жүргізіледі. Плазма немесе тромбоциттерді әр жүйелі 20 донациялаудан кейін донорға бір айға демалыс беріледі.
      Аферез әдісімен эритроциттерді донациялау кезінде ұқсас мерзімде жаңа алынған қанның донациялауында эритроциттерден бірдей айырылу көлеміндегі эритроциттерді жыл бойы дайындау жүргізіледі.
      Ерекше жағдайларда (қажетті қан тобы бар донор болмағанда) ресімнің аралық интервалы донорға медициналық зерттеп-қарау жүргізген дәрігердің шешімімен қысқартылады.
      Плазмаферез ресімі кезінде донорға эритроцит қайтарылмай қалса, онда қан мен оның компоненттерін донациялау түрлерінің аралық интервалы жаңа алынған қанды донациялау аралығына теңеледі.
      Қанды аз дозаларда дайындау 10–30 миллилитр жаңа алынған қан көлемінде аптасына 3 реттен көп емес жүргізіледі.
      Қан донациясының ең төмен жиілігі:
      ер донорлар үшін – 450 миллилитр (бұдан әрі - мл) ± 10% көлемде жылына 6 доза,
      әйел донорлары үшін – 450 миллилитр (бұдан әрі - мл) ± 10% көлемде жылына 4 доза.
      Перифериялық қанның ГДЖ донациясының жиілігі мен реті перифериялық қанның бір және одан артық микролитрінде 20 жасуша мөлшеріндегі CD+34 бастапқы деңгеймен және қорытынды өнімде реципиент дене салмағының 1 килограммына/2х106 CD+34 жасуша деңгейінде анықталады.

  Өзгерістер мен толықтырулар   
енгізілетін Қазақстан Республикасы
 Денсаулық сақтау министрінің  
 міндетін атқарушының кейбір  
 бұйрықтарының тізбесіне 5-қосымша

Донорлық қан және оның
компоненттерінің сапасын
 бақылау қағидаларына 
 1-қосымша      

   Донорлық қан және оның компоненттерінің сапа стандарттары

  1. Жаңа алынған қан

      Анықтама
      Жаңа алынған қан – медициналық зерттеп-қараудан өткен дені сау донордан алынған қан.
      Алу
      Жаңа алынған қан антикоагулянты бар зарарсыз апирогендік контейнерге дайындалады және анықтама бойынша жаңа алынған қанды алу үшін дайындық қажет емес.
      Пайдалану
      Жаңа алынған қан мыналар үшін пайдаланылады:
      қан компоненттерін дайындау;
      қосымша өндеусіз трансфузия үшін немесе клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Антикоагулянтсыз көлемнің 450 мл ± 10 %. Стандартты емес донация тиісінше таңбалануы тиіс

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Гемоглобин

45 г/ дозадан кем емес

Айына 4 доза

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.

      Сақтау және тасымалдау
      Құюға арналған жаңа алынған қан +20С +60С дейінгі температурада сақталады. Сақтау мерзімі пайдаланған антикоагулянт немесе консервіленген ерітіндіге тәуелді, мысалы ЦФДА-1 пайдаланғанда сақтау мерзімі 35 күнді құрайды.
      Қан компоненттерін дайындауға арналған жаңа алынған қан 24 сағат бойы +200С +240С температурада сақталады, бұл одан тромбоциттер концентратын дайындауға мүмкіндік береді.
      Тасымалдау тасымалдаудың кемінде 24 сағатының ішінде +100С жоғары емес температурасында сақтау мүмкіндігін беретін арнайы термоконтейнерде жүзеге асырылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні;
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 микрометр (бұдан әрі - мкм) өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында жаңа алынған қан мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі.
      Жағымсыз реакциялар
      Жаңа алынған қанның трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем;
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      трансплантант қожайынға қарсы реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Лейкофильтрленген жаңа алынған қан

      Анықтама
      Лейкофильтрленген жаңа алынған қан – жаңа алынған қаннан лейкоциттерді барынша қалдық құрамына дейін бөлу жолымен алынған компонент.
      Дайындау
      Лейкофильтрленген жаңа алынған қанды донациялаудан кейінгі 48 сағаттың ішінде лейкоциттерді фильтрлеу жолымен алады.
      Пайдалану
      Лейкофильтрленген жаңа алынған қан мыналар үшін пайдаланылады:
      қан компоненттерін дайындау;
      қосымша өндеусіз трансфузия үшін немесе клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1,2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Антикоагулянтсыз көлемнің 450 мл ± 10 %. Стандартты емес донация тиісінше таңбалануы тиіс.

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Гемоглобин

43 г/ дозадан кем емес

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Қалдық лейкоциттер**

Есеп бойынша дозада <1х106

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.

      Сақтау және тасымалдау
      Лейкофильтрленген жаңа алынған қан - +20С +60С дейінгі температурада сақталады. Сақтау мерзімі пайдаланған антикоагулянт немесе консервіленген ерітіндіге тәуелді, мысалы ЦФДА-1 пайдаланғанда сақтау мерзімі 35 күнді құрайды.
      Тасымалдау тасымалдаудың кемінде 24 сағатының ішінде +100С жоғары емес температурасында сақтау мүмкіндігін беретін арнайы термоконтейнерде жүзеге асырылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында лейкофильтрленген жаңа алынған қан мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі.
      Жағымсыз реакциялар
      Лейкофильтрленген жаңа алынған қанның трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Эритроциттік масса (ЭМ)

      Анықтама
      Эритроциттік масса – жаңа алынған қаннан алынған компонент, оның құрамында жаңа алынған қан лейкоциттерінің елеулі бөлігі және тромбоциттердің әр-түрлі саны бар, олардың құрамы центрифугалау әдісіне тәуелді.
      Дайындау
      Эритроциттік массаны жаңа алынған қаннан плазманың елеулі бөлігін центрифугалаудан кейін бөлу жолымен алады.
      Пайдалану
      Эритроциттік масса қосымша өңдеусіз трансфузия үшін немесе клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1,2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

280 ± 50 мл

Барлық дозалардың 1%

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Гемоглобин

45 г/ дозадан кем емес

айына 4 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Гематокрит

0,65 - 0,75

айына 4 дозадан кем емес

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.

      Сақтау және тасымалдау
      Эритроциттк масса +20С +60С дейінгі температурада сақталады. Сақтау мерзімі пайдаланған антикоагулянт немесе консервіленген ерітіндіге тәуелді, мысалы ЦФДА-1 пайдаланғанда сақтау мерзімі 35 күнді құрайды.
      Тасымалдау тасымалдаудың кемінде 24 сағатының ішінде +100С жоғары емес температурасында сақтау мүмкіндігін беретін арнайы термоконтейнерде жүзеге асырылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында эритроциттік масса мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі.
      Жағымсыз реакциялар
      Эритроциттік массаның трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Лейкотромбоциттік қабаты алынған эритроциттік масса

      Анықтама
      Лейкотромбоциттік қабаты алынған эритроциттік масса (бұдан әрі - ЛТҚ алынған эритроциттік масса) – жаңа алынған қаннан алынған қан компоненті, оның құрамында дозада кемінде 1,2х109 лейкоциттер мен центрифугалау әдісіне тәуелді тромбоциттер саны бар.
      Дайындау
      ЛТҚ алынған эритроциттік массаны жаңа алынған қаннан плазманың елеулі бөлігін және 20-60 мл лейкотромбоциттік қабаты центрифугалаудан кейін бөлу жолымен алады.
      Пайдалану
      ЛТҚ алынған эритроциттік масса қосымша өндеусіз трансфузия үшін немесе клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

250 ± 50 мл

Барлық дозалардың 1%

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Қалдық лейкоциттер**

дозада <1,2х109

Айына 4 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Гемоглобин

43 г/ дозадан кем емес

Айына 4 дозадан кем емес

Гематокрит

0,65 - 0,75

Айына 4 дозадан кем емес

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.

      Сақтау және тасымалдау
      ЛТҚ алынған эритроциттік масса +20С +60С дейінгі температурада сақталады. Сақтау мерзімі пайдаланған антикоагулянт немесе консервіленген ерітіндіге тәуелді, мысалы ЦФДА-1 пайдаланғанда сақтау мерзімі 35 күнді құрайды.
      Тасымалдау тасымалдаудың кемінде 24 сағатының ішінде +100С жоғары емес температурасында сақтау мүмкіндігін беретін арнайы термоконтейнерде жүзеге асырылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында ЛТҚ алынған эритроциттік масса жаңа алынған қан мен реципиент қанының сәйкестігіне тексеру жүргізіледі.
      Жағымсыз реакциялар
      ЛТҚ алынған эритроциттік массасының трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Лейкофильтрленген эритроциттік масса

      Анықтама
      Лейкофильтрленген эритроциттік масса – жаңа алынған қаннан, эритроциттік массадан немесе ЛТҚ алынған эритроциттік массадан алынған компонент. Компоненттегі лейкоциттердің құрамы 1х106 аз.
      Дайындау
      Лейкофильтрленген эритроциттік массаны жаңа алынған қаннан центрифугалау және эритроциттік массадан немесе ЛТҚ қабаты алынған эритроциттік массадан фильтрлеуден кейін плазманы бөлу мен фильтрлеу жолымен алады.
      Лейкоциттерді бөлу фильтрлеу әдісімен донациялаудан кейінгі 48 сағаттың ішінде жүзеге асырылады.
      Пайдалану
      Лейкофильтрленген эритроциттік масса қосымша өндеусіз трансфузия үшін немесе клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Пайдаланылатын жүйеге сәйкес анықталады

Барлық дозалардың 1%

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Қалдық лейкоциттер**

Есеп бойынша дозада <1х106

Барлық дозалардың 1%, айына 10 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Гемоглобин

40 г/ дозадан кем емес

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес

Гематокрит

0,65 - 0,75

Айына 4 доза

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.

      Сақтау және тасымалдау
      Лейкофильтрленген эритроциттік масса +20С +60С дейінгі температурада сақталады. Сақтау мерзімі пайдаланған антикоагулянт немесе консервіленген ерітіндіге тәуелді, мысалы ЦФДА-1 пайдаланғанда сақтау мерзімі 35 күнді құрайды.
      Тасымалдау тасымалдаудың кемінде 24 сағатының ішінде +100С жоғары емес температурасында сақтау мүмкіндігін беретін арнайы термоконтейнерде жүзеге асырылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында лейкофильтрленген эритроциттік масса жаңа алынған қан мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі.
      Жағымсыз реакциялар
      Лейкофильтрленген эритроциттік массасының трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Эритроциттік жүзінді

      Анықтама
      Эритроциттік жүзінді – жаңа алынған қаннан алынған компонент. Оның құрамында жаңа алынған қандағы лейкоциттердің елеулі бөлігі (2,5-3,0х109 жасушалары) және центрифугалау әдісіне байланысты тромбоциттердің түрлі мөлшері бар.
      Дайындау
      Эритроциттік жүзіндіні центрифугалаудан кейін жаңа алынған қаннан одан әрі бірден қосалқы ерітіндіні қоса отырып, плазманы бөлу жолымен алады.
      Пайдалану
      Эритроциттік жүзінді қосымша өңдеусіз трансфузия үшін немесе клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Пайдаланылатын жүйеге байланысты анықталады

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Гемоглобин

45 г/ дозадан кем емес

Айына 4 дозадан кем емес

 

Гематокрит

0,50 - 0,70

Айына 4 дозадан кем емес

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.

      Сақтау мен тасымалдау
      Эритроциттік жүзінді +20С +60С дейінгі температурада сақталады. Сақтау мерзімі пайдаланған антикоагулянт/қосалқы ерітіндіге тәуелді және осы қосалқы ерітінді үшін белгіленген барынша мүмкіндік бойынша ұзартылады.
      Тасымалдау кезінде +100С жоғары емес температура сақталады. Белгіленген температураны 24 сағат бойы сақтайтын тасымалдау жүйесі пайдаланылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өндеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында эритроциттік жүзінді мен реципиент қанының сәйкестігіне тексеру жүргізіледі, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
      Жағымсыз реакциялар
      Эритроциттік жүзіндінің трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Лейкотромбоциттік қабаты алынған эритроциттік жүзінді

      Анықтама
      Лейкотромбоциттік қабаты алынған эритроциттік жүзінді (бұдан әрі – ЛТҚ алынған эритроциттік жүзінді) – жаңа алынған қаннан алынған компонент. Компоненттегі лейкоциттердің құрамы 1,2х109 аз.
      Дайындау
      ЛТҚ алынған эритроциттік жүзіндіні центрифугалаудан кейін жаңа алынған қаннан одан әрі бірден қосалқы ерітіндіні қоса отырып, плазманың елеулі бөлігі мен 20-60 мл. ЛТҚ бөлу жолымен алады.
      Пайдалану
      ЛТҚ алынған эритроциттік жүзінді қосымша өндеусіз трансфузия үшін немесе клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Пайдаланылатын жүйеге байланысы анықталады

Барлық дозалардың 1%

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Қалдық лейкоциттер**

дозада <1,2х109

Айына 4 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Гемоглобин

43 г/ дозадан кем емес

Айына 4 дозадан кем емес

Гематокрит

0,50 - 0,70

Айына 4 дозадан кем емес

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.

      Сақтау мен тасымалдау
      ЛТҚ алынған эритроциттік жүзінді +20С +60С дейінгі температурада сақталады. Сақтау мерзімі пайдаланған антикоагулянт/қосалқы ерітіндіге тәуелді және осы қосалқы ерітінді үшін белгіленген барынша мүмкіндік бойынша ұзартылады.
      Тасымалдау кезінде +100С жоғары емес температура сақталады. Белгіленген температураны 24 сағат бойы сақтайтын тасымалдау жүйесі пайдаланылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өндеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында ЛТҚ алынған эритроциттік жүзінді мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
      Жағымсыз реакциялар
      ЛТҚ алынған эритроциттік жүзіндінің трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Лейкофильтрленген эритроциттік жүзінді

      Анықтама
      Лейкофильтрленген эритроциттік жүзінді - жаңа алынған қаннан, эритроцитті жүзіндіден немесе ЛТҚ алынған эритроциттік жүзіндіден алынған компонент. Компоненттегі лейкоциттердің құрамы 1,0х106 аз.
      Дайындау
      Лейкофильтрленген эритроциттік жүзіндіні донациялаудан кейінгі 48 сағаттың ішінде лейкоциттерді бөлу барысында жаңа алынған қанның дозасынан және центрифугалаудан кейін одан әрі қосалқы ерітіндіні бірден оса отырып, плазманы бөлу; сондай-ақ эритроциттік жүзіндіден немесе ЛТҚ алынған эритроциттік жүзіндіден лейкоциттерді фильтрлеу жолымен алады.
      Пайдалану
      Лейкофильтрленген эритроциттік жүзінді қосымша өндеусіз трансфузия үшін немесе клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Пайдаланылатын жүйеге байланысты анықталады

Барлық дозалардың 1%

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Қалдық лейкоциттер**

Есеп бойынша дозада <1х106

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Гемоглобин

40 г/ дозадан кем емес

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес

Гематокрит

0,50 - 0,70

Айына 4 доза

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.

      Сақтау және тасымалдау
      Лейкофильтрленген эритроциттік жүзінді +20С +60С дейінгі температурада сақталады. Сақтау мерзімі пайдаланған антикоагулянт/қосалқы ерітіндіге тәуелді және осы қосалқы ерітінді үшін белгіленген барынша мүмкіндік бойынша ұзартылады.
      Тасымалдау барысында +100С жоғары емес температура сақталады. Белгіленген температураны 24 сағат бойы сақтайтын тасымалдау жүйесі пайдаланылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өндеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында лейкофильтрленген эритроциттік жүзінді мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі, Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
      Жағымсыз реакциялар
      Лейкофильтрленген эритроциттік жүзіндінің трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Аферездік эритроциттер

      Анықтама
      Аферездік эритроциттер – бір донордан алынған қан компоненті. Компоненттегі лейкоциттердің құрамы әр түрлі болуы мүмкін.
      Алу
      Аферездік бір донордан антикоагулянтты – құрамында цитрат бар ерітіндіні пайдалана отырып, жасушаларды автоматты сепарациялау әдісімен эритроциттерді жинақтау арқылы алады. Плазма донорға қайтарылады. Бір шараның барысында аферездік эритроциттердің бір немесе екі дозасын алуға болады.
      Пайдалану
      Аферездік эритроциттер қосымша өндеусіз құюда пайдалана алады немесе алдын ала лейкофильтрлеуге немесе қосалқы ерітіндіні енгізуге ұшырайды, бұдан басқа клиникалық көрсетілімдер болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Пайдаланылатын жүйеге байланысты анықталады

Барлық дозалардың 1 %

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Гемоглобин

40 г/ дозадан кем емес

Айына 4 дозадан кем емес

 

Гематокрит

0,65 - 0,75

Айына 4 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Гематокрит (қосалқы ерітіндіні қосқанда)

0,50 - 0,70

Айына 4 дозадан кем емес

Қалдық лейкоциттер** (лейкофильтрлеуде)

Есеп бойынша дозада <1х106

Барлық дозалардың 1%, айына кемінде 10 доза

Сақтау мерзімінің соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Айына 4 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.

      Сақтау және тасымалдау
      Егер аферездік эритроциттер компонентін дайындау барысында функциялық жабық жүйе пайдаланылған болса, сақтау мерзімі пайдаланылатын антикоагулянтқа сәйкес келеді. Эритроциттер функциялық ашық жүйеде дайындалған жағдайда сақтау мерзімі қосалқы ерітіндіге қарамастан, 24 сағат болып шектелген.
      Қосалқы ерітіндіні пайдаланған жағдайда аферездік ерітінділердің жарамдылық мерзімі қосалқы ерітіндінің жүйесі үшін белгіленген барынша мүмкіндік бойынша ұзартылады. Сақтау температурасы +20С-дан +60С-ға дейін.
      Тасымалдау барысында +100С жоғары емес температура сақталады. Белгіленген температураны 24 сағат бойы сақтайтын тасымалдау жүйесі пайдаланылады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өндеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында аферездік эритроциттер мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі.
      Жағымсыз реакциялар
      Аферездік эритроциттердің трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Жуылған эритроциттер

      Анықтама
      Жуылған эритроциттер – эритроциттік массаны немесе эритроциттік жүзіндіні және олардың нұсқаларын екінші рет қайта өңдеу арқылы алынған компонент. Қалдық плазманың көлемі жуу хаттамасына тәуелді. Гематокритті клиникалық қажеттілікке байланысты реттеуге болады.
      Дайындау
      Жуылған эритроциттерді физиологиялық ерітіндіні жуу (қосу), центрифугалау, тұнба үстіндегі затты бөлу тәрізді реттелген жолмен алады. Мұндайда плазма, лейкоциттер мен тромбоциттердің елеулі бөлігі бөлінеді. Центрифугалау барысында температура бақылауы жүргізіледі.
      Пайдалану
      Жуылған эритроциттер қосымша өндеусіз құюда пайдалана алады немесе лейкофильтрлеуге немесе қосымша иондауыш сәулелеуге ұшырайды, клиникалық көрсетілімдер бар болған кезде иммунокомпроментирленген пациенттерде құрсаққа құйылатын трансфузияларда, туыстардан немесе пациенттердің кез келген басқа тобынан құйғанда «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясының алдын алу мақсатында лимфициттердің өмірге қабілеттілігін болдырмау үшін иондаушы сәулелеуге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1,2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Пайдаланылатын жүйеге байланысты анықталады

Барлық дозалардың 1 %

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Гемоглобин

40 г/ дозадан кем емес

Айына 4 дозадан кем емес

 

Гематокрит

0,65 - 0,75

Айына 4 дозадан кем емес

 

Гематокрит (қосалқы ерітіндіні қосқанда)

0,50 - 0,70

Айына 4 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Қалдық лейкоциттер** (лейкофильтрлеуде)

Есеп бойынша дозада <1х106

Барлық дозалардың 1%, айына кемінде 10 доза

Қорытынды супернатанттағы ақуыз құрамы

Дозаға < 0,5

Барлық дозалар

Шара соңындағы гемолиз

0,8 % эритроциттерден артық емес

Барлық дозалар

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.

      Сақтау және тасымалдау
      Егер жуылған эритроциттер компонентін дайындау барысында функциялық жабық жүйе пайдаланылған болса, сақтау мерзімі пайдаланылатын антикоагулянтқа сәйкес келеді. Эритроциттер функциялық ашық жүйеде дайындалған жағдайда сақтау мерзімі қосалқы ерітіндіге қарамастан, 24 сағат болып шектелген.
      Қосалқы ерітіндіні пайдаланған жағдайда аферездік ерітінділердің жарамдылық мерзімі қосалқы ерітіндінің жүйесі үшін белгіленген барынша мүмкіндік бойынша ұзартылады. Сақтау температурасы +20С-дан +60С-ға дейін.
      Тасымалдау барысында +100С жоғары емес температура сақталады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      компонентті дайындау уақыты;
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні мен уақыты;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      аномалиялық гемолиз немесе ерекшеліктерінің басқа бұзылыстары табылған кезде компонентті пайдалануға тыйым салу туралы мәліметтер;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында жуылған эритроциттер мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі.
      Жағымсыз реакциялар
      Жуылған эритроциттердің трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС)
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      көлемді трансфузияда зат алмасуының (гиперкалиемия, басқалары) бұзылуы;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Мұздатылған эритроциттер және ерітілген, қалыпқа
    келтірілген эритроциттер

      Анықтама
      Мұздатылған эритроциттер – донорлық қан эритроциттерін мұздату жолымен екінші рет қайта өңдеу арқылы алынатын қан компоненті.
      Дайындау
      Мұздатылған эритроциттерді дайындаудан кейін криоқорғаныс ерітіндіні қоса отырып, жеті күн бойы мұздату жолымен алады. Мұздату үшін мұздатудың екі әдісін пайдаланады:
      - глицериннің жоғары шоғырлануымен;
      - глицериннің төмен шоғырлануымен.
      Мұздатылған эритроциттерді сақтауға сала отырып, келешекте компонентті еріткен кезде жаңадан ашылған инфекция маркерлеріне тестілеу жүргізу мүмкіндігін сақтау үшін сарысу немесе плазма үлгілерін бір мезетте салады.
      Анықтама
      Ерітілген қалыпқа келтірілген эритроциттер – мұздатылған эритроциттерден алынған компонент. Компоненттің құрамында біраз ақуыз, лейкоциттер және тромбоциттер бар.
      Дайындау
      Ерітілген қалыпқа келтірілген эритроциттерді мұздатылған эритроциттерден жуу жолымен алады (деглицеринизация).
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

>185 мл

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Гемоглобин (супернатант)***

Дозаға < 0,2 г

Барлық дозалар

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Гемоглобин

36 г/ дозадан кем емес

Барлық дозалар

Гематокрит

0,65 - 0,75

Барлық дозалар

Осмолярдығы***

< 340 мОсм/л

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес, егер айына 4 дозадан аз болса, әр дозаны

Қалдық лейкоциттер**

Есеп бойынша дозада < 0,1х106

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес, егер айына 4 дозадан аз болса, әр дозаны

Зарарсыздығы

Зарарсыз

Барлық дозалардың 1%, айына 4 дозадан кем емес, егер айына 4 дозадан аз болса, әр дозаны

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      *** - қорытынды суспензивті ерітінді.

      Сақтау және тасымалдау
      Мұздатылған эритроциттерді белгіленген температураны сақтауға кепілдік берілген жағдайда 10 жылға дейін ұзартылады.
      Мұздатылған эритроциттерді сақтаудың мынадай режимдері пайдаланылады:
      глицериннің жоғары шоғырлануы бар криоконсервілеу әдісін пайдаланғанда электр тоңазытқышындағы сақтау температурасы -600С-тан -800С-қа дейін;
      глицериннің төмен шоғырлануы бар криоконсервілеу әдісін пайдаланғанда сұйық азот буындағы сақтау температурасы -1400С-тан -1500С-ға дейін.
      Мұздатылған эритроциттерді тасымалдау сақтаудың белгіленген шарттары сақталғанда жүзеге асырылады.
      Мұздатылған қалыпқа келтірілген эритроциттерді сақтау мерзімі жуу сәтінен бастап 24 сағатпен шектеледі.
      Мұздатылған қалыпқа келтірілген эритроциттер +20С +60С температурада сақталады.
      Мұздатылған қалыпқа келтірілген эритроциттерді тасымалдау кезінде +100С температурасы сақталады, тасымалдау уақыты шектеулі. Белгіленген температураны 24 сағат бойы сақтайтын тасымалдау жүйесі пайдаланылады.
      Таңбалау
      Мұздатылған эритроциттер заттаңбасына мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      криоқорғаныс ерітіндінің атауы мен көлемі;
      компонент туралы қосымша мәлімет; (қажеттілік бойынша);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      Мұздатылған қалыпқа келтірілген эритроциттердің заттаңбасына мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      қан тобының фенотипі (қажеттілік бойынша);
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосалқы ерітіндінің атауы мен көлемі;
      компонент туралы қосымша мәлімет; (қажеттілік бойынша);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      аномалиялық гемолиз немесе ерекшеліктерінің басқа бұзылыстары табылған кезде компонентті пайдалануға тыйым салу туралы мәліметтер;
      трансфузия алдында жасау үшін қажетті шаралар туралы мәліметтер;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында мұздатылған қалыпқа келтірілген эритроциттер мен реципиент қанының сәйкестігін тексеру жүргізіледі.
      Жағымсыз реакциялар
      Мұздатылған қалыпқа келтірілген эритроциттердің трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ, басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      темірдің артық болуы;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Жаңа мұздатылған плазма

      Анықтама
      Жаңа мұздатылған плазма (бұдан әрі - ЖМП) – жаңа алынған қанның дозасынан немесе плазмаферез әдісімен алынған қан компоненті.
      Дайындау
      ЖМП плазманы ұюдың – дайындаудан кейінгі алғашқы 6 сағаттың ішінде, бірақ доза дайындалғаннан кейін салқындатылған болса, 18 сағаттан кешіктірмей лабильді факторларын сақтайтын шарттар орындалғанда мұздату жолымен алады. Егер плазма дозасы арнайы валидациялық аппараратураны +200С +240С температурасы аралығында пайдалана отырып, салқындатылған болса, сақтау мерзімі 24 сағатқа дейін ұзарады. Мұздату 1 сағат бойы -300С температурасын қамтамасыз ететін жүйеде жүзеге асырылады.
      Мұздату алдында плазма лейкофильтрлеуге ұшырайды, бұл ретте лейкоциттердің құрамы 1х106 аз және (немесе) ЖМП «терезе мерзімімен» байланысты қауіпті болдырмау үшін карантиндеу, бұл ретте ЖМП қан тапсырудан кейінгі 6 айдан соң донорды инфекция маркерлеріне – В гепатитіне, анти-АИТВ және анти- ВГС үстірт антигенге қайта зерттеп-қарағаннан кейін карантинделген деп танылады. Полимеразды тізбекті реакция диагностикасын пайдаланған жағдайда карантиндеу мерзімі 4 айға дейін қысқарады.
      ЖМП және фракциялауға арналған адам плазмасы сияқты оның түрлері фармокопея тармақтарында баяндалған ерекшеліктерге сәйкес келуі қамтамасыз етіледі.
      Клиникалық пайдалануға арналған ЖМП осы тараудың талаптарына сәйкес келуі қамтамасыз етіледі.
      Пайдалану
      Клиникалық пайдалануға арналған ЖМП қолдану алдында +340С+370С температурада мамандандырылған аппараттарда ерітіледі.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Белгіленген көлем ± 10 %

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Контейнердің бүтіндігі

Мұздатылғанға дейін және еріткеннен кейін контейнердің кез келген бөлігінен ағу болмау керек (плазмаэкстракт қысымынан кейін көзбен шолып бақылау)

Барлық дозалар

Көзге көрінетін өзгерістер

Түстің ауытқуы немесе көзге көрінетін ұйытындылар болмауы керек

Барлық дозалар

VIII фактор

Орташа есеппен (мұздатылғаннан және еріткеннен кейін) бастапқы деңгейдің кемінде 70 %

Тоқсанда 1 рет плазманың 10 дозасынан тұратын пулда екі рет – мұздатуға дейін және бірінші сақтау айының соңында

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Қалдық жасушалар**

Эритроциттер – кемінде 6,0х109
Лейкоциттер – кемінде 0,1х109/л;
Тромбоциттер – кемінде 50х109

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 4 дозадан кем емес

Лекоциттер кемінде 1х106 азайтылғанда

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына кемінде 10 доза

      Ескертпе: * - «бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** Егер плазма алынған жаңа алынған қанның сапасын бақылауда жасалынған болса, жасушаларды санау мұздатылғанға дейін жүзеге асырылады. Торшаның элиминация процедурасын хаттамаға қосу барысында ауқымы төмендеуі мүмкін. Егер VIIIс Факторынан гөрі алынған басқа құрам бөлік үшін үнемі шикізат ретінде жаңа мұздатылған плазма қолданылса, онда міндетті түрде дайындалған процедураны тиімді қамтамасыз ету үшін типтік нұсқа бірлігіне сәйкес есептілік жүргізіледі. Тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды

      Сақтау және тасымалдау
      ЖМП мұздатылған күйі сақтау:
      сақтау температурасы -250С төмен болса, 36 ай бойы;
      сақтау температурасы -180С-дан -250С дейін болса, 3 ай бойы жүргізіледі.
      ЖМП мұздатылған күйі тасымалдағанда сақтау температурасы бір қалыпты болады.
      ЖМП еріткеннен кейін, оны тез арада, бірақ 1 сағаттан кешіктірілмей пайдалану керек.
      ЖМП клиникалық пайдалану үшін ерітілгеннен кейін қайта мұздатуға жатпайды.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы;
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталуы;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі, карантин, лейкофильтрлеу);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Ақуыздарға төзгіссіздігі бар пациенттерде ЖМП пайдаланылмайды.
      Жағымсыз реакциялар
      ЖМП трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      АВО жүйесі бойынша қан тобы бойынша сәйкеспеушілік кезіндегі трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      циркуляторлық артық жүктеме;
      анафилаксия және аллергиялық реакциялар.

  1. Вирустазартылған жаңа мұздатылған плазма

      Анықтама
      Вирустазартылған жаңа мұздатылған плазма (бұдан әрі - вирустазартылған ЖМП) – жаңа алынған қаннан немесе вирус инактивациясы мен мұздатуға ұшыраған аферез әдісімен алынған қан компоненті. Вирустазартылған ЖМП құрамында ұю факторларының және табиғи ингибиторларының 50-70%-ға дейінгі факторы бар, қабыршықты вирустар В, С гепатиттері, АИТВ 1,2 вирустарын орташа есеппен мың есеге төмендетеді.
      Дайындау
      Вирустазартылған ЖМП-ны мұздату немесе еріткеннен кейін плазмадағы вирустарды тазарту жолымен алады. Патогендерді инактивациялау шарасы көк метиленді, амотасаленді және рибофлавинді немесе Қазақстан Республикасында рұқсат етілген басқа әдістемені пайдалана отырып, жасалады және жабдықты өндірушінің нұсқаулығына сәйкес орындалады, мұздау талаптары ЖМП ұқсас.
      Вирустазартылған ЖМП қосымша лейкофильтрлуге ұшырайды.
      Клиникалық пайдалануға арналған вирустазартылған ЖМП осы тарауды талаптарына сәйкес келуі қамтамасыз етіледі.
      Пайдалану
      Клиникалық пайдалануға арналған вирустазартылған ЖМП пайдалану алдында +340С+370С температурада арнайы аппараттарында еруге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Белгіленген көлемі ± 10 %

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Контейнердің бүтіндігі

Мұздатылғанға дейін және еріткеннен кейін контейнердің кез келген бөлігінен ағу болмау керек (плазмаэкстракт қысымынан кейін көзбен шолып бақылау)

Барлық дозалар

Көзге көрінетін өзгерістер

Түстің ауытқуы немесе көзге көрінетін ұйытындылар болмауы керек

Барлық дозалар

VIII фактор

Орташа есеппен (мұздатылғаннан және еріткеннен кейін) бастапқы деңгейдің кемінде 50-70 %

Тоқсанда 1 рет плазманың 10 дозасынан тұратын пулда
екі рет – мұздатуға дейін және
бірінші сақтау айының соңында

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Фибриноген

Орташа есеппен (мұздатылғаннан және еріткеннен кейін) жаңа жинақталған плазма дозасы белсенділігінің > 60%

Тоқсанда 1 рет плазманың 10 дозасынан тұратын пулда
екі рет – мұздатуға дейін және
бірінші сақтау айының соңында

Қалдық жасушалар**

Эритроциттер – кемінде 6,0 х 109
Лейкоциттер – кемінде 0,1 х 109/л;
Тромбоциттер – кемінде 50 х 109

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Лекоциттер кемінде 1х106азайтылғанда

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

      Ескертпе: * - Егер ол «Барлық дозалар» мәнінен ерекше болса, «бақылау жиілігі» параметрі тексерудің ең төменгі жиілігін көрсетеді және қан компоненті ретінде ауытқулар тәуекелін төмендету үшін процесті статистикалық басқару қажеттігін көрсетеді.
      ** Егер плазма алынған жаңа алынған қанның сапасын бақылауда жасалынған болса, жасушалар санын мұздатылғанға дейін есептеу жүзеге асырылады. Жасушаның элиминация шарасын хаттамаға қосу барысында ауқымы төмендеуі мүмкін. Егер VIIIс Факторынан гөрі алынған басқа құрам бөлік үшін үнемі шикізат ретінде жаңа мұздатылған плазма қолданылса, міндетті түрде дайындық шарасын тиімді қамтамасыз ету үшін типтік нұсқа бірлігіне сәйкес есептілік жүргізіледі. Тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.

      Сақтау және тасымалдау
      Вирустазартылған ЖМП мұздатылған күйі сақтау:
      сақтау температурасы -250С төмен болса, 36 ай бойы;
      сақтау температурасы -180С-дан -250С дейін болса, 3 ай бойы жүргізіледі.
      Вирустазартылған ЖМП мұздатылған күйі тасымалдағанда сақтау температурасы бір қалыпты болады.
      Вирустазартылған ЖМП еріткеннен кейін, оны тез арада, бірақ 1 сағаттан кешіктірілмей пайдалану керек.
      Вирустазартылған ЖМП клиникалық пайдалану үшін ерітілгеннен кейін қайта мұздатуға жатпайды.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы;
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өндеу туралы белгі (сәулеленуі, карантин, лейкофильтрлеу);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Вирустазартылған ЖМП мынадай жағдайларда пайдаланылмайды:
      ЖМП ақуыздарға төзгіссіздігі бар пациенттерде;
      патогендер инактивациясы амотасаленді пайдалана отырып жүргізілсе, фототерапиядан өтетін сәбилер;
      патогендер инактивациясы көк метиленді пайдалана отырып жүргізілсе, Г-6-ФД иапшылығы бар пациенттер;
      патогендерді инактивациялауға арналған немесе оның салдарынан пайда болатын қоспаларға белгіленген аллергиясы бар пациенттер.
      Жағымсыз реакциялар
      Вирустазартылған ЖМП трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      АВО жүйесі бойынша қан тобы бойынша сәйкеспеушілік кезіндегі трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтималдығы жоғары емес;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      циркуляторлық артық жүктеме;
      анафилаксия және патогендерді инактивациялауға арналған немесе оның салдарынан пайда болатын қоспаларға аллергиялық реакциялар.

  1. Криопреципитат

      Анықтама
      Криопреципитат – құрамында плазманың криоглобулин фракциясы бар қан компоненті, криопреципитатта VIII фактор, Виллебранд факторының және фибронектиннің елеулі бөлігі бар.
      Дайындау
      Криопреципитатты жаңа өнделген немесе сепарацияланған плазманы немесе ЖМП одан әрі өндеу арқылы алады және ол шоғырлануға ұшырайды. ЖМП +20С-дан +60С дейінгі температурада ерітіледі немесе жедел сифон еріту әдісімен тұрақты температурада қатаң режимде центрифугалайды, супернатантты плазманы бөледі, ал тұнбасын жедел мұздатады.
      Компонентті алу барысында лейкоциттерді бастапқы материалдан бөлу, оны вирустазарту немесе оны карантиндеу мүмкін.
      Пайдалану
      Клиникалық пайдалануға арналған криопреципитат +370С температурада арнайы аппараттарында еруге ұшырайды.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі**

20-40 мл

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Контейнердің бүтіндігі

Мұздатылғанға дейін және еріткеннен кейін контейнердің кез келген бөлігінен ағу болмау керек (плазмаэкстракт қысымынан кейін көзбен шолып бақылау)

Барлық дозалар

Көзге көрінетін өзгерістер

Түстің ауытқуы немесе көзге көрінетін ұйытындылар болмауы керек

Барлық дозалар

Фактор VIII

дозаға > 70МЕ

Әрбір екі ай сайын
А) Сақтаудың бірінші айында түрлі қан топтарының алты дозасының 2 пулы әрбір үш ай сайын.
Б) Соңғы сақтау айында түрлі қан топтарының алты дозасының пулы

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Фибриноген

дозаға > 140 мг

1 % от вcex доз, бірақ айына 4 дозадан кем емес

Виллебранд факторы

дозаға >100 МЕ

Әрбір екі ай сайын
А) Сақтаудың бірінші айында түрлі қан топтарының алты дозасының 2 пулы әрбір үш ай сайын.
Б) Соңғы сақтау айында түрлі қан топтарының алты дозасының пулы

      Ескертпе: * - «Бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** Криопреципитатты жаңа алынған қан дозасының ЖМП алған кезде. Аферездік ЖМП пайдаланылған кезде, көлемі ерекшеленеді.

      Сақтау және тасымалдау
      Криопреципитатты мұздатылған күйі сақтау:
      сақтау температурасы -250С төмен болса, 36 ай бойы;
      сақтау температурасы -180С-дан -250С дейін болса, 3 ай бойы жүргізіледі.
      Криопреципитатты мұздатылған күйі тасымалдаған кезде сақтау температурасы бір қалыпты болады.
      Криопреципитатты еріткеннен кейін, оны тез арада, бірақ 1 сағаттан кешіктірілмей пайдалану керек.
      Криопреципитат ерітілгеннен кейін оны қайта мұздату жүргізілмейді.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі, егер бір донация кезінде компоненттердің екі немесе одан көп дозасы алынған болса, әрбір дозаға ерекше сәйкестендіру нөмірі беріледі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы;
      дайындау күні;
      жарамдылық мерзімінің аяқталуы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі, карантин, лейкофильтрлеу);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Криопреципитатты ақуыздарға төзгіссіздігі бар пациенттер үшін пайдаланылмайды.
      Жағымсыз реакциялар
      Криопреципитаттың трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      гемофилия бар пациенттерде VIII Фактор ингибиторларының дамуы;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану.

  1. Супернатантты плазма

      Анықтама
      Супернатантты плазма – плазманы екінші рет өңдеген кезде пайда болған қан компоненті, оның құрамындағы альбумин, иммуноглобулиндер, ұю факторларының мөлшері МП бірдей, ал V және VIII лабильді факторларының және фибриногеннің мөлшері азайтылған.
      Алу
      Супернатантты плазма – ЖМП-дан криопреципитатты бөлу жолымен алынатын жанама өнім.
      Компонентті алған кезде бастапқы материалдан лейкоцитерді бөлу, оны вирустазарту және карантиндеу жүргізіледі.
      Пайдалану
      Клиникалық пайдалануға арналған супернатантты плазма пайдалану алдында +340С+370С температурада арнайы аппараттарда мұздатылуға жатады.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Белгіленген өлемі ± 10 %

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Контейнердің бүтіндігі

Мұздатылғанға дейін және еріткеннен кейін контейнердің кез келген бөлігінен ағу болмау керек (плазмаэкстракт қысымынан кейін көзбен шолып бақылау)

Барлық дозалар

Көзге көрінетін өзгерістер

Түстің ауытқуы немесе көзге көрінетін ұйытындылар болмауы керек

Барлық дозалар

      Ескертпе: * - «Бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.

      Сақтау және тасымалдау
      Супернатантты плазманы мұздатылған күйі сақтау:
      сақтау температурасы -250С төмен болса, 36 ай бойы;
      сақтау температурасы -180С-дан -250С дейін болса, 3 ай бойы жүргізіледі.
      Супернатантты плазма мұздатылған күйі тасымалдаған кезде сақтау температурасы бір қалыпты болады.
      Супернатантты плазманы еріткеннен кейін, оны тез арада, бірақ 1 сағаттан кешіктірілмей пайдалану керек.
      Супернатантты плазма клиникалық пайдалану үшін ерітілгеннен кейін қайта мұздатуға жатпайды.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі, егер бір тапсыру (донация) кезінде компоненттердің екі немесе одан көп дозасы алынған болса, әрбір дозада ерекше сәйкестендіру нөмірі болуы тиіс;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы;
      дайындау күні;
      жарамдылық мерзімінің аяқталуы;
      анкоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі, карантин, лейкофильтрлеу);
      көлемі;
      сақтау температурасы;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Супернатантты плазма ақуыздарға төзгіссіздігі бар пациенттер үшін пайдаланылмайды.
      Жағымсыз реакциялар
      Супернатантты плазманың трансфузиясы кезінде мыналай жағдайлардың даму қауіпі болады:
      АВО жүйесі бойынша қан тобы бойынша сәйкеспеушілік кезіндегі трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      циркуляторлық артық жүктеме;
      анафилаксия және аллергиялық реакциялар.

  1. Қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентрат

      Анықтама
      Қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентрат – жаңа алынған қан дозасынан алынған қан компоненті. Оның құрамында бастапқы жаңа алынған қанның плазмада өлшенген тромбоциттердің елеулі бөлігі және тромбоциттердің кемінде 60х109жасушалары бар.
      Дайындау
      Қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентратты мына әдістерінің бірімен дайындайды:
      - тромбоциттермен байытылған плазма (ТБП), оның құрамында 0,2х109 дейін лейкоциттер бар;
      - лейкотромбоциттік қабаттан (ЛТҚ), оның құрамында 0,05х109 дейін лейкоциттер бар.
      Пайдалану
      Қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентрат нәрестелер мен сәбилерге құю үшін пайдаланылады. Ересектерге арналған стандартты дозаға жеткізу үшін қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентраттың 4-6 дозасы керек.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

60х109 тромбоциттерге >40 мл

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Қорытынды дозадағы тромбоциттердің құрамы**

>60х109

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Қалдық лейкоциттер***
А) ЛТҚ-дан
Б) ТБП-дан

<0,05х109
<0,2х109

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Ұсынылатын жарамдылық мерзімінің соңында өлшенетін рН (+220С) ****

>6,4

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 4 дозадан кем емес

      Ескертпе: * - «Бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 75%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      *** - - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      **** - СО2 шығуын болдырмау үшін рН өлшеу жабық жүйеде жүргізіледі. Өлшеу кез келген температурада жасалыннады және көрсеткіш +220С температурада рН қатысты қайта есептеледі.

      Сақтау және тасымалдау
      Қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентратын сақтау +200С+240С температурада ұдайы араластыру үстінде жүргізіледі, сақтаудың ең ұзақ мерзімі 5 күн, сақтау мерзімі 7 тәулікке дейін ұзартылуы мүмкін.
      Қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентратын тасымалдаған кезде сақтау температурасына барынша жақын температура сақталады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      біріктірген кезде донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі және пулға кіретін барлық донация нөмірлерін бақылау қамтамасыз етіледі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталуы;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өндеу туралы белгі (сәулеленуі, карантин, лейкофильтрлеу);
      көлемі;
      тромбоциттер саны (егер алу әдісі валидацияланған болса орта есеппен, немесе нақты);
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентраты ақуыздарға төзгіссіздігі бар пациенттер үшін пайдаланылмайды.
      Жағымсыз реакциялар
      Қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентратының трансфузиясы кезінде мынадай жағдайлардың даму қауіпі бар:
      АВО жүйесі бойынша қан тобы бойынша сәйкеспеушілік кезіндегі трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ, басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентрат

      Анықтама
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентрат – тромбоциттер концентратының 4-6 дозасын қосқаннан болған қан компоненті, оның құрамында плазмада өлшенген тромбоциттердің елеулі бөлігі бар. Компоненттегі тромбоциттердің құрамы 2х1011.
      Дайындау
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты жаңа алынған қанның лейкотромбоциттік қабаттарынан немесе екінші рет қайта өндеуді пайдаланып, қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентратының 4-6 дозасын біріктіру кезінде алады.
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты  жаңа алынған қанның лейкотромбоциттік қабаттарынан алу әдісі ең тиісімді болып табылады. Екінші рет қайта өндеуді пайдаланып, қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентратының 4-6 дозасын біріктіруге болады. Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентрат компонентінің негізінде қосалқы ерітіндіні немесе мынадай әдістер жүйесін пайдалана отырып, қосымша өңдеуге – лейкофильтрлеу, вирустазартуға ұшыратып, дайындалған компонентінің басқа да түрлерін алуға болады:
      Жаңа алынған қанның 4-6 дозасынан дайындалған және лейкофильтрлеуге ұшыраған қалыпқа келтірілген, біріктірілген, лейкофильтрленген тромбоциттік концентраты;
      Қосалқы ерітіндідегі қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентратының терапиялық дозасында плазма қоспасында (30-40%) және қосалқы ерітіндіде (60-70%) өлшенген тромбоциттер бар;
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген, вирустазартылған тромбоциттік концентраты;
      Қосалқы ерітіндідегі қалыпқа келтірілген, біріктірілген, лейкофильтрленген тромбоциттік концентраты, бұл ретте қалдық лейкоциттердің саны лейкофильтрлеуді пайдаланған кездегі стандарттарға сәйкес келеді;
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген, лейкофильтрленген, вирустазартылған тромбоциттік концентраты
      Пайдалану
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты және оның түрлері ересектер мен балаларда клиникалық практика үшін пайдаланылады.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Тромбоциттердің 60х109 >40 мл

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Қорытынды дозадағы тромбоциттердің құрамы **

Кемінде 2х1011

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

 

Қалдық лейкоциттер***

Қорытынды дозаға < 1х109

Барлық дозалардың1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Лейкофильтрленген компоненттегі қалдық лейкоциттер***

Қорытынды дозаға 1х106

Барлық дозалардың1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Қосалқы ерітінді бар компонентіндегі қалдық лейкоциттер***

Дозаға 0,3х109

Барлық дозалардың1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Ұсынылатын жарамдылық мерзімінің соңында өлшенетін рН (+220С) ****

>6,4

Барлық дозалардың1 %, бірақ айына 4 дозадан кем емес

      Ескертпе: * - «Бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 75%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      *** - - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      **** - СО2 шығуын болдырмау үшін рН өлшеу жабық жүйеде жүргізіледі. Өлшеу кез келген температурада жасалынылуы және көрсеткіш +220С температурада рН қайта есептелуі мүмкін.

      Сақтау және тасымалдау
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты және оның түрлерін сақтау +200С+240С температурада ұдайы араластыру үстінде жүргізіледі, сақтаудың ең ұзақ мерзімі бес күн, сақтау мерзімі жеті тәулікке дейін ұзартылуы мүмкін. Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты (ТК) және оның нұсқаларын дайындау үшін ашық жүйе пайдаланған болса, сақтау мерзімі алты сағаттан аспайды.
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты және оның нұсқаларын тасымалдағанда сақтау температурасына барынша жақын температура сақталады.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      біріктіру кезінде бірігуге кіретін барлық нөмірлерді тексеруге мүмкіндік беретін біріктіру кезінде донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталуы;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі, карантин, лейкофильтрлеу);
      көлемі;
      тромбоциттер саны (егер алу әдісі валидацияланған болса орта есеппен, немесе нақты);
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер
      Сақтандыру шаралары
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты және оның түрлерін ақуыздарға төзгісіздігі бар пациенттер үшін пайдалануға болмайды.
      Жағымсыз реакциялар
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты және оның түрлерінің трансфузиясы кезінде мыналар болуы мүмкін:
      АВО жүйесі бойынша қан тобы бойынша сәйкеспеушілік кезіндегі трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      НПА антигендерімен аллоиммундау;
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Аферездік тромбоциттік концентрат

      Анықтама
      Аферездік тромбоциттік концентрат – бір донордан аферез әдісімен алынған қан компоненті, оның құрамында плазмада өлшенген тромбоциттердің терапиялық дозасы бар.
      Алу
      Алу әдісі – тромбоциттер аферезі жасушаларды автоматты сепарациялауға арналған жабдықты пайдалана отырып, құрамында цитрат бар ерітіндімен антикоагуляттанады.
      Аферездік тромбоциттік концентратының негізінде қосалқы ерітіндіні немесе мынадай әдістер жүйесін пайдалана отырып, қосымша өңдеуге – лейкофильтрлеу, вирустазартуға ұшыратып, дайындалған компонентінің басқа да түрлерін алуға болады:
      Аферездік, лейкофильтрленген тромбоциттік концентраты;
      Қосалқы ерітіндідегі аферездік, лейкофильтрленген тромбоциттік концентраты;
      Аферездік, вирустазартылған тромбоциттік концентраты;
      Қосалқы ерітіндідегі аферездік тромбоциттік концентратының терапиялық дозасында плазма қоспасында (30-40%) және қосалқы ерітіндіде (60-70%) өлшенген тромбоциттер бар;
      Аферездік, лейкофильтрленген, вирустазартылған тромбоциттік концентраты;
      Қосалқы ерітіндідегі аферездік, лейкофильтрленген вирустазартылған тромбоциттік концентраты;
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты, бұл ретте қалдық лейкоциттердің саны лейкофильтрлеуді пайдаланған кездегі стандарттарға сәйкес келеді;
      Пайдалану
      Қалыпқа келтірілген, біріктірілген тромбоциттік концентраты және оның түрлері ересектер мен балаларда клиникалық практика үшін пайдаланылады. Сәбилерге трансфузия жасау үшін компонент зарарсыздық шартын сақтай отырып, бірнеше бірдей спутник контейнерлерге бөлінуі мүмкін. Сәбилерге трансфузия жасау үшін компонент зарарсыздық талаптарын сақтай отырып, бірнеше бірдей контейнерлерге бөлінуі мүмкін.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі*

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

Тромбоциттердің 60х109 >40 мл

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Тромбоциттердің құрамы**

Стандартты доза кемінде 2х1011. Сәбилер мен нәрестелерге трансфузия жасау үшін бір дозаға 0,5 х1011

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Қалдық лейкоциттер***

Дозаға < 0,3х109

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Ұсынылатын жарамдылық мерзімінің соңында өлшенетін рН (+220С)****

>6,4

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 4 дозадан кем емес

Лейкофильтрленген компоненттегі қалдық лейкоциттер***

Қорытынды дозаға <1х106

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

Қосалқы ерітінді бар компонентіндегі қалдық лейкоциттер***

Дозаға <0,3х109

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 10 дозадан кем емес

      Ескертпе: * - «Бақылау жиілігі» деген өлшемі «Барлық дозалар» өлшемінен өзгеше болса, тексерудің ең төменгі жиілігін және қан компонентінің сапасындағы ауытқулар қауіпін төмендету үшін үдерісті статистикалық бақылаудың қажеттілігін көрсетеді.
      ** - тестіленген дозалардың 75%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      *** - - тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      **** - СО2 шығуын болдырмау үшін рН өлшеу жабық жүйеде жүргізіледі. Өлшеу кез келген температурада жасалынып, көрсеткіш +220С температурада рН қайта есептелуі мүмкін.

      Сақтау және тасымалдау
      Аферездік тромбоциттік концентратын және оның негізінде дайындалған компоненттерді сақтау +200С+240С температурада ұдайы араластыру үстінде жүргізіледі, сақтаудың ең ұзақ мерзімі бес күн, сақтау мерзімі жеті тәулікке дейін ұзартылуы мүмкін. Аферездік тромбоциттік концентратын және оның негізінде дайындалған компоненттерді дайындау үшін ашық жүйе пайдаланған болса, сақтау мерзімі алты сағаттан артық болмауы тиіс. Аферездік тромбоциттік концентратын және оның негізінде дайындалған компоненттерді тасымалдағанда сақтау температурасына барынша жақын температураны сақтау керек.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      біріктірген кезде донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі және пулға кіретін барлық донация нөмірлерін бақылау қамтамасыз етіледі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталуы;
      антикоагулянт атауы;
      қосымша өндеу туралы белгі (сәулеленуі, карантин, лейкофильтрлеу);
      көлемі;
      тромбоциттер саны (егер алу әдісі валидацияланған болса орта есеппен, немесе нақты);
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Аферездік тромбоциттік концентраты және оның негізінде дайындалған компоненттер ақуыздарға бар пациенттер үшін пайдаланылмайды.
      Жағымсыз реакциялар
      Аферездік тромбоциттік концентратының және оның негізінде дайындалған компоненттерінің трансфузиясы кезінде мынадай жағдайлардың даму қауіпі бар:
      АВО жүйесі бойынша қан тобы бойынша сәйкеспеушілік кезіндегі трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      НПА антигендерімен аллоиммундау;
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Криоконсервіленген тромбоциттік концентрат және
    коиоконсервіленген, қалыпқа келтірілген тромбоциттік
    концентраты

      Анықтама
      Криоконсервіленген тромбоциттік концентрат – аферездік, лейкофильтрленген тромбоциттік концентраттан алынған қан компоненті, оның құрамында бастапқы компоненттің кемінде 40% бар.
      Дайындау
      Криоконсервіленген тромбоциттік концентраты аферездік, лейкофильтрленген тромбоциттік концентратты тапсырудан (донация) кейінгі 24 сағаттың ішінде криоқорғаныс ерітіндіні пайдалана отырып, оны мұздату жолымен екінші рет қайта өңдеу арқылы алады. Диметилсульфатоксид (ДМСО, 6% в/о) немесе глицериннің төмен шоғырлануын (5% в/о) пайдалана отырып, криоконсервілеуге арналған екі әдістің біреуі пайдаланады.
      Анықтама
      Қалыпқа келтірілген, криоконсервіленген тромбоциттік концентрат - криоконсервіленген тромбоциттік концентраттан дайындалған қан компоненті, оның құрамында бастапқы компоненттің кемінде 40% бар.
      Дайындау
      Қалыпқа келтірілген, криоконсервіленген тромбоциттік концентратты жуу және плазма немесе қосалқы ерітіндіде ресуспендиялау әдісімен алады. Компонентті еріткеннен кейін «құйын» феномені байқалмайды.
      Пайдалану
      Қалыпқа келтірілген, криоконсервіленген тромбоциттік концентрат ересектер мен балаларда клиникалық практика үшін пайдаланылады.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Көлемі

50 мл-ден 200 мл дейін

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Тромбоциттер құрамы*

Мұздатылғанға дейін болған құрамының кемінде 40%

Барлық дозалар

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

Лейкофильтрленген компоненттегі қалдық лейкоциттер***

Қорытынды дозаға <1х106

Барлық дозалар

Ұсынылатын жарамдылық мерзімінің соңында өлшенетін рН (+220С)****

>6,4

Барлық дозалардың 1 %, бірақ айына 4 дозадан кем емес

      Ескертпе: * - тестіленген дозалардың 75%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      **- тестіленген дозалардың 90%-ы көрсетілген мәндерінің диапазонына енетін болса, талаптар орындалды.
      *** - СО2 шығуын болдырмау үшін рН өлшеу жабық жүйеде жүргізіледі. Өлшеу кез келген температурада жасалынып, көрсеткіш +220С температурада рН қайта есептелуі мүмкін.

      Сақтау және тасымалдау
      Криоконсервіленген тромбоциттік концентратты сақтау былайша жүзеге асырылады:
      Электр тоңазытқышта - 800С температурада;
      - 1500С температурада сұйық азот буында.
      Криоконсервіленген тромбоциттік концентратты тасымалдаған кезде бір қалыпты сақтау температурасы қамтамасыз етіледі.
      Қалыпқа келтірілген, криоконсервіленген тромбоциттік концентратты тез арада пайдаланылады немесе +200С +240С температурада аралық сақтау және тасымалдау қамтамасыз етіледі.
      Таңбалау
      Криоконсервіленген тромбоциттік концентратының заттаңбасына мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің аяқталуы;
      антикоагулянт атауы;
      криоқорғаныс ерітіндінің атауы мен көлемі;
      қосымша ақпарат (қажеттілік бойынша);
      көлемі;
      сақтау температурасы.
      Қалыпқа келтірілген, криоконсервіленген тромбоциттік концентратының заттаңбасына мынадай мәліметтер енгізледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі, егер бір тапсыру (донация) кезінде компоненттердің екі немесе одан көп дозасы алынған болса, әрбір дозада ерекше сәйкестендіру нөмірі болуы тиіс;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      анықталған болса, HLA типі;
      дайындау күні;
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні, қажет болса аяқталу уақыты;
      криоқорғаныс ерітіндінің атауы мен көлемі;
      қосымша өңдеу туралы белгі (сәулеленуі, карантин, лейкофильтрлеу);
      көлемі;
      тромбоциттер саны (егер алу әдісі валидацияланған болса орта есеппен, немесе нақты);
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Қалыпқа келтірілген, криоконсервіленген тромбоциттік концентраты ақуыздарға төзгісіздігі бар пациенттер үшін пайдалануға болмайды.
      Жағымсыз реакциялар
      Қалыпқа келтірілген, криоконсервіленген тромбоциттік концентратының трансфузиясы кезінде мынадай жағдайлардың даму қауіпі бар:
      АВО жүйесі бойынша қан тобы бойынша сәйкеспеушілік кезіндегі трансфузиядан кейінгі гемолиздік реакция;
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      анафилаксия;
      эритроциттер антигендерімен және HLA аллоиммундау;
      НПА антигендерімен аллоиммундау;
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал; вирустазартылған коомпоненттерге қатысты емес, олар үшін оның болу мүмкіндігі төмен;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      Циркуляторлық артық жүктеме.

  1. Аферездік гранулоциттер

      Анықтама
      Аферездік гранулоциттер – бір донордан алынған плазмада өлшенген гранулоциттер бар қан компоненті, бұдан басқа дозада эритроциттердің, лимфоциттердің, тромбоциттердің елеулі мөлшері бар.
      Ересектерге арналған компоненттің терапиялық дозасының құрамында осы реципиенттің дене салмағының бір килограммына 1,5х108– 3,0х108 гранулоциттер бар.
      Алу
      Аферездік гранулоциттерді жасушаларды автоматты сепарациялауды пайдалана отырып алады, эритроциттердің шөктіруі гидроксиэтилкрахмал, төмен молекулалы декстран немесе модификацияланған сұйық желатин арқылы жүргізіледі.
      Пайдалану
      Микроагрегантты немесе лейкооциттік фильтрлерді пайдаланылмайды.
      Клиникалық пайдаланудың алдында компонент сәулеленеді.
      Ескертпе
      Клиникалық тиімділік, айғақтар мен мөлшерленуі анықталмаған. Донация алдында әрбір донор дәрілік заттарды алады (кортикостероидтер және өсу факторлары), ал аферез кезінде шөктіру агенттері пайдаланылады, сондықтан жанама эффектілер болуы мүмкін. Донордың ақпараттандырылған ерікті келісімі міндеті болып табылады.
      Аферез кезіндегі жанама эффектілер:
      гидроксиэтилкрахмал (бұдан әрі - ГЭК) айналмалы қан көлемінің өсуіне әкеледі, осының салдарынан донордың басы аурып, перифериялық ісік болуы мүмкін. ГЭК аллергиялық реакциялар мен қышыманы тудыра алады;
      кортикостероидтер гипертония, диабет, катаракт және жара ауруын болдыртуы мүмкін;
      гранулоциттік колония ширатушы фактор (ГКШФ) сүйек ауыру, кейде көкбауыдың жарылуын, өкпенің зақымдануын тудыруы мүмкін.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеру өлшемі

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO, Rh (D)

Үлгілеу

Барлық дозалар

Қанды тестілеу және зертханалық зерттеу бөлімшесі

АЛТ

Жоғары емес

Барлық дозалар

HBsAg

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-ВГС

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Анти-АИТВ 1, 2

Мақұлданған скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

Мерез

Скрининг-тестіде негативті

Барлық дозалар

HLA (қажеттілік бойынша)

Үлгілеу

Талап бойынша

Үлгілеу бөлімшесі

Көлемі

<500 мл

Барлық дозалар

Қанды және оның компоненттерін дайындау бөлімі

Гранулоциттердің құрамы**

Салмағы 60 кг ересек пациентке арналған коиникалық доза дозаға 0,9-1,8х1010

Барлық дозалар

Қан өнімдерінің сапасын бақылау бөлімі

      Сақтау және тасымалдау
      Аферездік гранулоциттер сақталуға жатпайды, дайындаудан кейін тез арада құйылады.
      Компонентті тасымалдаған кезде 200С+240С температураны ұстап тұру керек, сілкімеңіз.
      Таңбалау
      Заттаңбаға мынадай мәліметтер енгізіледі:
      өндіруші ұйымның атауы;
      донацияның ерекше сәйкестендіру нөмірі;
      қан компонентінің атауы;
      АВО жүйесі бойынша қан тобы және Rh(D) резус тиістілігі;
      анықталған болса, HLA типі;
      донация күні
      жарамдылық мерзімінің және уақытының аяқталуы;
      антикоагулянт пен қосалқы ерітінділердің және агенттердің атауы;
      қосымша өңдеу (сәулеленуі) туралы белгі;
      көлемі;
      гранулоциттер саны;
      сақтау температурасы;
      компонент 150-200 мкм. өлшемді порасы бар фильтрі арқылы енгізілгені туралы мәліметтер.
      Сақтандыру шаралары
      Аферездік гранулоциттердің трансфузиясында донор мен реципиент қанын АВО және резус жүйесі бойынша жеке үйлесімділікке сынама жасалады.
      Аллоиммундалған пациенттерде HLA үйлесімділігін зерттеу жүргізледі.
      «Амфотерицин В» антибиотигін қабылдайтын пациенттерде асқынулардың пайда болу қауіпі бар.
      Жағымсыз реакциялар
       Аферездік гранулоциттердің трансфузиясы кезінде мынадай жағдайлардың даму қауіпі бар.
      трансфузиядан кейінгі гемолиздік емес реакция (қалтырау, қызба, есекжем (крапивница);
      эритроциттер, HLA, НРА, HNA антигендерімен аллоиммундау;
      трансфузиядан кейінгі пурпура;
      «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы;
      трансфузия салдарынан болған өкпені жіті зақымдау синдромы (ӨЖЗС);
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал; вирустазартылған коомпоненттерге қатысты емес;
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      сәбилер мен бауыр қызметінің бұзылыстары бар пациенттердегі цитраттық уыттану;
      пациенттерде көп трансфузиядан кейін ГЭК жинақталуы.

  1. Гемопоэздік дің жасушалары

      Анықтама
      Гемопоэздік дің жасушалары (бұдан әрі - ГДЖ) – барлық гемопоездік желілер бойынша өздігінен жаңаруға, дифференцияға қабілетті бастапқы полипотенттік жасушаларды құрайтын қан компонеті; оның құрамында мөлшері компонентті алу хаттамасына байланысты қалдық жасушалар: эритроциттер, томбоциттер болуы мүмкін.
      ГДЖ құрамында ядро бар жасушалардың саны және CD34+ бойынша бағаланады.     
      Алу
      Перифериялық қанның ГДЖ мобилизация шарасынан (донорларда қанөндірім факторларын өсіру – препараттарын пайдаланғаннан кейін дің жасушалары мөлшерінің өсуі) кейін аппаратты цитаферез әдісімен алады.
      Плаценталық қанның ГДЖ адамның плаценталық қанынан плаценталық қанның үлгісі бар жабық донорлық жүйесімен (пластиктан жасалынған қапшық) асептикалық байланысатын плаценталық қанды өндеуге және сақтауға арналған зарарсыз пункциялық жабылған жүйе арқылы мононуклеармен байытылған фракциялар түрінде бөлінеді. Эритроциттердің эритроциттердің шөктіруі гидроксиэтилкрахмал, төмен молекулалы декстран немесе модификацияланған сұйық желатин арқылы жүргізіледі.
      Мұздату үшін ГДЖ криопротекторымен – жоғары тазарланған диметилсульфоксид (ДМСО) араластыру, оның ішінде декстранмен контаминациялауы жүргізеді. ГДЖ бар криоқаршық қаптамалы криопротективті қапшыққа тұмшаланып дәнекерлейді. ГДЖ криомұздату температураны төмендетудің бақыланатын және (немесе) бақыланбайтын (1-30С/мин) температурадағы жылдамдықпен суыту әдісін пайдалана отырып, жүзеге асырылады.
      Талаптар мен сапаны бақылау:

Тексеруді қажет тететін көрсеткіштер

Сапаға қойылатын талап (ерекшелігі)

Бақылау жиілігі

Бақылауды кімдер жүргізеді

ABO Rh (D) - аллогендік

Үлгілеу

Барлық тапсырулар (донация)

Иммунобиологиялық зертхана

HLA-аллогендік

Үлгілеу

Барлық тапсырулар (донация)

Үлгілеудің иммунологиялық зертханасы

Анти--1,2 и р24

Негативті*

Барлық тапсырулар (донация)

Трансфузиялық инфекциялар зертханасы

HBsAg

Негативті*

Барлық тапсырулар (донация)

Анти-ВГС

Негативті*

Барлық тапсырулар (донация)

Мерез

Негативті*

Барлық тапсырулар (донация)

Anti-CMV

Негативті*

Барлық тапсырулар (донация)

Лейкоциттердің өмірге қабілеттілігі

Кемінде 80 %

Барлық тапсырулар (донация)

Иммунобиологиялық зертхана

Зарарсыздық

Зарарсыз

Барлық тапсырулар (донация)

Бактериологиялық зертхана

      Ескертпе: * зерттеу донорларды зерттеп-қарау үшін арнайы мақұлданған әдіспен жүргізіледі.
      Перифериялық қанның гемопоэздік ГДЖ донорын ГДЖ донациясына жіберу туралы шешімді реципиенттің (аутодонор) емдеуші дәрігері қабылдайды.

      Сақтау және тасымалдау
      ГДЖ-ні криомұздатқаннан кейін -1500С аспайтын температурада сұйық азот бар дьюарда криогендік сақтау үшін одан әрі ауыстыра отырып, -800С температурада 2 айдан артық емес мерзімге криогендік сақтауға салады. ГДЖ әрбір сериясына сол сәйкестендіру нөмірімен сақталатын, барлық қажетті тестілерді алыстанған мерзімде өткізуге мүмкіндік беретін қосымша спутник қоса беріледі.
      ГДЖ тасымалдаған кезде сақтау температурасын сақтау керек.
      Таңбалау
      Криомұздату мен криогендік сақтауға арналған ГДЖ бар криоқапшық криопротектордың шоғырлануы мен құрамын, криомұздату күнін, қан қызметі ұйымының атауын көрсете отырып ерекше әріптік, сандық және штрих кодпен таңбаланады.
      Сақтандыру шаралары
      ГДЖ транспланттаған кезде тіндік үйлесімділік пен реципиент және донордың эритроциттер үйлесімділігіне тест жүргізгені міндетті.
      Жағымсыз реакциялар
      ГДЖ пайдаланғанда мыналар болуы мүмкін:
      гемолиз немесе донор мен реципиент эритроциттерінің сәйкес келмеу салдарынан болған созылмалы телу;
      трансплантантты қабылдамау;
      кездейсоқ бактериялық контаминация салдарынан болған сепсис;
      донорды іріктеудің тиянақты шарасына және донорлық қанды қазіргі заманғы әдістермен зерттеуге қарамастан, вирустық инфекция (гепатит, АИТВ және басқалар) берілуі ықтимал; вирустазартылған компоненттерге қатысты емес:
      протозойды инфекцияның (безгек) берілу қауіпі;
      танылмаған немесе міндетті скринингке енбейтін патогендердің берілуі;
      криопротектордың реципиент денсаулығына тигізетін жағымсыз әсері.

  1. Ауыстырып құюға арналған лейкофильтрленген жаңа алынған қан

      Анықтама
      Ауыстырып құюға арналған лейкофильтрленген жаңа алынған қан – лейкофильтрленген жаңа алынған қан компонентіне сәйкес келетін қан компоненті.
      Дайындау
      Клиникалық тағайындалған гемокрит деңгейіне жету үшін центрифугаланғаннан кейін плазма бөлігін бөлу жолымен тапсырудан (донация) кейін кемінде 5 күнде алынған бастапқы компонентт - лейкофильтрленген жаңа алынған қан көлемі төмендейді.
      Талаптар мен сапаны бақылау
      Лейкофильтрленген жаңа алынған қан компоненті талаптарына сәйкес келеді.
      Сақтау және тасымалдау
      Мыналардан басқа лейкофильтрленген жаңа алынған қан компоненті талаптарына сәйкес келеді
      тапсырудан (донация) кейін бес күннің ішінде пайдаланылуы тиіс;
      компоненттер міндетті түрде сәулеленуі тиіс және сәулеленуден кейін 24 сағаттың ішінде пайдаланылу керек.
      Таңбалау
      Лейкофильтрленген жаңа алынған қан компоненті талаптарына сәйкес келеді және қосымша:
      Егер антиденелерде анти-RhD тегі басқаша қан тобының фенотипі;
      жарамдылық мерзімінің күні мен уақыты.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында ана мен ұрықтың ауыстырып құюға арналған лейкофильтрленген жаңа алынған қан компонентінің үйлесімділігін тексерген міндетті, бұл Қазақстан Республикасының заңдылығына сәйкес жүргізіледі. Донор мен кез келген аналық антиденелер үйлесімді болғаны міндетті.
      Қан көлемінің артық ауытқуларының алдын алу үшін трансфузия жылдамдылығын бақылау.
      «Трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы асқынуының қауіпі жоғары болғандықтан, компонент сәулелеу міндетті болып табылады.
      Жағымсыз реакциялар
      Анаға жағымсыз реакцияларының таралу мүмкіндігі бар.
      Лейкофильтрленген жаңа алынған қан компоненті талаптарына сәйкес келеді және қосымша:
      ЦМВ инфекциялары;
      зат алмасуының бұзылуы, мысалы, гипокальциемия, гиперкалиемия, гипокалиемия, гипогликемия;
      тромбоцитопения;
      циркуляторлық артық жүктеме;
      цитраттық уыттану.

  1. Ауыстырып құюға арналған лейкофильтрленген
    эритроциттік масса

      Анықтама
      Ауыстырып құюға арналған лейкофильтрленген эритроциттік масса – ауыстырып құю үшін пайдаланылатын қан компоненті, оның құрамында кемінде 1х106 лейкоциттер бар.
      Дайындау
      Ауыстырып құюға арналған лейкофильтрленген эритроциттік массаны жарамдығы 5 тәуліктен артық емес мерзімді құрайтын клиникалық қажет етілетін гематокритті плазманы немесе қосалқы ерітіндіні жарым-жартылай бөлу жолымен реттей отырып, лейкофильтрленген жаңа алынған қанды немесе лейкофильтрленген эритроциттік жүзіндіні екінші рет қайта өндеу жолымен алады.
      Егер анада анти- RhD антиденелері бар болса, компонентті О анти- RhD-теріс қан тобынан дайындайды, егер ананың антиденелер ерекшелігі басқа болса, эритроциттер ана қанында бар кез келген ілеспелі антиденелерге қатысты антиген-теріс болу керек.
      Талаптар мен сапаны бақылау:
      Мыналардан басқа лейкофильтрленген эритроциттік масса талаптарына сәйкес келеді:
      гематокрит көрсеткіші 0,70-0,85 сәйкес келеді;
      бақылау жиілігі - барлық дозалар.
      Сақтау және тасымалдау
      Мыналардан басқа лейкофильтрленген эритроциттік масса талаптарына сәйкес келеді:
      эритроциттер тапсырудан (донация) кейін бес күннің ішінде пайдаланылуы тиіс;
      компоненттер міндетті түрде сәулеленуі тиіс және сәулелеуден кейін 24 сағаттың ішінде пайдаланылу керек.
      Таңбалау
      Лейкофильтрленген эритроциттік масса талаптарына сәйкес келеді және қосымша мынадай мәліметтер бар:
      өзгертілген күні мен дайындау уақыты;
      өзгертілген күні мен жарамдылық мерзімінің аяқталу уақыты;
      компонент гематокриті.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдына ана мен ұрықтың ауыстырып құюға арналған лейкофильтрленген эритроциттік масса компонентінің АВО жүйесі бойынша үйлесімділігін тексерген міндетті, бұл Қазақстан Республикасының заңдылығына сәйкес жүргізіледі.
      Егер ұрықтың қан тобы белгісіз болса, ана антиденелерін есепке ала отырып, О резус теріс қан тобын пайдалану керек. Эритроциттер ана қанында бар кез келген ілеспелі антиденелерге қатысты антиген-теріс болу керек.
      Жағымсыз реакциялар
      лейкофильтрленген эритроциттік масса талаптарына сәйкес келеді және қосымша:
      ұрық цитомегаловирусты инфекция; зат алмасуының бұзылуы, мысалы гиперкалиемия сияқты жағымсыз реакциялар бойынша аса осал болып табылады.

  1. Құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген
    эритроциттік масса

      Анықтама
      Құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген эритроциттік масса - 0,70-0,85 гематокриті бар және кемінде 1х106 лейкоциттер бар құрсаққа құюда пайдаланылатын қан компоненті.
      Алу
      Құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген эритроциттік массаны плазма немесе қосалқы ерітіндіні жарым-жартылай бөлу арқылы бастапқы компонент - лейкофильтрленген жаңа алынған қанды немесе лейкофильтрленген эритроциттік жүзіндіні екінші рет қайта өңдеу жолымен алады.
      Талаптар мен сапаны бақылау:
      Мыналардан басқа лейкофильтрленген эритроциттік масса талаптарына сәйкес келеді:
      гематокрит көрсеткіші 0,70-0,85 болуы тиіс;
      бақылау жиілігі - барлық дозалар.
      Сақтау және тасымалдау
      Мыналардан басқа лейкофильтрленген эритроциттік масса талаптарына сәйкес келеді:
      эритроциттер тапсырудан (донация) кейін бес күннің ішінде пайдаланылуы тиіс;
      компоненттер міндетті түрде сәулеленуі тиіс және сәулелеуден кейін 24 сағаттың ішінде пайдаланылу керек.
      Таңбалау
      Лейкофильтрленген эритроциттік масса талаптарына сәйкес келеді және қосымша мынадай мәліметтер бар:
      өзгертілген күні мен дайындау уақыты;
      өзгертілген күні мен жарамдылық мерзімінің аяқталу уақыты;
      компонент гематокриті.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия алдында құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген эритроциттік масса мен ана мен ұрық қанының үйлесімділігін тексеру керек, Қазақстан Республикасының заңдылығына сәйкес жүзеге асырылады.Егер ұрықтың қан тобы белгісіз болса, ана антиденелерін есеспке ала отырып, О резус теріс қан тобын пайдалану керек. Эритроциттер ана қанында бар кез келген ілеспелі антиденелерге қатысты антиген-теріс болу керек.
      Жағымсыз реакциялар
      лейкофильтрленген эритроциттік масса талаптарына сәйкес келеді және қосымша:
      ұрық цитомегаловирусты инфекциялары; зат алмасуының бұзылуы, мысалы гиперкалиемия сияқты жағымсыз реакциялар бойынша аса осал болып табылады.

  1. Құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген
    тромбоциттік концентраты

      Анықтама
      Құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген тромбоциттік концентраты – жаңа алынған қан дозасынан немесе аферез әдісімен бір донордан алынған қан компоненті. Компонент құрамында суспензиялы ортаның 50-60 мл-де 45-85х109 (орташа есеппен 70х109) тромбоциттер бар.
      Дайындау
      Құрсаққа құюға арналған лейкофильтрленген тромбоциттік концентратты қан дозасынан қалыпқа келтірілген тромбоциттік концентрат немесе аферездік тромбоциттік концентраттан асыра шоғырландыру – плазма бөлігін центрифугалау барысында бөлу жолымен алады. Центрифугалаудан кейін компонент 1 сағат бойы тұрады.
      Талаптар мен сапаны бақылау
      Мыналардан басқа қан дозасынан қалыпқа келтірілген лейкофильтрленген тромбоциттік концентрат талаптарына сәйкес келеді:
      тромбоциттерің құрамы 45-85х109;
      көлемі 50-60 мл;
      донор қанын HLA типтеу қажеттілік бойынша.
      Сақтау және тасымалдау
      Қан дозасынан қалыптасқан лейкофильтрленген тромбоциттік концентрат талаптарына сәйкес келеді, тромбоциттер шоғырланудың кез келген екінші үдерісінен кейін алты сағаттың ішінде пайдалануы тиіс.
      Таңбалау
      Қан дозасынан қалыптасқан лейкофильтрленген тромбоциттік концентрат талаптарына сәйкес келеді және қосымша:
      егер доза аз мөлшерге бөлінген болса, әрқайсына компонент бөлігінің пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін ерекше сәйкестендіру нөмір беріледі;
      қосымша ақпаратқа плазма немесе супернатант көлемін азайту туралы ақпаратты енгізу;
      өзгертілген күні және жарамдылық мерзімінің аяқталу уақыты.
      Сақтандыру шаралары
      Компоненттің трансфузиясы алдында «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы асқынуының жоғары қауіпінен сәулелеген міндетті.
      Трансфузия жылдамдығын міндетті түрде бақылау.
      Пункциядан кейін қан кетуінің қаупін ескеріледі.
      Жағымсыз реакциялар
      анаға жағымсыз реакциялардың таралу мүмкіндігі бар.
      қан дозасынан қалыптасқан лейкофильтрленген тромбоциттік концентрат талаптарына сәйкес келеді және қосымша:
      ұрық цитомегаловирусты инфекциялары бойынша жағымсыз реакцияларда аса осал болып табылады.

  1. Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған
    эритроциттік масса (аз көлемі)

      Анықтама
      Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған эритроциттік масса (аз көлемі) – мына компненттің біреуінің: ЛТҚ алынған эритроциттік масса, лейкофильтрленген эритроциттік масса, лейкофильтрленген эритроциттік жүзіндінің негізінде дайындалған қан компоненті.
      Алу
      Нәрестелер мен сәбилерге құюға арналған эритроциттік масса (аз көлемі) іріктелген бастапқы компонентті функциялық жабық жүйе арқылы
      3-8 бірдей бөлікке бөлу жолымен дайындалады. Клиникалық айғақтар болған кезде компонентті сәулелейді.
      Сақтау және тасымалдау
      Бастапқы компонентке қойылатын талаптарға сәйкес келеді.
      Таңбалау
      Бастапқы компонентке қойылатын талаптарға сәйкес келеді және қосымша:
      Компоненттің әрбір субстанциясында тапсыруды (донация) бақылау үшін ерекше сәйкестендіру нөмірі бар;
      көлемі;
      жарамдылық мерзімінің аяқталу күні мен уақыты.
      Сақтандыру шаралары
      Трансфузия жылдамдығын міндетті түрде бақылау.
      Жағымсыз реакциялар
      Бастапқы компонентке қойылатын талаптарға сәйкес келеді және қосымша: ЦМВ инфекциясы; зат алмасуының бұзылуы, мысалы, гиперкалиемия; цитраттық артық жүктеме; «трансплантант қожайынға қарсы» реакциясы.

  1. Аутологиялық қан компоненттеріне қойылатын талаптар

      Аутологиялық трансфузиялар үшін дайындалған қан компоненттерінің сапасы осы Қағидаларда аллогендік қан компоненттері үшін қабылданған ерекшеліктер бойынша сәйкес болуы тиіс.
      Аутологиялық қан компоненттері аллогендік қан компоненттерінен бөлек сақталу керек.
      Аутологиялық қан компоненттерін таңбалаған кезде аллогендік қанның тиісті компонентіне арналған ақпараттан басқа, «АУТОЛОГИЯЛЫҚ ТАПСЫРУ (ДОНАЦИЯ)» ақпараты мен «___________________________ ҮШІН ПАЙДАЛАНУ
      пациенттің толық тегі, аты, әкесінің аты;
      толық туған күні;
      (қабылдаған болса) ерекше сәйкестендіру нөмірі» деген жазба болуы тиіс.
      Пайдаланылмаған аутологиялық қан компненттерін аллогендік трансфузия немесе фракциялау үшін пайдалануға болады.

  Өзгерістер мен толықтырулар   
енгізілетін Қазақстан Республикасы
 Денсаулық сақтау министрінің  
 міндетін атқарушының кейбір   
 бұйрықтарының тізбесіне 6-қосымша

Донорлық қан және оның
компоненттерінің сапасын
 бақылау қағидаларына 
 6-қосымша       

   Донорлық қан үлгілеріне зертханалық зерттеулерді (биохимиялық,
иммундық гематологиялық, инфекциялық маркерлерге тестілеу)
жүргізу тәртібі

  1. Жалпы ережелер
  2. Донорлық қан үлгілерін зертханалық зерттеу қан қызметі ұйымдарының мамандандырылған зертханаларында қан донациясынан кейін жүргізіледі.
    2. Донорлық қан үлгілерін зертханалық зерттеу мыналарды қамтиды:
          1) биохимиялық - аланинаминотрансферазаның бар болуына зерттеу, бұл егер қан мен оның компоненттерінің донациясы алдында тікелей донор қанына алдын ала тексеру жүргізілмеген болса, жасалады;
          2) иммуногематологиялық – АВЩ жүйесі бойынша қан тобы, резус-тиістілікке, Резус жүйесінің антигендері бойынша фенотип, Келл жүйесінің К антигені, ретсіз антиэритроциттік антиденелер скринингі мен сәйкестендірілуі;
          3) инфекциялық маркерлерге – адамның 1,2 типті иммундық тапшылық вирусы (бұдан әрі – АИТВ-1,2), В вирустық гепатиті (бұдан әрі - ВВГ), С вирустық гепатиті (бұдан әрі - СВГ), мерез, қосымша – ГСК донорлары үшін цитомегаловирустық инфекция, токсоплазмоз, І, ІІ-түрдегі Т-лимфотропты вирустың инфекциялық маркерлері.
          3. Донорлық қан үлгілерін зертханалық зерттеудің нәтижелері донорлық қан компоненттеріне іріктеу жүргізуде есепке алынады.
  3. Донорлық қан үлгілерін аланинаминотрансферазаның
    бар болуына биохимиялық зерттеу
  4. Донация кезінде алынған донор қанының үлгісінде АлАт белсенділігін зерттеу кезінде АлАт артуы алынған қан өнімдерін абсолютті жарамсыз деп тануға және кейіннен бақылау тексерумен донорды 1 айға шеттетуге негіз болып табылады.
  5. Донорлық қан үлгілерін топтық және резус-тиістілікке
    иммундық гематологиялық зерттеу, антиэритроциттік антиденелер
    скринингі
  6. Донорлық қан үлгілерін иммундық гематологиялық зерттеу үшін Қазақстан Республикасы аумағында тіркелген және қолдануға рұқсат етілген мынадай әдістер қолданылады:
    - автомат және жартылай автомат жүйелерде бағаналық агглютинация (топтардың гельдік серологиясы, шыны шарикті бағаналар, басқалары);
          - моноканалды антиденелерлі реагенттермен жазықтық пен сынауықтарда сұйық фазалы жүйелер.
          6. Топтық және резус тиістілікке зерттеу жүргізуде топтық маркерлердің бар болуына зерттеу жүргізу әдістері мен зерттеу нәтижесінің интерпретациясы реагенттерді өндірушінің нұсқаулығына сәйкес жүргізіледі.
          7. Донорлық қан үлгісін иммуногематологиялық зерттеулер үшін іріктеу құрғақ силиконды емес пробиркаға (вакутейнер) немесе этилен-диамин-тетрауксус қышқылы бар (бұдан әрі - ЭДТА) вакутейнерге донордың толық тегін, атын, әкесінің атын, туған күнін, қан үлгісін жинақтау күнін немесе донация штрих-кодын көрсете отырып жүзеге асырылады.
          8. Донорлық қан үлгілерін сақтау +2 +8С температуралық режимде мынадай талаптарды сақтай отырып жүзеге асырылады:
          1) иммунологиялық зерттеуді жүргізуге дейінгі сақтау мерзімі – 2 тәуліктен артық емес;
          2) иммунологиялық зерттеуді жүргізуден кейінгі сақтау мерзімі – кемінде 2 тәулік.
          9. Гемолиз, хилез белгілері бар үлгілер иммунологиялық зерттеуге жатады.
          10. Донорлық қан үлгілерін иммунологиялық зерттеу қосарлы реакция (айқас) жүйесі бойынша қан тобын анықтауда, резус жүйесінің антигендерін үлгілеу мен тұрақты емес антиэритроцитарлық антиденелер скринингінен тұрады.
          Ретсіз антиэритроцитарлық антиденелерді анықтаған жағдайда оларды сәйкестендіру жүргізіледі.
          АВО жүйесі бойынша қан тобын түрлі донацияның қан үлгілерінде моноклональді антиденелермен реагентті жазықтық пен пробиркаларда сұйық фазалы жүйелерді пайдаланумен 3 еселік растаудан кейін немесе автоматтандырылған технологияларды пайдаланып 2-еселік растаған жағдайда донордың қан тобы белгіленген болып саналады және тек тікелей реакциямен расталады.
          Резус жүйесінде антигендерді 3 еселік үлгілеуден кейін түрлі донацияның қан үлгілерінде моноклоналды антиденелермен реагентті жазықтық пен пробиркаларда сұйық фазалы жүйелерді пайдаланумен 3 еселік растаудан кейін немесе автоматтандырылған технологияларды пайдаланып 2-еселік растаған жағдайда донордың қан резус тиесілігі белгіленген болып саналады.
           Kell жүйесінің К антигенін анықтау анти-К реагенттерін пайдалана отырып жүргізеді.
           Донорлық қан үлгілерін К антигені бойынша зерттеу әр түрлі тапсыруда реагенттердің екі сериясымен екі мәрте жүргізіледі.
          Зерттеу нәтижесінде айырмашылық болмаған кезде одан арғы донацияда К антигенін зерттемеуге болады.
          К антигенін айқындау кезінде донорға плазма донациясы ұсынылады, ал Келл-оң эритроциттер трансфузия үшін медициналық ұйымдарда берілуге жатпайды.
          Басқа антигендерді анықтау сенсибилизирленген науқастарға қан компоненттерін іріктеу үшін арналған үлгіленген донорлардың тізбесін қалыптастыру кезінде орындалады. Донор қанының үлгілерінде донорлардың фенотиптерінің деректер базасын қалыптастыру кезінде Rh-Hr: c(hr'), e(hr"), CW жүйесінің және Lea, Fya, Jka, S басқа да антигенді жүйелердің қосымша антигендері анықталады.
          Донацияны сызықтық кодтау жүйесінің болмауы жағдайда донорлық қанды иммуногематологиялық зерттеу екі кезеңмен жүргізіледі:
          1) бірінші кезең – қан донациясы алдында донордың көзінше АВО жүйесі бойынша қан тобы, резус-тиістілігі анықталады;
          2) екінші кезең - осы Қағиданың 11-тармағына сәйкес қан донациясы кезінде пробиркадан (вакутейнер) алынған донорлық қан үлгісі зерттеледі.
          11. АВО жүйесі бойынша қан тобын анықтау екі мәрте (айқас) реакциямен орындалады:
          - эритроциттерді анти-А және анти – В антиденелері бар реагенттерді пайдалана отырып, топтың антигендердің бар-жоғына тікелей зерттеу;
          - сарысуды стандартты эритроциттерді пайдалана отырып, тұрақты топтық антиденелердің бар-жоғына теріс зерттеу.
          Егер де тікелей зерттеу кезінде зерттелетін эритроциттер анти-А реагентімен агглютинацияға түссе, қан А тобына жатады, ал анти-В реагентімен агглютинацияға түссе, В тобына жатады, егер анти-А реагентімен және анти-В реагентімен агглютинацияға түссе, қан АВ тобына жатады, ал агглютинация анти-А реагентімен және анти-В реагентімен де болмаған кезде қан О тобына жатады.
          Теріс зерттеу кезінде зерттелетін сарысу В эритроцитерімен агглютинацияға түссе, онда анти-А агглютинині бар екенін білдіреді, егер пациенттің сарысуы А эритроцитерімен агглютинацияға түссе, онда анти-В агглютинині бар деген сөз, егер де зерттелетін сарысу А және В эритроциттерімен агглютинацияға түссе, онда анти-А, анти-В агглютининдері бар, егер зерттелетін сарысуға А эритроцитерін және В эритроциттерін қосқан кезде агглютинация болмаса, анти-А мен анти-В агглютининдері жоқ екенін білдіреді.
           12. Донорлық қан үлгілерін Резус жүйесінің антигендерінің бар-жоғына үлгілеу резус тиістілікті анықтаудан басталады – толық антиденелерден (IgM класты) тұратын анти D-супер реагентімен D антигенін анықтаудан басталады;
           егер зерттелетін эритроциттерде антиген D айқындалса, онда қан үлгісі резус оң болып саналады, ал қаны зерттелген тұлғаның өзі резус оң донор болып танылады;
           эритроциттерінде антиген D айқындалмаған қан үлгісі D антигенінің бәсен және түрленген формаларын айқындау мақсатында толық емес (IgG класты) антиденелерден тұратын анти – D реагентімен бұдан арғы зерттелуге ұшырайды, бұл ретте күмәнді кезде тікелей емес антиглобулин тесті (НАГТ) жүргізіледі, бұдан басқа эритроциттерде Резус жүйесінің өзге антигендерінің - С және Е бар-жоғын анықтау үшін анти- С және анти- Е реагенттерімен зерттеу жүргізіледі;
           эритроциттерінде D антигені анықталмаған, бірақ С және/немесе Е  антигендері айқындалған қан үлгісі резус-оң болып танылады, ал қаны зерттелген тұлғаның өзі резус-оң донор, бірақ резус-теріс реципиент саналады;
           егер қан үлгісінде Резус жүйесінің D, C, E антигендері айқындалмаған болса, ол резус-теріс болып саналады, ал қаны зерттелген тұлға резус-теріс донор болып танылады.
          13. Донорлық қан үлгілерінің сарысуында антиэритроциттік тұрақты емес аллоантиденелерді анықтауды резус-тиістілігіне тәуелденбей қанның әрбір донациясында жүргізеді.
          Қанды тұрақты (донациялау) жүзеге асыратын донорларда аллоиммундық антиденелер зерттеуін жылына 1 рет өткізеді, тұрақты тдонацияны жүзеге асыратын, соңғы донациядан кейінгі мерзімде трансфузия немесе жүктілік болған донорларға кезектен тыс скрининг жүргізіледі.
          Донорлық қан үлгілеріндегі антиэритроциттік тұрақты емес аллоантиденелерді зертттеу үшін үш үлгіден - сcDEЕК, ССDeeК, cсddeeК фенотиптері бар О тобындағы эритроциттерден тұратын панель қолданады.
          Клиникалық маңызы бар антиэритроциттік тұрақты емес аллоантиденелері антиглобулин тестінде айқындалады.
          Антиэритроциттік тұрақты емес аллоантиденелерді зерттеуге арналған үлгіленген донорлардың тест-эритроциттері жаңа дайындалған немесе консервіленген бола алады.
          Антиэритроциттік тұрақты емес аллоантиденелер ерекшелігін анықтауды клиникалық маңызы бар негізгі антиденелердің: D, C.Cw, c, E, e, K, k, Fya, Fyb, Jka, Jkb, S, s, M, Leа, P1 ерекшелігін анықтау мүмкіндігін беретін фенотиптердің кемінде 10 үлгіні қамтитын байланыстан тұратын тес-эритроциттер панелін пайдалана отырып жүргізеді. Панельдегі тест-эритроциттердің құрамында сндай-ақ Fya, Fyb, Jka, Jkb, S, s, CW, Lea болуы тиіс.
          Донорлық қан үлгісінде антиэритроциттік тұрақты емес аллоантиденелер, экстраагглютининдер, гемолизиндер табылған жағдайда донордың жаңа алынған қаны немесе плазмасы құю үшін (жуылған немесе ерітілген эритроциттерді дайындауға жол беріледі) пайдаланылмайды, мұндай плазманы типтейтін сарысуды дайындау үшін пайдаланғаны дұрыс.
          Эритроциттер немесе донор сарысуындағы агглютинациясының ерекше емес реакциясы, панагглютинация жағдайында донор қаны құю үшін пайдаланылмайды.
  7. Донорлық қан үлгілерін инфекциялық маркерлерге
    зертханалық зерттеу
  8. Донорлық қан үлгілерін адамның 1,2 типті иммундық тапшылық вирусы (бұдан әрі – АИТВ-1,2), ВВГ, СВГ, мерез инфекциялық маркерлеріне зертханалық зерттеу міндетті болып табылады. ГДЖ донорының қан үлгісі донорды донацияға жолдап отырған медициналық ұйымында цитомегаловирустық инфекция, токсоплазмоз, І,ІІ түрдегі Т-лимфотроптық вирусының бар болуына қосымша зерттеледі.
    Зерттелетін инфекциялық маркерлер тізбесі денсаулық сақтау саласындағы уәкілетті органның шешімімен эпидемиологиялық көрсеткіштер бойынша кеңейтілуі мүмкін.
           15. Донорлық қан үлгілерін инфекциялық маркерлерге зертханалық зерттеу үшін іріктеу бір реттік вакуумдық пробиркаларға жүргізіледі.
          Донорлық қан үлгілері бар пробиркаларының тұмшаланып жабылуы қан алудан бастап зертханалық зерттеуді өткізгенге дейінгі барлық кезеңде сақталуы тиіс.
          Донорлық қан үлгілерін сақтау диагностикалық реагенттерді өндірушісінің нұсқаулығына сәйкес жүргізіледі.
          Донорлық қан үлгілерін зертханада зертханалық ақпараттық жүйесі (бұдан әрі - ЗАЖ) болмаған кезде қабылдау және тіркеу пробиркалар салыстырылатын және зертханалық нөмір берілетін екі данасы толтырылған жолдама негізінде іске асырылады.
          16. Донорлық қан үлгілері бар пробиркалар центрифугалаудан өтеді. Центрифугалау режимі диагностикалық реагенттерді өндірушінің нұсқаулығына сәйкес таңдалады. Қайта центрифугалау ұсынылмайды.
          17. Донорлық қан үлгілерін зертханалық зерттеу үшін Қазақстан Республикасында тіркелген және пайдалануға рұқсат етілген диагностикалық реагенттер пайдаланылады.
          18. Донорлық қан үлгілерін инфекциялық маркерлеріне зертханалық зерттеу үшін Қазақстан Республикасында тіркелген және пайдалануға рұқсат етілген мынадай әдістер пайдаланылады:
          1) иммунологиялық зерттеу үшін - иммуноферменттік талдау әдісі (бұдан әрі - ИФТ), иммунохемилюминесценттік талдау әдісі (бұдан әрі - ИХЛТ), пассивті гемагглютинация реакциясы (бұдан әрі - РПГА), иммуноблотинг әдісі (бұдан әрі - ИБ));
          2) молекулярлық-биологиялық зерттеу үшін – полимер түрлі тізбекті реакция (ПТР).
          19. Донорлық қан үлгілерін АИТВ1,2, ВВГ, СВГ, мерезге зертханалық зерттеу жабық үлгідегі автоматты талдауыштарда екі кезеңмен іске асырылады:
          I кезең – АИТВ 1,2, ВВГ, СВГ, мерез маркерлерінің бар болуына ИФТ және ИХЛТ әдістерімен иммунологиялық зерттеу;
          II кезең – донорлық қан үлгілерін РНК АИТВ1,2, СВГ және ДНК ВВГ бар болуына молекулярлық-биологиялық зерттеу І кезеңдегі теріс нәтиже болғанда жүргізіледі.
          Донорлық қан компонентінің инфекциялық қауіпсіздігі туралы нәтижені шұғыл алу қажет болғанда иммунологиялық және молекулалық-биологиялық зерттеулерді қатар жүргізуге жол беріледі.
          Иммунологиялық және молекулалық-биологиялық зерттеулерді жүргізуде донорлық қан үлгілерін зерттеудің теріс нәтижесі донор қаны зерттелген инфекцияларға қатысты инфекцияланған емес деп есептеу үшін негіз болады.
          20. Донорлық қан үлгілерін иммунологиялық зерттеу былайша бөлінеді:
          1) скринингтік (бастапқы) зерттеу;
          2) қайталама зерттеу;
          3) растау зерттеуі.
          21. Донорлық қан үлгілерінің скринингтік (бастапқы) зерттеу трансфузиялық инфекциялырдың мынадай маркерлерін зерттеуді көздейді:
          1) АИТВ-1,2 антиденелері және біріктірілген тестідегі р24 антигені;
          2) сезімталдығы кемінде мл/0,5 МЕ антигені ВВГ (HBsAg) үстірт антигені;
          3) біріктірілген тестідегі СВГ антиденелері немесе СВГ антиденелері мен антигендері;
          4) мерез қоздырғышына сомалық (жалпы) антиденелері.
          Инфекциялық маркерлерінің бар болуына зерттеу жүргізу әдістемесі және оның нәтижелерінің интерпретациясы диагностикалық реагенттерді өндірушінің нұсқаулығына сәйкес жүзеге асырылады.
          22. Бастапқы иммунологиялық зерттеулердің мынадай нәтижелері болады:
          1) теріс – зерттелетін үлгінің позитив коэфициенті 0,8 төмен;
          2) күмәнді (немесе «жұмыста») – зерттелетін үлгінің позитив коэфициенті шамамен 0,8-10,0;
          3) оң – зерттелетін үлгінің позитив коэфициенті 10,0 жоғары.
          23. Иммунологиялық зерттеудегі теріс нәтижесі бар донорлық қан үлгілері АИТВ 1,2, ВВГ, СВГ генетикалық материалын молекулалық-биологиялық зерттеу үшін жолданады.
          24. Скрингтік (алғашқы) зерттеуді жүргізгеннен кейін күмәнді немесе теріс нәтижесі бар донорлық қан үлгілері қайталама және растау зерттеулерге жатады.
          25. АИТВ 1,2 маркерлеріне қатысты:
          1) донорлық қан үлгісін скринигтік (алғашқы) зерттегенде күмәнді немесе оң нәтижені алғанда екі қайталама зерттеу жүргізіледі:
          бірінші – диагностикалық реагенттерді қосқанда, бірінші жасау шарттарын сақтай отырып;
          екінші – басқа өндіруші-зауыттың диагностикалық реагенттерінде;
          2) донорлық қан үлгісін қайта зерттегенде болмағанда бір күмәнді немесе оң нәтижені алғанда ол күмәнді немесе тиісінше оң деп танылады және растау зерттеуді жүргізу және зертханалық диагнозды жасау үшін ЖИТС орталығының зертханасында жолдауға жатады.
          Екі қайта жасауда теріс нәтиже шыққанда донорлық қан сынамасы теріс деп танылады.
          26. ВВГ маркерлеріне қатысты:
          1) донорлық қан үлгісін скринигтік (алғашқы) зерттегенде күмәнді немесе оң нәтижені алғанда екі қайталама зерттеу жүргізіледі:
          бірінші – диагностикалық реагенттерді қосқанда, бірінші жасау шарттарын сақтай отырып;
          екінші – басқа өндіруші-зауыттың диагностикалық реагенттерінде;
          2) донорлық қан үлгісіне қайта зерттеу жүргізгенде кез келген нәтиже алынғанда, ол зертханалық диагнозды жасау үшін растау зерттеуге жатады.
          Қайталама және растау зерттеудегі нәтижелер әр түрлі болған жағдайда қорытынды нәтиже белгісіз ретінде пайымдалады, бұл осы сынаманың инфекцияланғанын айқындау мүмкін еместігін көрсетеді.
          27. СВГ маркерлеріне қатысты:
          1) донорлық қан үлгісін скринигтік (бастапқы) зерттегенде күмәнді немесе оң нәтижені алғанда екі қайталама зерттеу жүргізіледі:
          бірінші – диагностикалық реагенттерді қосқанда, бірінші жасау шарттарын сақтай отырып;
          екінші – басқа өндіруші-зауыттың диагностикалық реагенттерінде;
          2) донорлық қан үлгісіне қайта зерттеу жүргізгенде кез келген нәтижені алғанда, ол зертханалық диагнозды жасау үшін ИФТ және ИБ әдістерімен растау зерттеуге жатады.
          Қайталама және растау зерттеудегі нәтижелер әр түрлі болған жағдайда қорытынды нәтиже белгісіз ретінде пайымдалады, бұл осы сынаманың инфекцияланғанын айқындау мүмкін еместігін көрсетеді.
          28. Мерез маркерлеріне қатысты оң нәтиже алынғанда қайталама зерттеулер жүргізіледі:
          бірінші – диагностикалық реагенттерді қосқанда, бірінші жасау шарттарын сақтай отырып;
          екінші – G классты антиденелерді анықтайтын тест-жүйелерде ИФТ немесе РПГА әдісімен.
          Егер донорлық қан үлгісін қайта зерттегенде екі рет жасағанда да «оң» нәтиже, ал біреуінде «теріс» болса, зерттеудің қорытынды нәтижесі «белгісіз» ретінде беріледі, бұл осы сынаманың инфекцияланғанын айқындауға мүмкіндіктің жоқтығын көрсетеді.
          Екі қайта жасауда теріс нәтиже болғанда донорлық қан сынамасы теріс деп танылады.
          29. Скринингтік (алғашқы) және молекулярлық-биологиялық зерттеудің нәтижелері зертханалық зерттеуге жолдаманың тиісті бағанына қойылады.
          Жолдаманың бір данасы іріктеу бөліміне беріледі, екіншісі зертханада қалады.
          30. Қайталама және растау зерттеу нәтижелері жеке ведомос арқылы ресімделеді.
          31. Зертханалық зерттеу нәтижелері жарамдылық мерзімі 5 жыл және зертхананың кемінде екі маманы қол қоюға тиісті зерттеу хаттамаларында көрсетіледі.
          32. АИТВ 1,2, ВВГ, СВГ генетикалық материалына молекулярлық-биологиялық зерттеу жүргізгенде донорлық қанының 6 үлгісіне дейінгі минипулдарды қалыптастыруға жол беріледі.
          АИТВ-1,2, ВВГ, СВГ генетикалық материалына молекулярлық-биологиялық зерттеу жүргізу барысында оң нәтиже анықталғанда оң нәтижесі бар донорлық қан үлгісін анықтау мақсатында донорлық қанның әрбір үлгісіне жеке зерттеу жүргізіледі.
          Мультиплекс тестінде ПТР оң нәтижесі болғанда қан компоненттері жойылады.
          Донормен тактика дискриминаторлық тестілеудің нәтижелері  бойынша анықталады: инфекция аяқталғанда донор донорлықтан мерзімсіз шеттетіледі, теріс нәтижеде донор қанын иммунологиялық және молекулярлық-биологиялық әдістермен кемінде 6 айдан кейін бақылауыш зерттеу ұсынылады.
          33. Жүргізілген зерттеулердің нәтижелерін зертхананың жауапты қызметкері донор картасына енгізеді.
          34. ВВГ, СВГ, мерез, АИТВ маркерлерінің бар болуына алғашқы оң донорлық қан үлгілерін қайталама және растау зерттегеннен кейін теріс нәтижені алғанда донор донациядан одан арғы иммунологиялық және молекулярлық-биологиялық зерттеумен 6 ай мерзіміне шеттетіледі.
          Қан компоненттері бастапқы скринингінің күмәнді немесе оң нәтижелерін алғаннан кейін алғашқы үш тәуліктің ішінде жойылады.
          Осы мерзім аяқталғаннан кейін донор қайта келген кезде ол донорлыққа бақылауыш талдау нәтижелері теріс болғанда ғана жіберіледі.
          6 айдан кейін серологиялық бақылау кезінде инфекция маркерлеріне белгісіз немесе оң нәтижелер алған жағдайда донор донорлықтан мерзімсіз шеттетіледі.
          35. ВВГ, СВГ, және мерез маркерлерінің бар болуына қайталама және растау зерттеуде оң нәтиже алғанда, перифериялық қанның гемопоэздік дің жасушалары донорларын қоспағанда, донорлық қан үлгісі инфекция жұқтырған деп танылады, донорлық қан компоненттері жойылады, донор мерзімсіз шеттетіледі.
          36. АИТВ антиденелерінің бар болуына қайталама және растау зерттеуде оң нәтиже алғанда қан компоненттері жойылады, донор ЖИТС-тың алдын алу және оған қарсы күрес орталығы зертханасынан нәтиже алынғанша донорлықтан шеттетіледі. ЖИТС-тың алдын алу және оған қарсы күрес орталығы зертханасынан оң нәтижені алған кезде донор донорлықтан мерзімсіз, теріс нәтижені алғанда – 6 айға шеттетіледі. Донор осы мерзім аяқталғаннан кейін қайта келгенде донорлыққа жіберу бақылауыш талдаудың теріс нәтижесін алғаннан кейін ғана жүзеге асырылады.
          37. ВВГ, СВГ, және мерез маркерлерінің бар болуына қайталама және растау зерттеуде белгісіз нәтижені алғанда донорлық қан компоненттері жойылуға жатады, донор донорлықтан одан арғы иммунологиялық зерттеумен 6 айға шеттетіледі. Осы мерзім аяқталғаннан кейін донор қайта келгенде қан донорлығына жіберу бақылауыш талдаудың теріс нәтижесін алғаннан кейін ғана жүзеге асырылады.
          38. ВВГ және СВГ зерттеуде оң нәтиже болғанда негізгі мәліметтері көрсетілген донор туралы ақпарат тиісті аумақтағы халықтың санитариялық-эпидемиологиялық саулығы саласындағы мемлекеттік органның құрылымдық бөлімшесіне айына бір рет беріледі.
          39. Мерез маркерлеріне зерттеуде оң нәтиже болғанда негізгі мәліметтері көрсетілген донор туралы ақпарат тері-венеролиялық ауруханаға (диспансер) айына бір рет беріледі.
          40. Ақпарат медициналық этика ережелерін және құпияны сақтай отырып беріледі.
          41. Донорлық қан үлгілерін инфекциялық маркерлерге зертханалық зерттеу сапасына сараптамалық бағалау жүргізудің мүмкіндігін қамтамасыз ету үшін әрбір донацияның донорлық қан үлгілерінің сарысуына немесе плазмасына кемінде 1,5 мл. көлемінде мұрағаттау жүргізіледі.
          42. Оң немесе теріс нәтижелері бар донорлық қан үлгілерінің сарысуы немесе плазма үлгілерін сақтау шектелген қол жетімділік талаптарын сақтай отырып, -400С жоғары емес температурада 3 жыл бойы жеке жүзеге асырылады.
          Қан үлгілерін сақтау рұқсат етілетін қол жеткізімді үймаратында және биологиялық қауіпсіздік шараларын сақтап жүзеге асырылады. Сақтау мерзімі біткеннен кейін жою актісінің негізінде қан үлгілерін жою жүргізіледі.


© 2012. Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Республикалық құқықтық ақпарат орталығы" ШЖҚ РМК

Достық сайттар

Министерство здравоохранения Республики Казахстан

 

Управление здравоохранения КО

 

Достық сайттар

blood1

 knf

Жұмыс уақыты

time8.00-13.00 -
Донорларды қабылдау (Дс-Жм)

8.00-16.30 -
Ақылы қызметтер(Дс-Жм)


ҚР Қостанай қаласы, Быковский көшесі, 4 «А»

Қабылдау бөлмесі: 26-63-06

Донорларды жинақтау бөлімі: 8-7142-26-62-74

Біз ұсынамыз

 kmtlc

 kmtlc

 

fms ru